FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Reagimet e kujdesshme të qeverive evropiane ndaj sulmeve amerikano-izraelite pasqyrojnë frikën nga destabilizimi i brendshëm dhe kërcënimet e sigurisë
Lufta e Amerikës kundër Iranit ka zbuluar shumë për aleatët e saj. Izraeli mbetet po aq i palëkundur sa gjithmonë, siç theksoi të hënën sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth. Edhe Australia dhe Kanadaja kanë shprehur mbështetje të qartë dhe të pakushtëzuar për veprimin ushtarak.
Në Evropë, megjithatë, reagimi ka qenë i vakët. Hegseth shprehu keqardhje për mungesën e vendosmërisë së “partnerëve tradicionalë që shtrëngojnë duart me shqetësim dhe hezitojnë për përdorimin e forcës”.
Në këtë kuadër përfshihet edhe Keir Starmer, i cili, sipas raportimeve, ka “zhgënjyer” presidentin Trump për shkak të hezitimit për të rreshtuar plotësisht Britaninë në krah të Amerikës. Por Britania nuk është e vetme në Kontinentin e Vjetër, veçanërisht në Evropën Perëndimore. Disa orë pas nisjes së sulmeve ndaj Iranit, kryeministri socialist i Spanjës, Pedro Sánchez, deklaroi në platformën X se “ne e refuzojmë veprimin e njëanshëm ushtarak të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit”. Të dielën, ministri i Jashtëm i Izraelit, Gideon Sa’ar, akuzoi qeverinë spanjolle se “po qëndron në krah të Iranit”. Ministri i Jashtëm i Spanjës, José Manuel Albares, e quajti këtë pretendim “absurd dhe qesharak”.
Reagimi instinktiv i Evropës ndaj sulmit amerikan kundër Iranit ishte ai i shqetësimit. Emmanuel Macron paralajmëroi për “përshkallëzim” dhe deklaroi se “përpjekjet diplomatike duhet të rifitojnë vendin që u takon”. Edhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shprehu “shqetësim të madh” për sulmin dhe u bëri thirrje të gjitha palëve të tregojnë “përmbajtje maksimale”.
Ministrat e Jashtëm të 27 vendeve anëtare të BE-së zhvilluan një takim urgjent të dielën në mbrëmje, pas të cilit publikuan një deklaratë të përbashkët ku kërkuan “respekt të plotë të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe të së drejtës ndërkombëtare humanitare”. Ata shprehën gjithashtu alarm se konflikti “mund të kërcënojë Lindjen e Mesme, Evropën dhe më gjerë”.
Qëndrimi i kujdesshëm i evropianëve ndaj ndryshimit të regjimit në Iran bie në kontrast të fortë me qëndrimin e tyre më agresiv ndaj ndryshimit të regjimit në Rusi. Vitin e kaluar, Von der Leyen e quajti Vladimir Putinin “grabitqar” që “mund të frenohet vetëm me mjete të forta”. Në nëntor, Macron deklaroi se Evropa “duhet të tregojë se nuk është e dobët përballë fuqisë që na kërcënon”.
Pse kjo diferencë? Sipas argumentit të paraqitur, Rusia, pavarësisht veprimeve të saj, nuk ka mjetet për të nxitur trazira civile në Evropën Perëndimore. Republika Islamike e Iranit i ka.
Vlerësohet se në Evropë jetojnë rreth 45 milionë myslimanë, afërsisht 6 për qind e popullsisë së përgjithshme. Natyrisht, shumë prej tyre mund të mbështesin sulmin amerikan dhe izraelit ndaj Iranit, duke pasur parasysh masakrat që Teherani kreu ndaj dhjetëra mijëra protestuesve në janar. Megjithatë, bie në sy fakti se ndërsa që nga viti 2023 në qytetet e Evropës Perëndimore janë zhvilluar protesta masive në mbështetje të palestinezëve, protestat në mbështetje të iranianëve kanë qenë të pakta.
