FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Historikisht, konfliktet ushtarake dhe deklaratat e pasakta të administratave amerikane kanë qenë ndër faktorët kryesorë që kanë minuar besimin publik ndaj institucioneve federale…
Një analizë në ‘ForeignPolicy” rendit argumentet sepse luftërat kanë qenë faktori kryesor që ka dobësuar besimin e amerikanëve ndaj qeverisë federale.
Rënia e besimit filloi me luftën e Vietnamit, kur u zbulua se administratat amerikane kishin dhënë informacione të pasakta për konfliktin. Publikimi i dokumenteve sekrete, si “Pentagon Papers”, dhe skandale të tjera politike forcuan skepticizmin ndaj institucioneve.
Në dekadat pasuese, episode të tjera si skandali Iran-Contra dhe lufta në Irak në vitin 2003, e justifikuar me pretendime që më vonë rezultuan të pasakta, e thelluan këtë mosbesim. Sipas autorit, Julian E. Zelizer, edhe sulmet e fundit ndaj Iranit, të ndërmarra pa një shpjegim të qartë publik dhe pa mbështetje të Kongresit, mund ta përkeqësojnë situatën.
Sipas artikullit, presidentët duhet të justifikojnë veprimet ushtarake me fakte dhe transparencë, sepse gënjeshtrat në kohë lufte dëmtojnë jo vetëm misionet ushtarake, por edhe besimin afatgjatë të qytetarëve ndaj qeverisë.
Artikulli i plotë në ForeignPolicy
Pas sulmit të madh ushtarak që presidenti Donald Trump ndërmori kundër Iranit në bashkëpunim me Izraelin, pa dhënë një arsyetim të qëndrueshëm dhe pa paraqitur publikisht rastin para Kongresit, është e mundshme që pasoja të jetë një tjetër dobësim i besimit të qytetarëve ndaj qeverisë federale.
Ky besim ka qenë i brishtë që nga fillimi i viteve 1970. Disa analistë e shpjegojnë këtë me skandale politike si Watergate, me polarizimin politik ose me rregulloret e tepërta. Megjithatë, sipas shumë studiuesve, asgjë nuk e ka dëmtuar më shumë besimin publik sesa lufta.
Lufta e Vietnamit shkatërroi besimin që amerikanët kishin ndërtuar ndaj qeverisë federale gjatë periudhës së “New Deal”-it dhe Luftës së Dytë Botërore. Pasojat e saj vazhdojnë të kujtojnë se sa dëme mund të shkaktojë një operacion ushtarak i menaxhuar keq.
Në vitet 1964–1965, kur presidenti Lyndon Johnson përshkallëzoi luftën në Vietnam, shumica e amerikanëve ende kishin besim te qeveria federale. Politikat ekonomike të presidentit Franklin D. Roosevelt në vitet 1930 dhe fitorja ndaj fashizmit në vitet 1940 kishin rritur ndjeshëm besimin publik në aftësinë e Uashingtonit për të arritur rezultate. Gjatë kësaj periudhe, roli i qeverisë federale u zgjerua ndjeshëm dhe ndikoi në pothuajse çdo aspekt të jetës amerikane.
Për këtë arsye, presidenti republikan Dwight Eisenhower besonte se çdo përpjekje për të çmontuar trashëgiminë e Rooseveltit do të kishte pasoja politike të rënda. Në vitin 1954 ai shkruante se një parti që do të përpiqej të shfuqizonte sigurimet shoqërore, sigurimin e papunësisë dhe ligjet e punës nuk do të kishte më vend në historinë politike amerikane. Në vitin 1958, sipas “National Election Study”, 73 për qind e amerikanëve besonin se qeveria federale “bënte gjënë e duhur pothuajse gjithmonë ose shumicën e kohës”.
Presidenti John F. Kennedy, i cili mori detyrën në vitin 1961, frymëzoi një brez të ri amerikanësh që të besonin në atë që mund të arrinte Uashingtoni. Në fjalimin e inaugurimit ai deklaroi: “mos pyet çfarë mund të bëjë vendi yt për ty, pyet çfarë mund të bësh ti për vendin tënd”.
Megjithatë, situata ndryshoi me luftën në Vietnam. Në vitet 1967–1968 publiku filloi të kuptonte se administrata nuk po tregonte të gjithë të vërtetën për konfliktin. Gazetarët në terren filluan të sfidonin deklaratat zyrtare ushtarake dhe të raportonin për vështirësitë që trupat amerikane po përballnin kundër forcave të Vietnamit të Veriut dhe Viet Congut.
Në të njëjtën kohë, lëvizja kundër luftës shpërndante informacione përmes gazetave, fletëpalosjeve dhe protestave, duke vënë në dyshim deklaratat zyrtare. Këto zhvillime u përforcuan në shkurt 1968 kur gazetari Walter Cronkite i CBS, pas një vizite në Vietnam gjatë ofensivës Tet, deklaroi se rruga më racionale për të dalë nga konflikti ishte negociimi, jo fitorja ushtarake.
