FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Verbëria ideologjike e elitave sunduese perëndimore, të mësuara të ndihen, për shekuj me radhë, zotërinj dhe arbitra të botës, të bindura për të drejtën e tyre për të ndëshkuar, përmbajtur dhe imponuar vullnetin e tyre me armë dhe me superioritetin e tyre dikur dërrmues ekonomik, po na çojnë drejt humnerës.
Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, elitat e politikës së jashtme amerikane e kishin bindur veten se dominimi i përhershëm amerikan mbi të gjithë botën ishte në interesin më të mirë të vendit. Elitat amerikane e llogaritën gabim gatishmërinë e Amerikës për të mbajtur përgjithmonë barrën globale dhe mbivlerësuan kapacitetin e saj. Këto fjalë nuk vijnë nga një postim në Facebook i ndonjë putinisti pacifist, anti-perëndimor. Ato janë fjalë qendrore të dokumentit zyrtar më të fundit mbi “Strategjinë e Sigurisë Kombëtare” të qeverisë së shtetit më të fuqishëm në botë.
Ka aspekte të këtij dokumenti që i pëlqejnë të djathtës evropiane, por jo mua. Për shembull, rreziku për qytetërimin që vjen nga migrimi i vazhdueshëm. Apo edhe më shumë, kundërshtimi i ashpër ndaj organeve mbikombëtare. Por këto aspekte më duken dytësore krahasuar me ndryshimin politik epokal që përfaqësohet nga ndryshimi në objektivin e përgjithshëm të politikës së jashtme të SHBA-së. Ky ndryshim është një rreze drite në errësirën e situatës aktuale politike ndërkombëtare. Biden këmbënguli se bota duhej të udhëhiqej nga SHBA-ja. Administrata e re e pranon se ky ishte një gabim. Mendoj se ka të drejtë. Pse?
Sepse bota është në një udhëkryq. Një udhëkryq dramatik. Progresi ekonomik është përhapur në të gjithë planetin, duke ndryshuar thellësisht ekuilibrin e tij ekonomik. Blloku perëndimor, i cili deri disa dekada më parë përbënte tre të katërtat e produktit të brendshëm bruto të botës, tani është zvogëluar në më pak se gjysmën. Jo sepse Perëndimi është varfëruar por sepse pjesa tjetër e botës, për fat të mirë, është rritur në ekonomi, arsim, shkencë, sukses, vetëbesim dhe forcë. Ky nuk është lajm i keq, përveç për ata që mendojnë se privilegjet e Perëndimit mbi pjesën tjetër të botës janë një e drejtë hyjnore që duhet mbrojtur me armë.
Ekzistojnë dy përgjigje të mundshme perëndimore ndaj këtij ribalancimi ekonomik global. E para është të pranohet një ribalancim politik paralel: të pranohet multilateralizmi global, në të cilin shtetet perëndimore nuk janë më zotërinjtë e padiskutueshëm të planetit, siç kanë qenë për afërsisht tre shekuj, por të ulen përkrah të tjerëve në një bashkësi popujsh. Kjo është e arsyeshme dhe kjo është rruga që, me largpamësi, tregon “Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare” e Shteteve të Bashkuara.
Alternativa është që Perëndimi të dëshirojë të mbrojë dominimin e tij global me çdo kusht, shpesh me luftëra të pandërprera, siç kanë bërë Shtetet e Bashkuara së fundmi. Ky drejtim, padyshim, na çon drejt Luftës së Tretë Botërore dhe drejt një shekulli të 21-të që do të përsëriste katastrofat e shekullit të 20-të: 100 milionë të vrarë dhe një valle të vazhdueshme, të frikshme, me katastrofën bërthamore.
Si gjithmonë, zgjedhjet politike janë të mbuluara me ideologji dhe fjalë fisnike. Spanja pushtoi botën dhe mbushi arkat e saj me ar duke justifikuar luftërat pushtuese me nevojën për të përhapur Krishterimin. Luftërat e egra evropiane që shkatërruan kontinentin tonë, si Lufta Tridhjetëvjeçare, u shitën si luftëra fetare, ku secila palë mbrojti “Zotin e vërtetë” nga herezitë djallëzore të palës kundërshtare. I gjithë dominimi global i Evropës, në rrënjë të pasurisë dhe fuqisë aktuale të Perëndimit, është justifikuar nga ideologjia e Progresit: sjellja e “qytetërimit” te popujt “primitivë”.
