FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga 42 pikë që kishte në vitin 2024, vendi vlerësohet këtë herë me 39 pikë
Shqipëria ka pësuar një rënie të ndjeshme në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit, sipas raportit më të fundit të Transparency International.
Nga 42 pikë që kishte në vitin 2024, vendi vlerësohet këtë herë me 39 pikë, duke reflektuar një përkeqësim të perceptimit për korrupsionin në sektorin publik.
Në renditjen globale, Shqipëria zbret në vendin e 91-të, duke humbur 11 pozicione krahasuar me një vit më parë. Në raportin e kaluar, ajo renditej e 80-ta mes 182 shteteve të përfshira në indeks, çka tregon një regres të qartë në krahasim me vendet e tjera.
Edhe Kosova shënon rënie në vlerësim. Për vitin 2025, ajo merr 43 pikë në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit, një pikë më pak se në vitin 2024. Si pasojë, Kosova renditet e 76-ta në botë nga 182 vende dhe territore, duke humbur tri pozicione në tabelën globale.
Sipas Transparency International, sistemi i pikëzimit shkon nga zero deri në 100, ku zero nënkupton korrupsion ekstrem, ndërsa 100 përfaqëson një nivel shumë të ulët korrupsioni në sektorin publik. Renditja tregon pozicionin relativ të një shteti në raport me vendet e tjera të përfshira në indeks.
Organizata sqaron se indeksi mbështetet në të dhëna që matin forma të ndryshme të korrupsionit në sektorin publik, ryshfeti, keqpërdorimi i fondeve publike, përdorimi i funksioneve publike nga zyrtarët për përfitime personale pa u përballur me pasoja, aftësia e qeverive për të frenuar korrupsionin në sektorin publik, burokracia e tepruar që mund të rrisë mundësitë për korrupsion në sektorin publik, emërimet politike në shërbimin civile, ligje që u mundësojnë zyrtarëve publikë të mos e deklarojnë pasurinë apo konfliktet e mundshme të interesit, mbrojtja ligjore për personat që raportojnë rastet e ryshfetit dhe korrupsionit, kapja e shtetit dhe qasja në informacione mbi çështje publike dhe aktivitete të Qeverisë.
Referuar renditjes globale, Shqipëria kuotohet me 39 pikë, po aq sa Maldivet, India, Maroku, ndërsa ka 1 pikë më pak se vende të tilla si Burkina Faso, Kuba apo Guyana.
Mungesa e transparencës dhe përqëndrim pushteti
Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit (CPI) i Transparency International për vitin 2025, i publikuar sot, tregon se institucionet e dobëta dhe prapambetja demokratike në të gjithë Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore po nxisin korrupsionin dhe po tkurrin hapësirën qytetare. Rajoni shënon vetëm 34 pikë nga 100, me gjashtë nga 19 vende që po përkeqësohen ndjeshëm dhe vetëm shtatë që po përmirësohen, duke nxjerrë në pah një dekadë reformash të ngecura dhe institucione të dobëta.
Përqendrimi i pushtetit, ndikimi i tepruar në gjyqësor dhe presioni mbi shoqërinë civile nxisin prapambetjen demokratike duke dobësuar kontrollet dhe balancat dhe duke zvogëluar mbikëqyrjen publike.
Në të gjithë Ballkanin Perëndimor, transparenca e vendimeve për projektet e investimeve me vlerë të lartë është një dobësi e zakonshme. Rregullat e pezulluara të transparencës dhe kompetencat diskrecionare të pakontrolluara po i vënë fondet publike në rrezik korrupsioni, ndërsa gërryejnë besimin publik. Mungesa e procedurave konkurruese ka çuar në shfrytëzim të pakontrolluar të burimeve natyrore në Bosnjë dhe Hercegovinë (34), rrezik të degradimit mjedisor në rastin e ishullit të Sazanit në Shqipëri (39) dhe i ka lejuar qeverisë së Serbisë (33) të nënshkruajë një marrëveshje sekrete me një investitor të huaj dhe të anulojë në mënyrë të paligjshme mbrojtjen e monumenteve kulturor, për ta zëvendësuar atë me një hotel luksoz.
