FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Vdekje dhe zhdukje misterioze në SHBA dhe Kinë ngrenë pikëpyetje për një model të mundshëm më të gjerë
Rasti i vdekjeve dhe zhdukjeve të shkencëtarëve amerikanë ka marrë një dimension të ri, pasi një model i ngjashëm po vërehet edhe në Kinë, duke shtuar kompleksitetin e çështjes dhe duke ngritur dyshime për një fenomen më të gjerë.
Në Shtetet e Bashkuara, këto raste kanë vënë në lëvizje autoritetet, me Komisionin e Mbikëqyrjes të Dhomës së Përfaqësuesve që ka nisur një hetim zyrtar. Zhvillimet e fundit e kanë bërë çështjen edhe më të ndërlikuar, duke i dhënë asaj një dimension më të gjerë ndërkombëtar.
Përveç 12 shkencëtarëve amerikanë, pyetje janë ngritur edhe për fatin e disa shkencëtarëve kinezë. Të paktën 10 prej tyre kanë humbur jetën në rrethana të dyshimta. Ata punonin në fusha që variojnë nga dronët deri te inteligjenca artificiale ushtarake dhe skenarët e mundshëm të një konflikti në Tajvan. Shkaqet e vdekjeve përfshijnë vetëvrasje, sëmundje të papritura dhe aksidente rrugore.
Këto incidente kanë nxitur një debat të gjerë mbi faktin nëse kemi të bëjmë me tragjedi të izoluara apo me një model të koordinuar.
Në Uashington, të paktën 11 raste që lidhen me shkencëtarë të përfshirë në sektorë të ndjeshëm si teknologjia bërthamore, armët e avancuara dhe kërkimi hapësinor janë aktualisht nën shqyrtim. Presidenti i SHBA, Donald Trump, i ka cilësuar zhvillimet si “mjaft serioze”, duke shprehur shpresën se mund të jenë rastësi. Ndërkohë, FBI ka nisur hetime për këto raste.
Në Kinë, raportime nga media vendase dhe ndërkombëtare tregojnë se të paktën nëntë shkencëtarë që punonin në fusha të ngjashme kanë vdekur vitet e fundit. Edhe pse shumë raste janë atribuar aksidenteve ose sëmundjeve të papritura, disa mbeten të pashpjeguara. Mosha e tyre varionte nga 26 deri në 68 vjeç.
Një nga rastet më të analizuara është ai i Feng Yanghe, profesor 38-vjeçar në Universitetin Kombëtar të Teknologjisë së Mbrojtjes, i cili vdiq në një aksident automobilistik në Pekin në korrik 2023. Ai punonte me modele të avancuara simulimi të lidhura me skenarë të mundshëm që përfshijnë Tajvanin. Sipas raportimeve zyrtare, ai po kthehej nga një takim rreth orës 02:35 të mëngjesit kur ndodhi aksidenti.
Një platformë shkencore e lidhur me qeverinë kineze e përshkroi vdekjen e tij si “sakrificë gjatë kryerjes së detyrës”, një formulim që zakonisht përdoret për personelin ushtarak. Ai u varros më pas në varrezat Babaoshan, një vend që zakonisht rezervohet për figura të rëndësishme të shtetit.
Sipas një studiuesi që ndjek zhvillimet ushtarake në Kinë, disa elemente të këtij rasti duken të pazakonta, veçanërisht koha e aksidentit dhe mënyra e raportimit zyrtar. Ai theksoi se Feng ishte një figurë kyçe në zhvillimin e simulimeve të inteligjencës artificiale për skenarë të mundshëm në Tajvan.
Rasti i tij konsiderohet pjesë e një modeli më të gjerë. Ndër shkencëtarët e tjerë kinezë që kanë humbur jetën në rrethana të ndryshme përfshihen specialistë të mikroelektronikës, kimisë, të dhënave dhe teknologjisë hapësinore.
Shumë prej tyre punonin në fusha që konsiderohen strategjikisht të rëndësishme, si teknologjia hipersonike, inteligjenca artificiale ushtarake dhe sistemet e avancuara të armëve.
Megjithatë, deri tani nuk ka prova të konfirmuara që vendet si SHBA, Kina, Rusia apo Irani po zhvillojnë operacione të koordinuara për të shënjestruar shkencëtarë. Në të njëjtën kohë, precedentë historikë – si akuzat për operacione të Izraelit kundër ekspertëve bërthamorë iranianë – tregojnë se veprime të tilla kanë ndodhur në kontekste të tjera.
Hetimet vazhdojnë dhe autoritetet po përpiqen të përcaktojnë nëse këto raste janë të lidhura mes tyre apo përfaqësojnë ngjarje të pavarura.
Kjo eshte histori e lashte, qe me Arkimedin. Pasurite e gjithllojeshme te planetit jane zero, krahasuar me inteligjencen e njeriut.