Në emër të këtij Progresi janë kryer gjenocide të panumërta, duke zhdukur pothuajse popullsinë e kontinentit amerikan dhe duke zvarritur dhjetëra miliona afrikanë në skllavëri. Sot ideologjia quhet “demokraci”, një fjalë boshe, e përsëritur ad nauseam, e reduktuar në një mbulesë për vendosmërinë e ashpër të Perëndimit të pasur për të mbrojtur privilegjin e tij historik. Por kjo vendosmëri është dritëshkurtër sepse ribalancimi ekonomik ka ndodhur tashmë, dhe Perëndimi është në një udhëkryq historik: ose të hapë rrugën e ferrit për të ruajtur edhe pak më gjatë dominimin e tij ushtarak dhe politik mbi botën, ose të pranojë multilateralizmin dhe aspiratat legjitime të pjesës më të madhe të planetit për të ndjekur rrugën e tyre kulturore dhe politike, pa iu nënshtruar vullnetit perëndimor.
Kisha frikë se dritëshkurtëria dhe verbëria ideologjike e elitave sunduese perëndimore, të mësuara të ndihen, për shekuj me radhë, zotërinj dhe arbitra të botës, të bindura për të drejtën e tyre për të ndëshkuar, përmbajtur dhe imponuar vullnetin e tyre me armë dhe me superioritetin e tyre dikur dërrmues ekonomik (tani të humbur), po na çonin drejt humnerës. Për të gjitha ato që nuk më pëlqejnë në lidhje me të, “Strategjia e Sigurisë Kombëtare” e Shteteve të Bashkuara më bën të mendoj se ndoshta nuk është humbur gjithçka. Ndoshta ka dikush të aftë të shikojë pak më tej se hunda e vet në korridoret e pushtetit.
Kontinenti ynë, i mësuar të shijojë privilegjet e vasalëve të perandorisë, po reagon ndaj ndryshimit politik amerikan me zhgënjim dhe në mënyrë të çorganizuar. Ai ndihet i braktisur nga babai i tij muskuloz, është i frikësuar. Më duket një konfuzion i shëndetshëm. Në vend që të fshihemi pas hipokrizisë së deklaratave të larta për “demokracinë”, të cilat shërbyen vetëm për të mbuluar llogaritë e pista të pushtetit, luftën për burime dhe mbrojtjen e privilegjeve le të fillojmë të shohim pak më tej se hundët tona dhe të artikulojmë propozime.
Evropa nuk ka nevojë për Shtetet e Bashkuara. Nuk ka nevojë të armatoset, aq më pak në nivelin marramendës prej 5% të PBB-së, kur pothuajse askush në botë nuk shpenzon në atë nivel, madje as Shtetet e Bashkuara (Kina shpenzon 1.6% të PBB-së për shpenzime ushtarake). Evropa nuk ka arsye të ketë frikë nga Rusia, e cila gjithmonë nuk ka kërkuar asgjë tjetër veçse një mënyrë për t’u ftuar në tryezë dhe për të shmangur shtypjen. Rusia është sulmuar dhe pushtuar vazhdimisht nga Evropa gjatë gjithë historisë (nga Franca, Gjermania, madje edhe nga italianët në Luftën e Krimesë), dhe ajo nuk e ka sulmuar kurrë Evropën. As nuk ka ëndërruar ndonjëherë të sulmojë një vend të NATO-s: sulmoi Ukrainën pikërisht sepse nuk ishte në NATO, për të penguar anëtarësimin e saj. Evropa nuk ka nevojë ta “ndëshkojë” Rusinë dhe të konsiderojë veten arbitër të botës.