Në disa vende të Ballkanit Perëndimor, reagimi i dobët gjyqësor është një nga pengesat kryesore për të luftuar me sukses korrupsionin, megjithatë, gjyqtarët dhe prokurorët janë gjithnjë e më shumë një objektiv i sulmeve qeveritare. Pas hetimit të abuzimeve të dyshuara nga anëtarët e kabinetit, Prokuroria për Krimin e Organizuar në Serbi (33) po përballet me presion në rritje, duke përfshirë fushatat e shpifjes të udhëhequra nga qeveria, pengimin e bashkëpunimit policor dhe ndryshimet ligjore që dobësojnë aftësinë e saj për të hetuar krimin e organizuar dhe korrupsionin e nivelit të lartë. Në Bosnjë dhe Hercegovinë (34), ndikimi politik mbi emërimet gjyqësore është aq thellë i rrënjosur saqë përpjekje të shumta për ta rregulluar atë në mënyrë efektive kanë dështuar, pavarësisht faktit se kjo pengon integrimin e vendit në BE.
Në pjesë të ndryshme të rajonit, qeveritë po kufizojnë gjithnjë e më shumë hapësirën qytetare dhe mbikëqyrjen e pavarur, duke lejuar që rreziqet e korrupsionit të rriten. Në Gjeorgji (50), erozioni demokratik po i përshpejton këto rreziqe: partia në pushtet ka miratuar ligje që kriminalizojnë aktivitetin legjitim të OJQ-ve dhe etiketojnë zërat e pavarur si "agjentë të huaj", së bashku me ndjekjet penale të motivuara politikisht, kufizimet e medias dhe shtypjen e dhunshme të protestuesve dhe gazetarëve, duke zbrazur llogaridhënien. Vëzhguesit ndërkombëtarë tani paralajmërojnë për një kthesë autoritare, duke përfshirë lëvizjet për të ndaluar partitë opozitare dhe për të forcuar kontrollin politik mbi shërbimin civil, policinë dhe gjyqësorin.
Në Azinë Qendrore, represioni ndjek një model të ngjashëm. Kirgistani (26) dhe Kazakistani (38) vazhdojnë të frenojnë shoqërinë civile përmes legjislacionit të rëndë për OJQ-të, ndërsa në Kazakistan shqetësimet janë intensifikuar gjithashtu për shpërbërjen jotransparente të shërbimit antikorrupsion dhe transferimin e funksioneve të tij nën Komitetin e Sigurisë Kombëtare, duke ngritur pyetje në lidhje me pavarësinë, llogaridhënien dhe mbikëqyrjen. Në Uzbekistan (31), reformat formale kanë sjellë njëfarë progresi, por gazetarët dhe blogerët që ekspozojnë korrupsionin ende përballen me ngacmime ose ndjekje penale, duke kufizuar ndikimin e përpjekjeve antikorrupsion.
Ndërkohë, Rusia (22) mbetet pranë fundit të CPI-së, me qeverisje plotësisht të centralizuar dhe të errët që shtyp median, shoqërinë civile dhe opozitën politike. Qasja e saj autoritare mbyt zërat e pavarur, kufizon angazhimin qytetar dhe përhap praktikat korruptive në të gjithë rajonin, duke minuar institucionet demokratike fqinje.
Pavarësisht këtyre sfidave, disa vende demonstrojnë se ndryshimi është i arritshëm kur mbrohen hapësira qytetare dhe institucionet e pavarura. Në Ukrainë (36), presioni i vazhdueshëm nga OJQ-të, publiku dhe gazetarët ka ndihmuar në nxitjen e reformave të qeverisjes. Në vitin 2025, mobilizimi i shoqërisë civile mbrojti institucionet kryesore kundër korrupsionit, duke u lejuar atyre të veprojnë në mënyrë të pavarur. Sistemi i specializuar kundër korrupsionit i Ukrainës ka rritur hetimet dhe ka siguruar dënime, duke përfshirë rastet e prokurimit dhe mbrojtjes politikisht të ndjeshme. Megjithatë, nevojiten reforma të mëtejshme për të mbrojtur fondet e mbrojtjes dhe rindërtimit nga keqpërdorimi.
Në mënyrë të ngjashme, Moldavia (42) po forcon verifikimin gjyqësor dhe po përparon reformat në përputhje me BE-në, pavarësisht presionit të fortë gjeopolitik dhe rezistencës së vazhdueshme nga interesat e rrënjosura. Sfidat e zbatimit mbeten, por vullneti politik dhe reformat strukturore e bëjnë Moldavinë një vend për t'u vëzhguar. Në të njëjtën kohë, Armenia (46) ka miratuar legjislacionin dhe strategjitë kundër korrupsionit në përputhje me standardet ndërkombëtare. Progresi i mëtejshëm tani varet nga forcimi i pavarësisë dhe efektivitetit të gjyqësorit dhe prokurorisë, së bashku me zbatimin e qëndrueshëm të reformave të miratuara.
Lini një Përgjigje