FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Optimizmi i Trump përballet me dy pyetje thelbësore që do të përcaktojnë fatin e kësaj strategjie në një luftë që shpesh duket pa një qëllim të qartë apo fund të parashikueshëm.
Bllokada detare e presidentit Donald Trump përfaqëson përpjekjen më të fundit për të testuar një teori ende të paprovuar në luftën me Iranin se fuqia superiore e SHBA-së do ta detyrojë në mënyrë të pashmangshme Republikën Islamike të dorëzohet.
Strategjia bazohet në një premisë të thjeshtë: mbytja e eksporteve të naftës së Iranit dhe e importeve që mbështesin jetën e përditshme do të shkaktojë kolaps shoqëror. Kjo, sipas planit, do të krijojë presion të padurueshëm mbi regjimin për t’iu bindur kërkesave të SHBA-së dhe për të hequr dorë përfundimisht nga programi i tij bërthamor.
Në Uashington, kjo logjikë duket e arsyeshme. Çdo shtet, qoftë një teokraci radikale apo një demokraci perëndimore, mund të rrëzohet nëse nuk siguron akses në bazat e jetës ushqim, energji dhe punë. Kur zyrtarët amerikanë shohin inflacion në rritje, humbje masive të vendeve të punës dhe mungesa në Teheran, ata arrijnë në përfundimin se bllokada dyjavore po funksionon.
“Bllokada është gjeniale, në rregull? Ekonomia e tyre është në telashe serioze. Është një ekonomi e vdekur.”, deklaroi Trump të mërkurën. Sipas raportimit të CNN, presidenti është aq i kënaqur me planin sa ka përgatitur këshilltarët për mundësinë që ai të zgjasë shumë më gjatë.
Një arsye është se kjo strategji rrit presionin ndaj Iranit pa rrezikuar humbje amerikane nga operacionet tokësore apo rifillimin e bombardimeve intensive, të cilat rezultuan të pamjaftueshme për të arritur një përfundim vendimtar. Një tjetër arsye është rikthimi i avantazhit amerikan në luftën ekonomike, i dobësuar pasi Irani shkaktoi një krizë globale duke mbyllur Ngushticën e Hormuzit. Ekonomia amerikane është shumë më e fuqishme se ajo iraniane, ndaj përballja duket e pabarabartë. Megjithatë, një sulm ajror i fuqishëm SHBA-Izrael shkatërroi ushtrinë iraniane, por nuk arriti të siguronte një fitore strategjike.
Optimizmi i Trump përballet me dy pyetje thelbësore që do të përcaktojnë fatin e kësaj strategjie në një luftë që shpesh duket pa një qëllim të qartë apo fund të parashikueshëm.
Pyetja e parë lidhet me kohëzgjatjen: sa gjatë mund të përballojnë Trump, republikanët dhe publiku amerikan kostot në rritje të luftës, përfshirë çmimet e karburantit mbi 4 dollarë dhe një rritje të mundshme të inflacionit. Votuesit për zgjedhjet e mesmandatit tashmë shprehin pakënaqësi për kostot e larta dhe performancën ekonomike.
Pyetja e dytë ka të bëjë me saktësinë e informacionit dhe arsyetimin: a bazohet plani në inteligjencë realiste mbi kushtet në Iran dhe në një vlerësim të saktë të reagimit të udhëheqjes iraniane? Në Uashington ekziston një prirje e njohur për të aplikuar logjikën amerikane mbi shoqëri të Lindjes së Mesme që shpesh reagojnë ndryshe nga sa parashikojnë presidentët amerikanë.
Presidenti duket se po llogarit që udhëheqësit iranianë, në një teokraci me histori të sakrifikimit të popullsisë së vet, do të veprojnë mbi baza thjesht ekonomike ashtu siç mund të vepronte ai vetë në një situatë të ngjashme.
Një krizë në rritje në Iran
Ka gjithnjë e më shumë dëshmi se ekonomia iraniane ndodhet në vështirësi serioze. Sipas “The Wall Street Journal”, kostoja e luftës përfshin rreth një milion të papunë, rritje të ndjeshme të çmimeve të ushqimeve dhe një ndërprerje të internetit që ka goditur ekonominë online. Inflacioni është i përhapur dhe produkte bazë si mishi i kuq janë bërë të papërballueshme. Media në Lindjen e Mesme paralajmërojnë për mungesa në rritje dhe rreziqe për sigurinë ushqimore.
Ministri iranian i Naftës, Mohsen Paknejad, u bëri thirrje qytetarëve të ulin konsumin e energjisë. Ndërkohë, zyrat shtetërore janë urdhëruar të reduktojnë përdorimin e energjisë elektrike me 70% pas orës 13:00.
