FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Me kritikat e tij të tërthorta ndaj presidentit amerikan, Leo XIV i bashkohet një tradite mijëravjeçare përballjesh mes Selisë së Shenjtë dhe figurave kryesore politike.
Presidenti amerikan Donald Trump nuk është i pari dhe me gjasë nuk do të jetë i fundit. Përplasja në rritje mes presidentit amerikan dhe Papa Leo XIV është vetëm episodi më i fundit në një traditë që shtrihet përgjatë mijëra vjetësh, ku liderët botërorë janë përballur me kreun e Kishës Katolike.
Lufta në Iran i bashkohet rënies së Perandorisë Romake dhe Revolucionit Francez si momente historike që kanë shkaktuar tensione mes papëve dhe disa prej figurave më të njohura politike të historisë.
Përplasja e fundit buron nga konflikti në Lindjen e Mesme dhe thirrjet e vazhdueshme të papës për paqe. Leo XIV e irritoi presidentin duke deklaruar se Zoti “nuk i dëgjon lutjet e atyre që bëjnë luftë” dhe duke e cilësuar si “të papranueshme” kërcënimin e Trump për të shkatërruar “një qytetërim të tërë”.
Trump reagoi duke thënë se papa është “i dobët ndaj krimit dhe i keq për politikën e jashtme”, ndërsa përfaqësues të administratës së tij këmbëngulën se konflikti në Lindjen e Mesme është një “luftë e drejtë” e zhvilluar “në emër të Jezu Krishtit”.
Kjo përplasje mund të ngrejë pikëpyetje, por për Kishën Katolike nuk përbën risi. Leo XIV duket se ndjek një traditë të gjatë papësh që janë përballur me kancelarë, kryeministra, mbretër, perandorë dhe madje edhe me pushtues barbarë.
Leo i parë
Papa i parë me emrin Leo (440–461) u përball me një figurë që konsiderohet më e ashpër se shumë liderë modernë: Atilën e Hunëve.
Pas plaçkitjeve në të gjithë Evropën, Atila hyri në Itali dhe shkatërroi qytete në veri të gadishullit. Roma, nën kontrollin nominal të perandorit të dobët Valentiniani III, dukej e destinuar të binte. Në vitin 452, Leo u dërgua për ta ndalur.
Pa ushtri për t’u përballur me barbarët, papa zgjodhi dialogun dhe paralajmërimin për ndëshkim hyjnor. Sipas historianit grek Prisk, Atila u ndikua aq shumë nga takimi sa urdhëroi tërheqjen drejt Gjermanisë, ku vdiq më pak se një vit më vonë.
Përballja me Napoleonin
Perandori francez Napoleon Bonapart kishte një marrëdhënie të tensionuar me udhëheqjen e Kishës Katolike.
Si gjeneral, ai pushtoi Italinë, mposhti forcat që mbronin Shtetet Papnore dhe shpalli Republikën Romake. Kur Papa Piu VI kundërshtoi këtë veprim, ai u arrestua dhe u deportua në qytetin francez Valence, ku vdiq disa muaj më vonë.
Pasardhësi i tij, Piu VII, zgjodhi një qasje më pragmatike. Ai negocioi një marrëveshje për bashkëjetesë paqësore me Republikën Franceze dhe udhëtoi në Paris për të marrë pjesë në kurorëzimin e Napoleonit si perandor, duke shmangur përplasjen e drejtpërdrejtë.
Megjithatë, marrëdhëniet u përkeqësuan kur papa refuzoi të mbështeste embargon kontinentale kundër Britanisë. Edhe ai u burgos, por si një njeri më i ri arriti të presë rënien e Napoleonit në vitin 1815. Pas kësaj, ai u kthye triumfalisht në Romë dhe u prit si një martir i gjallë që kishte përballuar perandorin.
Diplomacia e kujdesshme
Papa Piu XII (1939–1958) veproi në një periudhë me ndikim të madh global dhe mbetet një figurë me trashëgimi të diskutueshme.
Para zgjedhjes së tij, ai negocioi marrëveshjen e vitit 1933 mes Vatikanit dhe Gjermanisë, e cila i dha legjitimitet regjimit të Adolf Hitlerit dhe kërkoi që kleri të ruante heshtje ndërsa nazistët nisën persekutimet.
Si papë, ai u kritikua për mungesën e denoncimeve të forta publike ndaj krimeve naziste. Mbështetësit argumentojnë se ai zgjodhi një qasje të përmbajtur për të zhvilluar diplomaci të fshehtë që shpëtoi mijëra jetë. Ai emëroi akademikë hebrenj në poste në Vatikan, ndërmjetësoi për pranimin e refugjatëve në Brazil dhe strehoi mijëra njerëz në manastire dhe kuvende në Romë.
Pas vdekjes së tij, ministrja e Jashtme e Izraelit në atë kohë, Golda Meir, e përshkroi si një “shërbëtor të paqes” që “ngriti zërin kundër përndjekësve dhe shprehu dhembshuri për viktimat”. Megjithatë, strategjia e tij mbetet objekt debatesh.
Drejt Lindjes
Pas krizës së raketave në Kubë, Papa Pali VI (1963–1978) përqafoi një politikë dialogu me vendet e bllokut lindor, të njohur si Ostpolitik.
Ai priti liderë sovjetikë në Vatikan dhe dërgoi përfaqësues në Poloni, Hungari dhe Rumani për të ndërtuar marrëdhënie me autoritetet komuniste. Edhe pse kjo strategji u kundërshtua brenda Kishës, ajo përmirësoi kushtet për besimtarët në vendet pas Perdes së Hekurt.
Kjo linjë u vazhdua nga Papa Gjon Pali II, i cili ndërtoi marrëdhënie me liderin sovjetik Mihail Gorbaçov dhe njëkohësisht mbështeti moralisht lëvizjen “Solidariteti” në Poloni.
Këto përpjekje riafirmuan rëndësinë globale të Kishës Katolike, edhe në vende që zyrtarisht promovonin ateizmin.
“Mos ndërtoni murin”
Gjatë mandatit të parë të Donald Trump, Papa Françesku (2013–2025) zgjodhi të kritikojë politikat pa e sulmuar drejtpërdrejt presidentin.
Para inaugurimit të vitit 2017, ai deklaroi se “një person që mendon vetëm për ndërtimin e mureve … nuk është i krishterë”. Më vonë, zëdhënësi i tij sqaroi se kjo ishte një vëzhgim i përgjithshëm dhe jo një referencë direkte ndaj Trump.
E njëjta qasje u ndoq gjatë gjithë papatit të tij. Françesku mbajti qëndrime të forta për çështje si ndryshimet klimatike, veçanërisht kur SHBA u tërhoq nga Marrëveshja e Parisit, por shmangu përplasjen personale me presidentin.
Një fotografi e njohur nga takimi i tyre në Vatikan e ilustron këtë qasje: Trump shfaqet i buzëqeshur, ndërsa papa qëndron serioz, duke reflektuar një marrëdhënie të kujdesshme diplomatike në funksion të ruajtjes së paqes ndërkombëtare. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje