FLASH
Shkruar nga Pamfleti
80 për qind e armëve të sekuestruara në Meksikë vijnë nga SHBA-të, sipas autoriteteve meksikane. Si funksionon trafiku ndërkufitar dhe çfarë kanë bërë dy vendet për ta ndalur atë?
Pasi forcat meksikane të sigurisë vranë Nemesio Oseguera Cervantes, i njohur si “El Mencho”, ministri i Mbrojtjes i Meksikës, Ricardo Trevilla Trejo, deklaroi se 80 për qind e armëve të sekuestruara nga kartelet janë kontrabanduar nga Shtetet e Bashkuara, shkruan Al Jazeera.
Sipas autoriteteve, operacioni u zhvillua me mbështetje të inteligjencës amerikane në Tapalpa, në Meksikën perëndimore-qendrore. Oseguera drejtonte Kartelin e Gjeneratës së Re të Jalisco-s (CJNG), i njohur për përdorimin e armëve të stilit ushtarak dhe zgjerimin e shpejtë të ndikimit në dekadat e fundit.
Kartelet kryesore dhe armatimi i tyre
Në Meksikë veprojnë disa organizata të mëdha kriminale, përfshirë Kartelin e Gjirit, Kartelin Sinaloa dhe CJNG. Sipas autoriteteve, këto grupe disponojnë pushkë të gradës ushtarake, karikatorë me kapacitet të lartë dhe, në disa raste, eksplozivë.
CJNG ka treguar kapacitete të avancuara luftarake; në vitin 2015, anëtarë të tij rrëzuan një helikopter ushtarak meksikan.
Qeveritë e Meksikës dhe SHBA-së kanë shpallur shpërblime për disa drejtues kartelesh, përfshirë figura të Kartelit Sinaloa dhe Kartelit të Gjirit, të akuzuar për trafik droge dhe krime të rënda.
Pas operacionit kundër “El Mencho”-s më 22 shkurt, anëtarë të armatosur të kartelit ndërmorën sulme të koordinuara ndaj autostradave, stacioneve policore dhe grupeve rivale në disa shtete, duke shkaktuar viktima dhe ndërprerje të aktivitetit publik.
Ligjet e armëve në Meksikë
Ligji Federal i Meksikës për Armët e Zjarrit dhe Eksplozivët lejon blerjen e kufizuar të armëve civile vetëm përmes dy dyqaneve të administruara nga ushtria. Blerësit duhet t’i nënshtrohen kontrolleve të shumta dhe miratimeve zyrtare. Armët e gradës ushtarake janë të rezervuara për forcat e armatosura.
Sipas Benjamin Smith, profesor i historisë së Amerikës Latine në Universitetin Warwick, kartelet e anashkalojnë këtë sistem përmes tregut të paligjshëm, kryesisht duke siguruar armë nga SHBA-ja, ku disa kategori armësh janë më të disponueshme.
Autoritetet vlerësojnë se çdo vit nga 200 mijë deri në 500 mijë armë zjarri trafikohen nga SHBA-të drejt Meksikës. Ligji federal amerikan ndalon eksportin e armëve pa autorizim, ndërsa ligji meksikan ndalon importin pa miratim qeveritar. Trafikimi shkel të dyja kornizat ligjore.
Si sigurohen armët?
Sipas Annette Idler, profesoreshë e asociuar e sigurisë globale në Universitetin e Oksfordit, kartelet përdorin blerje me ndërmjetës (“straw buyers”), rishitës të palicencuar, vjedhje dhe rrjete të specializuara për të siguruar armë dhe municione nga tregu amerikan.
Blerja me ndërmjetës ndodh kur një person me të drejtë ligjore blen një armë në emër të dikujt që nuk e ka këtë të drejtë. Ligji amerikan e ndalon qartë këtë praktikë.
Armët transportohen zakonisht me rrugë tokësore, shpesh të çmontuara për të shmangur zbulimin. Në shkurt, Ministria e Mbrojtjes e Meksikës njoftoi se që nga viti 2012 ka sekuestruar 137 mijë fishekë të kalibrit 50. Sipas autoriteteve, gati gjysma e tyre u gjurmuan në Fabrikën e Municioneve të Ushtrisë Lake City në Misuri.
Ligji i Meksikës
Në vitin 2021, Meksika paditi disa prodhues të mëdhenj amerikanë të armëve në një gjykatë federale në Massachusetts, duke kërkuar 10 miliardë dollarë dëmshpërblim. Qeveria argumentoi se praktikat e tyre lehtësojnë trafikun e paligjshëm të armëve drejt karteleve.
Më 5 qershor, Gjykata Supreme e SHBA-së vendosi unanimisht se Akti për Mbrojtjen e Tregtisë së Ligjshme të Armëve (2005) i mbron prodhuesit nga përgjegjësia, pasi Meksika nuk provoi se ata kishin “ndihmuar dhe inkurajuar” shitjet e paligjshme.
Në një çështje të veçantë, Meksika ka paditur pesë dyqane armësh në Arizona, duke pretenduar se ato kanë lehtësuar blerje të paligjshme për organizata kriminale. Procesi vazhdon.
Masat e SHBA-së
Autoritetet amerikane kanë ndërmarrë operacione kundër trafikimit. Projekti Thor (2018–2021), i drejtuar nga Byroja për Alkoolin, Duhanin, Armët e Zjarrit dhe Eksplozivët (ATF), synoi rrjetet që furnizonin kartelet. Programi u ndërpre në vitin 2022 pa një shpjegim publik të detajuar.
Më herët, Operacioni “Fast and Furious” (2009–2011) lejoi blerjen dhe kalimin e më shumë se 2 mijë armëve drejt Meksikës me synimin për të identifikuar drejtuesit e lartë të karteleve. Shumë armë humbën gjurmët dhe u përdorën në krime, përfshirë vrasjen e një agjenti amerikan në vitin 2010. Operacioni shkaktoi kritika në SHBA dhe Meksikë.
A po armatos SHBA-ja qëllimisht kartelet?
Sipas profesor Smith, nuk ka prova që SHBA-të të armatosin qëllimisht kartelet si CJNG. Ai thekson se rastet e mëparshme tregojnë pasoja të padëshiruara të strategjive të zbatimit të ligjit, jo politika të drejtpërdrejta për furnizim me armë.
Smith shton se SHBA-të mund ta kufizonin më lehtë trafikun me rregulla më të ashpra, por kjo varet nga vendimmarrja politike dhe prioritetet e brendshme.
Edhe Idler vlerëson se qasja e karteleve në municione të nivelit ushtarak shpjegohet më shumë nga boshllëqet rregullatore dhe devijimi i tregut sesa nga mbështetje e qëllimshme shtetërore.
Çfarë kërkohet për të frenuar trafikun?
Sipas Idler, Uashingtoni duhet ta trajtojë trafikimin e armëve drejt jugut me të njëjtën përparësi si trafikun e drogës dhe migracionin drejt veriut. Ajo propozon forcimin e mbikëqyrjes, investime në gjurmim dhe hetime, si dhe bashkëpunim të koordinuar me Meksikën.
Analistët bien dakord se reduktimi i rrjedhës së armëve kërkon angazhim të qëndrueshëm nga të dyja qeveritë dhe zbatim më efektiv të ligjit në të dy anët e kufirit.
Lini një Përgjigje