FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga tregtia e dronëve te presioni energjetik, Kievi përpiqet të përmirësojë pozitat për një marrëveshje të mundshme paqeje me Rusinë
Lufta mes SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit ka ndikuar në mënyra të papritura në luftën e Ukrainës, duke i krijuar Kievit si sfida ashtu edhe mundësi të reja strategjike.
Kur presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, me një qëndrim serioz dhe i veshur me të zeza, eci mbi një tapet ngjyrë lejla në Arabinë Saudite në mars, kjo shënoi një moment të pazakontë në kontekstin e luftës me Iranin. Në një postim në rrjetin X, ai deklaroi se vizita kishte për qëllim “forcimin e mbrojtjes së jetëve”.
Zelensky, i cili njëkohësisht përballet me luftën e Ukrainës kundër Rusisë, ka shfrytëzuar situatën duke udhëtuar në vendet e Gjirit për të promovuar përvojën e Ukrainës në përdorimin e dronëve në fushëbetejë. Ukraina njofton se ka nënshkruar marrëveshje me Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katarin për ndarjen e ekspertizës dhe teknologjisë së dronëve. Këto vende, të cilat janë goditur së fundmi nga raketa dhe dronë iranianë, synojnë të forcojnë mbrojtjen e tyre.
“Ne duam t’i ndihmojmë [vendet e Gjirit] të mbrohen. Dhe do të vazhdojmë të ndërtojmë partneritete të tilla me vende të tjera,” deklaroi Zelensky.
Presioni energjetik
Në fillim, ndikimi i konfliktit me Iranin u konsiderua negativ për Ukrainën. Ai rrezikoi të shpërqendronte vëmendjen e Donald Trump nga përpjekjet për paqe mes Moskës dhe Kievit, ndërsa njëkohësisht rriti të ardhurat e Rusisë nga nafta.
Moska ka arritur të shesë më shumë naftë në më shumë vende dhe me çmime më të larta, pasi transporti i naftës nga Lindja e Mesme është vështirësuar për shkak të situatës në Ngushticën e Hormuzit. Trump ka rinovuar gjithashtu një përjashtim që lejon blerjen e naftës ruse të sanksionuar, për shkak të rritjes së kostove globale.
Sa më shumë të ardhura të ketë Rusia, aq më gjatë mund të vazhdojë luftën në Ukrainë.
Megjithatë, Ukraina ka sfiduar vazhdimisht pritshmëritë ndërkombëtare që nga pushtimi rus në shkurt 2022. Ajo po përpiqet të shfrytëzojë situatën për të përmirësuar pozicionin e saj përpara negociatave të mundshme për paqe.
Të mërkurën, Trump deklaroi se ishte i bindur për një “zgjidhje” relativisht të shpejtë pas një bisede “shumë të mirë” me Vladimir Putinin, duke shtuar se “disa njerëz” e kanë bërë më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje. Megjithatë, një zgjidhje konkrete ende nuk është materializuar.
Ndërkohë, Zelensky është fokusuar në forcimin e Ukrainës. Arabia Saudite, të cilën ai e vizitoi sërish në prill, është përballur me të njëjtin lloj sulmesh me raketa balistike dhe dronë nga Irani si ato që Rusia përdor kundër Ukrainës.
Një nga armët kryesore të Rusisë është droni Shahed-136, i projektuar nga Irani, si dhe versioni i tij i modifikuar rus, Geran. Këta dronë kushtojnë nga 80,000 deri në 130,000 dollarë, ndërsa sipas Zelenskyt mund të neutralizohen me sisteme që kushtojnë rreth 10,000 dollarë, shumë më lirë se raketat tradicionale të mbrojtjes ajrore.
Vendet e NATO-s kanë ndjekur me vëmendje këtë zhvillim, veçanërisht pas raportimeve për praninë e dronëve rusë në disa qytete evropiane.
Në prill, Ukraina nënshkroi dy marrëveshje të mëdha mbrojtjeje me aleatët evropianë: një me Norvegjinë me vlerë 8.6 miliardë dollarë, pjesë e një pakete prej 28 miliardë dollarësh deri në vitin 2030, dhe një tjetër me Gjermaninë për furnizime me dronë, raketa, softuer dhe sisteme moderne mbrojtjeje me vlerë 4.7 miliardë dollarë.
Zelensky ka kërkuar gjithashtu mbështetje nga vendet e Gjirit, veçanërisht në sistemet e mbrojtjes ajrore, pasi SHBA ka më pak kapacitete për të furnizuar Evropën për shkak të angazhimeve në Lindjen e Mesme.
Goditja e infrastrukturës
Ukraina ka nxjerrë një tjetër mësim nga konflikti me Iranin: efektin e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike të kundërshtarit. Kievi ka intensifikuar sulmet ndaj objekteve energjetike ruse me dronë me rreze të gjatë.
Sipas Zelenskyt, Rusia po pëson humbje “kritike” në sektorin energjetik, që arrijnë në miliarda dollarë. Të dhënat tregojnë se të ardhurat nga eksporti i naftës u rritën ndjeshëm në javët e para të konfliktit me Iranin, por më pas ranë me rreth 1 miliard dollarë pas sulmeve ukrainase, duke fshirë pjesën më të madhe të fitimeve.
Një tjetër zhvillim pozitiv për Ukrainën është miratimi i një kredie prej 90 miliardë eurosh nga BE për financimin e pajisjeve ushtarake. Kjo u bë e mundur pas ndryshimit të qeverisë në Hungari, pas humbjes së Viktor Orbán në zgjedhje.
Mungesa e respektit?
Sa i përket negociatave për armëpushim, administrata Trump kishte premtuar përparim të shpejtë, por realiteti ka qenë ndryshe. Para rikthimit në pushtet, Trump kishte deklaruar se do ta përfundonte luftën brenda 24 orësh.
Lëvizjet e të dërguarve të tij për paqen, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, tregojnë fokus të kufizuar te Ukraina. Vizitat e planifikuara në Kiev janë shtyrë vazhdimisht, ndërsa ata janë përqendruar në Lindjen e Mesme.
Zelensky e ka cilësuar këtë mungesë angazhimi si “mungesë respekti”. Ai thekson se bisedimet vazhdojnë në nivel teknik, por progresi i vërtetë pritet vetëm pas përfundimit të konfliktit me Iranin.
Administrata amerikane ka mohuar çdoanshmëri ndaj Rusisë, por strategjia e saj e sigurisë nuk e përkufizon Moskën si kërcënim, në kontrast me qëndrimin e aleatëve evropianë.
Ndërkohë, ndihma ushtarake dhe ekonomike e SHBA-së për Ukrainën është zvogëluar ndjeshëm, ndërsa furnizimet janë vënë në rrezik nga zhvillimet në Lindjen e Mesme.
Perspektivat e paqes
Rusia nuk jep shenja se do të ndalë luftën. Përkundrazi, ajo ka intensifikuar sulmet ndaj civilëve dhe infrastrukturës civile, ndërsa ekonomia e saj është përshtatur me kushtet e luftës.
Ekspertët theksojnë se një armëpushim do të kërkonte garanci sigurie që janë të vështira për t’u arritur. Ukraina mbetet skeptike për rolin e SHBA-së në sigurimin e një paqeje të qëndrueshme.
Ndërkohë, liderët evropianë përballen me presion për të vepruar më vendosmërisht. Edhe pse BE po përgatit një paketë të re sanksionesh, kritikët vlerësojnë se potenciali ekonomik i saj nuk po përdoret plotësisht.
Në këtë kontekst, Ukraina përpiqet të shfrytëzojë çdo mundësi për të forcuar pozicionin e saj. Zelensky synon të mbajë vëmendjen ndërkombëtare dhe të sigurojë që lufta në Ukrainë të mbetet prioritet në arenën globale. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje