FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Retorika e ashpër dhe dallimet mbi Iranin, migracionin dhe rolin e fuqisë globale nxjerrin në pah një konflikt më të gjerë mes politikës amerikane dhe qëndrimeve të Kishës Katolike. Përplasja mes Donald Trump dhe Papës Leo XIV pasqyron tensione të thella historike, politike dhe ideologjike
Donald Trump është i çmendur. Kështu mendojnë shumë njerëz, jo vetëm kundërshtarët e tij të deklaruar. Aq më tepër që kur presidenti nisi një përplasje me Papën dhe e paraqiti veten si Krisht dhe shpëtimtar. Të hënën e kaluar, Trump publikoi në platformën e tij Truth Social një postim ku sulmonte ashpër bashkatdhetarin e tij në fronin e Shën Pjetrit. Leo XIV është “i dobët në çështjet e kriminalitetit dhe një katastrofë në politikën e jashtme”, shkroi ai.
Papa, sipas Trump, duket se e konsideron “në rregull që Irani të ketë armë bërthamore”. Ai shtoi se nuk dëshiron “një Papë që kritikon presidentin e Shteteve të Bashkuara”, vetëm sepse ky i fundit zbaton mandatin e votuesve, konkretisht luftën kundër migracionit të paligjshëm dhe, së fundmi, kundër regjimit islamist në Teheran që synon të pajiset me armë bërthamore. Për më tepër, Trump deklaroi se “nëse unë nuk do të isha në Shtëpinë e Bardhë, Leo nuk do të ishte në Vatikan.” Në ditët në vijim, ai publikoi imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale ku paraqitej si Jezusi apo si apostull.
Diagnostikimi se Trump është bërë plotësisht i çmendur është bërë pothuajse një opinion shumice. Disa e kuptojnë këtë në mënyrë metaforike, si shprehje të një narcizmi të tepruar, ndërsa të tjerë besojnë se ai është realisht i paqëndrueshëm mendërisht dhe duhet të largohet nga detyra sipas Amendamentit të 25-të të Kushtetutës së SHBA-së.
Pavarësisht nëse Trump është apo jo në gjendje të mirë mendore, përplasja e tij me Papën meriton një analizë më të thellë historike dhe politike. Për këtë duhet kujtuar fjalimi i Papës Leo XIV më 9 janar para trupit diplomatik në Selinë e Shenjtë, si dhe thirrjet e tij të vazhdueshme për paqe që nga Dita e Palmave. Në këto ndërhyrje, edhe pse nuk përmendet drejtpërdrejt, Irani është një element i pranishëm në sfond.
Në atë kohë, bota ndiqte me vëmendje protestat masive në Iran kundër krizës ekonomike dhe regjimit të mullahëve. Forcat e sigurisë reaguan me dhunë të ashpër ndaj demonstruesve paqësorë, me urdhër të drejtpërdrejtë të Ajatollah Ali Khamenei. Më 13 janar, Trump reagoi duke shkruar: “Ndihma është rrugës”, duke inkurajuar protestuesit të përmbysin regjimin dhe të marrin kontrollin e institucioneve.
Në fjalimin e tij të politikës së jashtme, Papa Leo XIV u fokusua më shumë te historia sesa te aktualiteti. Si anëtar i urdhrit augustinian, ai iu referua gjerësisht Shën Augustinit dhe veprës së tij “De civitate Dei”, ku përshkruhet dallimi mes “shtetit të Zotit” dhe “shtetit tokësor”. Sipas Papës, shteti hyjnor karakterizohet nga dashuria ndaj Zotit dhe ndaj të afërmit, ndërsa shteti tokësor nga dashuria për veten, pushtetin dhe lavdinë.
Papa theksoi se bota aktuale përballet me sfida të ngjashme me ato të kohës së Augustinit: migracion masiv, ndryshime të mëdha gjeopolitike dhe transformime kulturore. Ai paralajmëroi për dobësimin e multilateralizmit dhe zëvendësimin e diplomacisë së dialogut me diplomacinë e forcës, si dhe për rikthimin e luftës si mjet politik.
Ndër të pranishmit në këtë fjalim ishte edhe ambasadori i ri amerikan në Vatikan, Brian Burch, një figurë e rëndësishme e katolicizmit konservator në SHBA. Ai ka argumentuar se politikat e Trump për migracionin dhe tregtinë janë në përputhje me doktrinën katolike, pasi forcojnë kohezionin shoqëror amerikan.
Megjithatë, vëzhguesit vunë re se Papa nuk përmendi drejtpërdrejt Iranin në fjalimin e tij, pavarësisht situatës së tensionuar. Ai kritikoi shkeljen e së drejtës ndërkombëtare, duke aluduar për veprime të SHBA-së, si ndërhyrja kundër presidentit venezuelian Nicolás Maduro.
Pas këtij fjalimi, marrëdhëniet mes Vatikanit dhe Uashingtonit u përkeqësuan ndjeshëm. Debati fillestar u zëvendësua nga akuza dhe fyerje. Edhe përplasjet mbi konceptin teologjik “ordo amoris”, të përdorur nga zëvendëspresidenti J.D. Vance për të justifikuar politikat migratore, thelluan ndarjet. Vatikani kundërshtoi këtë interpretim, duke theksuar universalitetin e dashurisë së krishterë.
Ndërkohë, Papa intensifikoi thirrjet për paqe gjatë luftës me Iranin, duke dënuar luftën, adhurimin e parasë dhe glorifikimin e pushtetit. Ai i cilësoi kërcënimet për shkatërrimin e Iranit si “të papranueshme”. Megjithatë, ai nuk adresoi drejtpërdrejt retorikën e Teheranit kundër Izraelit, gjë që u kritikua nga pala amerikane.
Sipas Trump dhe aleatëve të tij, Papa mban një qëndrim të njëanshëm kundër SHBA-së, ndërsa në SHBA vetë, shumica e katolikëve, si liberalë ashtu edhe konservatorë, kanë mbështetur Papën dhe kanë kritikuar deklaratat e Trump.
Trump beson se një fitore në konfliktin me Iranin mund t’i sigurojë mbështetje të gjerë elektorale, veçanërisht nga votuesit katolikë. Megjithatë, disa analistë e shohin atë tashmë si një figurë politike në rënie. Në një reagim të fundit, ai deklaroi se Irani ka vrarë mijëra protestues të pafajshëm dhe e cilësoi të papranueshme që ky vend të ketë armë bërthamore.
Në historinë amerikane, retorika mesianike nuk është e re. Që nga koha e John Winthrop dhe konceptit të “qytetit mbi kodër”, ideja e një misioni global amerikan ka qenë e pranishme. Në këtë kuptim, përplasja aktuale mes Trump dhe Papës pasqyron edhe një debat më të thellë mbi rolin e SHBA-së në botë dhe kufijtë mes pushtetit politik dhe autoritetit moral. /Përshtatur nga FAZ/
Lini një Përgjigje