Evropa, ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, beson në të drejtën ndërkombëtare, në legjitimitetin dhe vlerën e çmuar të institucioneve mbikombëtare: duhet t’u japë peshë këtyre si vendi ku të diskutohen dhe zbatohen parimet e ligjshmërisë. Pse nuk e bën këtë? Papritmas do ta gjente veten, mbase edhe në mënyrë të befasishme, në aleancë me tre të katërtat e botës. Evropa duhet të punojë për të adresuar problemet reale të njerëzimit, në mënyrë shumëpalëshe dhe së bashku: shmangien dhe zvogëlimin e luftërave, ngrohjen globale, pabarazitë kolosale ekonomike dhe në rritje, si dhe varfërinë ekstreme që vazhdon në pjesë të mëdha të botës. Për këto çështje, që janë thelbësore për të gjithë ne, jemi shumë më afër pjesës tjetër të botës sesa Shteteve të Bashkuara.
Le të shkojmë përtej narrativës “demokraci kundër autokracisë”, në një botë ku të ashtuquajturat autokraci rriten ekonomikisht shumë më shpejt se ne, mbledhin më shumë konsensus të brendshëm se ne dhe përmirësojnë jetën e qytetarëve të tyre në nivele të papara më parë në histori. Le ta mendojmë botën si një bashkësi popujsh, secili duke kërkuar rrugën e vet, të cilët ndonjëherë grinden mes tyre, por që duhet të mësojnë ta bëjnë këtë në mënyrë më të civilizuar, pa masakruar vazhdimisht njëri-tjetrin. Kjo është një mundësi e jashtëzakonshme, një që bota e kërkon dhe një që kushërinjtë tanë përtej oqeanit po na e hapin./Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere Della Sera”
Europa është një bashkësi shtetesh që deri dje janë vrarë pafund ndër vete. Dhe dikush, çuditërisht një majtist ose i sponsorizuar nga të majtët, zgjohet një ditë dhe vendos të hiqet zemërgjërë e dashsmirës. E pamundur, por akoma ka budallenj në Europë që besojnë që një shtet i vogël si Hollanda apo Belgjika ka të drejtë morale ose në parim shoqërore, që të përcaktojë çfarë është e drejtë dhe jo ashtu. Aspak, JO! Po citoj nga fillimi i shkrimit, “Verbëria ideologjike e elitave sunduese perëndimore, të mësuara të ndihen, për shekuj me radhë, zotërinj dhe arbitra të botës, të bindura për të drejtën e tyre për të ndëshkuar, përmbajtur dhe imponuar vullnetin e tyre me armë dhe me superioritetin e tyre dikur dërrmues ekonomik, po na çojnë drejt humnerës.” Janë pikërisht të njëjtat elita që kanë krijuar qytetërimet e tyre duke kolonizuar e shfryrëzuar, astroxuar miliona njerëz në këto koloni, kanë përgjakur rrugët me gjakun e qytetarëve të tyre, kanë luftuar pafund kundër komshijve të tyre të paktën dy luftra totale, sot përkohësisht aleatë në BE, që sot moralizojnë. Janë këto shkërdhata që përdhunojnë edhe shqiptarët, për të mos thënë që i historikisht i kanë copëtur, që hiqen se kanë të drejtë morale. Këta janë llum njerëzor. Trump ka të drejtë ti përbuzë, ndonëse nuk duhet tu kthejë shpinën. Europa dhe elitat e saj drejtuese janë kancer. Dashtë Zoti dhe e mbron Europën me Shqiptarët.
Terma te palidhur me njeri tjetren dhe argumente qe nuk qendrojne. E kunderta e democracise nuk eshte uniteti dhe mbarevajtja e kombeve por autokracia dhe luftrat. Shperberja e Europes qe po tenton Putin dhe Trump eshte deshira e tyre per shmangjen e saj si faktor i rendesishem politik dhe ekonomik. Rusia nuk do te sulmoje kurre Europen? E ka sulmuar sapo vuri kemben ne Ukraine. A nuk po tenton shthurjen e BE dhe te NATOs? Pse sulmi ndaj Ukraines qenka i paperfillshem per opinionin e ketij gazetarit? Pse duhet saktifikuar Ukraina per nje paqe falso? Po problemet me Kinen si do ti zgjidhe SHBA? Jo vetem Europes i duhet nje aleance me SHBA, por edhe SHBAve u duhet nje aleate si EU. Nese qilimi shthuret, per tu rikthyer tek rregullat do te duhet LIIIB.