Qeveritë evropiane hezitojnë të mbështesin plotësisht goditjet e udhëhequra nga Amerika kundër Iranit, sepse druajnë se konflikti mund të përhapet në rrugët e tyre. Ky shqetësim nuk konsiderohet i pabazë; disa parti të majta në Evropë e shohin sulmin amerikan si mundësi për të forcuar kredencialet e tyre të ashtuquajtura “islamo-gauchisme”. Zack Polanski, drejtues i Partisë së Gjelbër që po fiton terren, deklaroi në fundjavë se sulmi amerikan ishte “i paligjshëm dhe i paprovokuar”.
Krahu skocez i partisë e përshkroi Donald Trumpin si “gangster” që po demonstron “përbuzje të plotë për të drejtat e njeriut, ligjin ndërkombëtar dhe negociatat”.
Në Francë, partia “La France Insoumise” e Jean-Luc Mélenchon mbajti një qëndrim të ngjashëm kritik. Një nga figurat e larta të saj, Rima Hassan, shkroi në X: “Irani ka të drejtë të mbrohet dhe Izraeli ka të drejtë të heshtë.”
Sipas këtij argumenti, armiqësia ndaj Izraelit brenda një pjese të së majtës evropiane është aq e fortë, sa disa janë të gatshëm të mbështesin regjimin iranian, veçanërisht nëse e konsiderojnë këtë si të favorshme në planin elektoral.
Kjo nuk e surprizon Gilles Kepel, një nga politologët më të njohur francezë, autor i disa librave mbi islamizmin. Në një intervistë të dielën, ai parashikoi se lufta me Iranin do të “importohet” në Evropë, ashtu siç ndodhi me konfliktin në Gaza. “Dekolonizimi dhe ‘woke-izmi’ janë pasardhës të Revolucionit Iranian [të vitit 1979]”, shpjegoi ai. “Një përzierje e majtizmit, botëkuptimit të botës së tretë dhe islamizmit.”
Qeveritë evropiane shqetësohen jo vetëm për protestat në rrugë, por edhe për mundësinë e sulmeve terroriste. Një javë më parë, New York Times raportoi se zyrtarë perëndimorë të sigurisë po monitorojnë “shenja gjithnjë e më shqetësuese” se Irani mund të urdhërojë përfaqësues të tij të kryejnë sulme terroriste në Evropë.
Një raport i vitit të kaluar në Francë, i bazuar në burime të inteligjencës, përshkroi shtrirjen e kërcënimit që paraqet regjimi iranian. Ndër “përfaqësuesit” e tij në Francë përmendeshin persona të rekrutuar “nga rrjete kriminale apo edhe nga trafiku i drogës”.
Gjetja e përfaqësuesve është bërë më e lehtë për regjimin iranian për shkak të pamundësisë së Evropës për të kontrolluar kufijtë e saj. BBC raportoi javën e kaluar se numri i migrantëve që kaluan ilegalisht nga Franca në Angli me varka të vogla në vitin 2025 arriti në 41,262, një rritje prej 13 për qind krahasuar me vitin e mëparshëm. Nga ky numër, 11 për qind ishin iranianë. Shumica kërkuan azil, por shtrohet pyetja se si mund të sigurohet Britania se disa prej tyre nuk ishin qeliza të fjetura të dërguara nga Teherani.
Kjo, sipas këtij këndvështrimi, shpjegon reagimin e alarmuar të Evropës ndaj sulmit amerikano-izraelit kundër Iranit. Ajo e di se regjimi është represiv dhe se shumica e iranianëve dëshirojnë çlirim, por njëkohësisht e di se konflikti ka gjasa të kapërcejë kufijtë e saj.
Në fakt, argumenton autori, ky konflikt hyri në Evropë që në vitin 1989, kur Ajatollah Khomeini shpalli një fetva kundër Salman Rushdie. Mijëra myslimanë dolën në rrugë në Britani dhe Francë për të kërkuar vdekjen e autorit të akuzuar për blasfemi.
Evropa reagoi e papërgatitur përballë këtij ekstremizmi të ri fetar. Sipas këtij vlerësimi, situata nuk ka ndryshuar. /Përshtatur nga The Spectator/
Lini një Përgjigje