Megjithëse Johnson arriti të miratonte në vitin 1965 një nga programet më të mëdha sociale në historinë amerikane, fundi i mandatit të tij u dominua nga një krizë besueshmërie që dobësoi besimin e publikut ndaj deklaratave të tij.
Në vitin 1971 publikimi i “Pentagon Papers”, një studim sekret i Departamentit të Mbrojtjes i zbuluar nga Daniel Ellsberg, ekspozoi historinë e manipulimeve dhe deklaratave të pasakta lidhur me luftën. Gjykata Supreme refuzoi përpjekjen e presidentit Richard Nixon për të bllokuar publikimin, ndërsa gazetat “The New York Times” dhe “The Washington Post” publikuan detaje të shumta që tregonin se si Shtetet e Bashkuara ishin përfshirë në një konflikt të gjatë dhe të kushtueshëm.
Dokumentet treguan se momente kyçe të luftës, si miratimi i Rezolutës së Gjirit të Tonkinit në vitin 1964, ishin bazuar në pretendime të pasakta. Kjo nxori në pah deri ku ishin të gatshëm të shkonin presidentët për të justifikuar përdorimin e forcës ushtarake.
Hetime të mëvonshme në Kongres, të udhëhequra nga Otis Pike dhe Frank Church, analizuan mënyrën se si institucionet e sigurisë kombëtare operonin në fshehtësi gjatë Luftës së Ftohtë. Hetimet zbuluan përpjekje për atentate ndaj liderëve të huaj, survejim ndaj qytetarëve amerikanë që protestonin kundër luftës dhe shkelje të të drejtave civile.
Në fushatën presidenciale të vitit 1976, Jimmy Carter fitoi zgjedhjet duke premtuar se nuk do t’u gënjente kurrë amerikanëve. Megjithatë, kjo nuk e ndryshoi trendin e rënies së besimit publik.
Mosbesimi ndaj qeverisë u përforcua më tej nga skandali Watergate dhe dorëheqja e Nixonit. Në vitin 1987, hetimet për skandalin Iran-Contra zbuluan se administrata e Ronald Reagan kishte shitur armë Iranit dhe kishte përdorur fshehurazi fondet për të mbështetur rebelët Contras në Nikaragua, pavarësisht ndalimit të qartë të Kongresit.
Edhe pas suksesit të shpejtë të operacionit “Desert Storm” në vitin 1991, disa pretendime të administratës përpara luftës u vunë në dyshim, përfshirë historinë se ushtarët irakianë kishin nxjerrë foshnjat nga inkubatorët në një spital kuvajtian.
Megjithatë, sipas shumë analistëve, asnjë zhvillim pas Vietnamit nuk ka pasur ndikim më të madh se lufta në Irak në vitin 2003. Administrata e presidentit George W. Bush argumentoi se Iraku zotëronte armë të shkatërrimit në masë dhe kishte lidhje me rrjetet terroriste të Al-Qaeda. Asnjë nga këto pretendime nuk u vërtetua më vonë. Me zgjatjen e konfliktit për gati nëntë vjet, këto deklarata u bënë pjesë e rëndësishme e trashëgimisë politike të Bushit.
Sipas analistëve, dekada deklaratash të pasakta dhe konfliktesh ushtarake kanë krijuar një klimë cinizmi dhe skepticizmi ndaj institucioneve federale. Republikanët shpesh e kanë pasur më të lehtë të veprojnë në këtë kontekst, pasi programi i tyre politik synon kufizimin e rolit të qeverisë. Demokratët, ndërkohë, mbajnë një barrë më të madhe historike pasi vazhdojnë të mbështesin një rol të fortë të shtetit.
Lufta me Iranin mund ta përkeqësojë këtë situatë. Fakto që presidenti Trump nuk kërkoi mbështetje nga Kongresi ka krijuar paqartësi për arsyet e sulmeve ushtarake. Deklaratat e ndryshme dhe kontradiktore nga zyrtarët e administratës kanë bërë pak për të rritur mbështetjen publike.
Sipas disa studiuesve, nëse presidentët amerikanë duan të rindërtojnë besimin ndaj qeverisë, përpjekja duhet të fillojë në kohë lufte. Siç shkruan Eric Alterman në librin e tij When Presidents Lie (2004), gënjeshtrat zyrtare kanë prirje të shumohen: sa më shumë një lider gënjen popullin e tij, aq më shumë duhet të vazhdojë të gënjejë.
Megjithëse ekziston presion për të justifikuar operacionet ushtarake me çdo argument të mundshëm, me kalimin e kohës deklaratat e pasakta zbulohen. Kostot afatgjata për misionet ushtarake, për reputacionin e presidentëve dhe për besimin ndaj qeverisë federale mund të jenë të mëdha.
Për këtë arsye, kur një president vendos të ndërmarrë një sulm ushtarak, ai duhet ta paraqesë rastin e tij me argumente të bazuara në fakte dhe të veprojë brenda sistemit demokratik, jo jashtë tij. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje