FLASH
Shkruar nga Nga redaksia Pamfleti – Shkodër | Podgoricë
Gjykata Kushtetuese e Malit të Zi përmbys vendimin e mëparshëm dhe i jep drejtësisë vendore fuqinë për të vendosur mbi kontratën e prishur me “Adriatic Properties”. Rrezikohen miliona euro dhe reputacioni ndërkombëtar i shtetit...
Vendimi i fundit i Gjykatës Kushtetuese të Malit të Zi për të rikthyer në juridiksionin e drejtësisë vendore konfliktin për resortin “Sveti Stefan” shënon një kthesë kritike në një nga betejat më të ndërlikuara ligjore dhe ekonomike që ka përfshirë shtetin malazez që prej shpalljes së pavarësisë.
Në qendër të kësaj përplasjeje qëndron kompania “Adriatic Properties”, një entitet i regjistruar në Mal të Zi, por që kontrollohet nga grupi greko-izraelit “Restis Group”, me interes të fortë në menaxhimin dhe zhvillimin e turizmit luksoz në rajon.
Çfarë është “Sveti Stefan” dhe pse ka rëndësi?
“Sveti Stefan” është një ishull i vogël i lidhur me tokën nga një rrip rëre, një simbol kartoline për Malin e Zi dhe një atraksion turistik i nivelit të lartë që për dekada ka mirëpritur mbretër, presidentë dhe yje ndërkombëtarë.
Në vitin 2007, si pjesë e përpjekjeve për të tërhequr kapital të huaj, qeveria malazeze i dha me koncesion për 30 vjet resortet më ekskluzive të vijës bregdetare – Sveti Stefan, Vila Miločer dhe Kraljičina Plaža, kompanisë “Adriatic Properties”. Marrëveshja u prezantua si një sukses i madh ekonomik dhe diplomatik: investime miliona euroshe, menaxhim nga zinxhirë botërorë (si Aman Resorts), dhe një premtim për një Mal të Zi ekskluziv dhe elitar në turizëm.
Si nisi përplasja?
Problemet nisën gradualisht: pretendime për mbylljen e plazheve për publikun, mungesë transparence mbi investimet, mospërmbushje të kushteve kontraktuale, por edhe tensione politike. Në vitin 2021, qeveria malazeze vendosi të anulojë njëanshëm marrëveshjen me Adriatic Properties, duke e akuzuar kompaninë për shkelje të kontratës dhe për bllokim të aksesit të publikut në plazhe që historikisht ishin pjesë e trashëgimisë kombëtare.
Kompania nuk e pranoi vendimin dhe paditi shtetin në arbitrazh ndërkombëtar në Londër, ndërsa nisi edhe procedura në gjykatat e Malit të Zi për ta mbrojtur kontratën.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese: kthim në bazë
Me vendimin e datës 9 shkurt 2026, Gjykata Kushtetuese e Malit të Zi pranoi ankesën e “Sveti Stefan Hoteli” AD Budva (nën kontroll të Adriatic Properties) dhe rrëzoi qëndrimin e mëparshëm të Gjykatës së Lartë (Vrhovni sud), e cila kishte refuzuar të shqyrtonte çështjen duke u thirrur në klauzolën e arbitrazhit ndërkombëtar në kontratë.
Argumenti i Kushtetueses ishte i qartë: gjykatat malazeze nuk mund të heqin dorë nga juridiksioni i tyre vetëm për faktin që një palë ka lidhje ndërkombëtare. Palët janë të regjistruara në Mal të Zi, prona ndodhet në territorin malazez, dhe çështja përfshin interesa publike, ndaj vendimi për të mos shqyrtuar kontratën nga gjykatat vendore u vlerësua si shkelje e të drejtës për qasje në gjykatë.
Çfarë rrezikon Mali i Zi?
Në arbitrazhin ndërkombëtar që vijon në Londër, kompania pretendon dëmshpërblime të mëdha që kapin shifra në dhjetëra miliona euro për prishjen e kontratës. Nëse Gjykatat malazeze tani e trajtojnë këtë çështje në mënyrë të pavarur, ekziston mundësia që padia në arbitrazh të zbehet ose të mbrohet më mirë pozicioni shtetëror.
Por, nëse gjykatat vendore dështojnë të trajtojnë çështjen me profesionalizëm dhe transparencë, Mali i Zi rrezikon një humbje të rëndë financiare dhe imazhi në sy të investitorëve ndërkombëtarë.
Konteksti gjeopolitik
Ky konflikt ndodh në një moment delikat për Malin e Zi, i cili është në fazën e fundit të negociatave për anëtarësim në BE, ku sundimi i ligjit dhe transparenca në trajtimin e kontratave publike janë prioritete absolute. Rasti “Sveti Stefan” është një test serioz për sistemin gjyqësor malazez dhe pavarësinë e tij nga ndikimet politike dhe ekonomike.
Rasti “Sveti Stefan” është shumë më tepër se një konflikt pronësor. Ai është një pasqyrë e përplasjes midis interesave të kapitalit të huaj dhe sovranitetit ekonomik, një dëshmi e dobësive të sistemit gjyqësor në rajon, dhe një provë e vërtetë për trajtimin e marrëveshjeve ndërkombëtare nga shtetet e vogla ballkanike.
Nëse Mali i Zi fiton këtë betejë në gjykatat e veta, do të jetë një mesazh se shteti ligjor mund të funksionojë. Por nëse dështon, pasojat do të ndihen shumë edhe përtej brigjeve të Adriatikut./Pamfleti
Lini një Përgjigje