Sipas CNN, zyrtarët amerikanë po analizojnë të dhëna që sugjerojnë se ekonomia iraniane mund të mbijetojë vetëm për disa javë, në mos ditë. Trump ka deklaruar vazhdimisht se pamundësia e Iranit për të eksportuar naftë mund ta detyrojë atë të ndalojë prodhimin, duke rrezikuar dëmtime të mëdha në puset e naftës që do të kërkonin vite për t’u riparuar.
Alex Vatanka, studiues në Middle East Institute, vlerëson se bllokada mund të shkaktojë dhimbje të mëdha ekonomike që mund të përkthehen në opozitë politike të pakontrollueshme.
Megjithatë, ai thekson një element kyç: ky proces mund të zgjasë me muaj. “Duhet të kujtojmë se nuk kemi qenë kurrë në këtë situatë; është territor i panjohur. Bllokada është diçka që Irani nuk e ka përjetuar as gjatë luftës me Irakun.”, tha Vatanka.
Ai parashikon se mund të vijë një moment kur miliona punëtorë të dalin në rrugë duke kërkuar lehtësim. “Aty regjimi do të testohet në mënyra që nuk është testuar më parë kjo nuk do të thotë se nuk mund të mbijetojë, duke u mbështetur në represion. Por do të varet nga aftësia për të përballuar nivelin e zemërimit.”, tha ai.
Vatanka paralajmëron se përkthimi i krizës ekonomike në ndryshim politik kërkon organizim të protestave dhe dezertime brenda regjimit elemente që ende nuk janë materializuar.
Ndërkohë, Trump mund të mos ketë kohë të presë. Vlerësimet e tij publike janë në nivele historikisht të ulëta dhe republikanët shqetësohen për humbjen e Dhomës së Përfaqësuesve dhe një betejë të vështirë për Senatin në nëntor. Sa më gjatë të zgjasë lufta dhe të mbetet e mbyllur Ngushtica e Hormuzit, aq më i madh bëhet dëmi për ekonominë amerikane.
Psikologjia personale e Trump mund të luajë gjithashtu rol. Ai duket i fokusuar te trashëgimia e tij politike dhe projektet madhore që synon të realizojë në periudhën e mbetur në detyrë. Një humbje në një luftë me Iranin do të ishte një goditje e rëndë për një figurë që e sheh veten si fitues.
Si mund të dështojë bllokada
Edhe nëse Trump këmbëngul për vazhdimin e strategjisë, ekziston mundësia që ajo të jetë e gabuar në thelb.
Nëse eliminimi i liderit suprem Ali Khamenei nuk e detyroi Iranin të dorëzohej dhe javë të tëra bombardimesh intensive nuk thyen vendosmërinë e udhëheqjes, mbetet e paqartë pse një krizë ekonomike do ta bëjë këtë.
Qëndrueshmëria dhe këmbëngulja e Republikës Islamike janë bërë të njohura.
Irani ka jetuar për dekada nën sanksione perëndimore. Ai përballoi një luftë tetëvjeçare me Irakun në vitet 1980 me rreth një milion viktima. Sa herë që protestat rrezikonin të arrinin një masë kritike, regjimi ka përdorur forcën për t’i shtypur.
Thelbi i regjimit, që nga Revolucioni Islamik, ka qenë rezistenca ndaj SHBA-së, të cilën e konsideron “Shejtanin e Madh”. Në këtë kontekst, ai mund të zgjedhë edhe kolapsin shoqëror në vend të dorëzimit ndaj kërkesave amerikane.
Trita Parsi, zëvendëspresident i Quincy Institute for Responsible Statecraft, argumenton se administrata e Trump është një tjetër rast kur SHBA beson gabimisht se presioni ekonomik do ta detyrojë Iranin të dorëzohet.
“Ekziston gjithmonë kërkimi për një ‘plumb magjik’, një pikë presioni që do t’i detyrojë iranianët të dorëzohen ose të përshtaten me kërkesat amerikane. Dhe pothuajse çdo herë, kjo qasje përfundon në zhgënjim.”, tha Parsi.
Besimi i Trump pasqyron gjithashtu një prirje të njohur në Uashington sidomos te konservatorët se ekonomia dhe regjimi iranian janë vazhdimisht pranë kolapsit.
“Ata duhet vetëm të dorëzohen. Të thonë: 'Dorëzohemi, dorëzohemi.'” tha presidenti në Zyrën Ovale.
Nëse kjo ndodh, Trump mund të thyejë një cikël historik dhe t’i japë fund përplasjes gati gjysmë shekullore mes SHBA-së dhe Iranit.
Nëse dështon, kjo do të tregojë edhe një herë se gatishmëria e Republikës Islamike për të përballuar goditje të vazhdueshme mund të neutralizojë edhe fuqinë shumë më të madhe amerikane./Përshtati "Pamfleti", nga "CNN"
Ore gomar,bllokada Po shkaterron boten e tere!te vetmin qe rregullohen Jane njerezit si te seres suaj,qe Po mbushni xhepat perdite!PSE s'te bie nje rruge te te djegi,te te perveloi me fare e me fis