FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ish-piloti luftarak Rumen Radev është favoriti. Ai shprehet në mënyrë miqësore ndaj Kremlinit. Por për t’u bërë Orbáni i ri i BE-së, ka të ngjarë t’i mungojë pushteti…
Rumen Radev, një ish-pilot luftarak dhe gjeneral i forcave ajrore i trajnuar në kohën e Traktatit të Varshavës, i cili ishte president i Bullgarisë nga viti 2016 deri në dorëheqjen e tij në janar, pritet me shumë gjasë të fitojë zgjedhjet parlamentare këtë të diel. Sondazhet tregojnë se aleanca e tij e krijuar vetëm pak javë më parë, “Bullgaria Progresive”, mund të dalë forcë e parë me rreth një të tretën e votave. Në sondazhe, Radev ka qenë prej vitesh politikani më i popullarizuar (ose të paktën më pak i papëlqyeri) në vend.
Kjo ka rëndësi edhe sepse në shtetin ballkanik, anëtar i BE-së që nga viti 2007, po zhvillohen tashmë zgjedhjet e teta parlamentare brenda vetëm 5 vjetësh. Tre zgjedhje në vitin 2021, një në 2022, një në 2023, si dhe dy të tjera në 2024, nuk prodhuan ose asnjë qeveri, ose vetëm koalicione jetëshkurtra. Prej gjysmë dekade vendi drejtohet kryesisht nga qeveri të përkohshme që administrojnë vendin deri në zgjedhjet e radhës. Kjo mund të ndryshojë të paktën përkohësisht me hyrjen e Radevit në politikën aktive.
Shumë deklarata kujtojnë Wagenknecht apo AfD-në
Mandati i dytë dhe i fundit i Radevit si president do të përfundonte në nëntor. Dorëheqja e tij konfirmoi zërat e hershëm se ai synon të bëhet kryeministër dhe për këtë arsye do të angazhohej në politikën partiake, të cilën më parë e kishte kritikuar si president. Megjithatë, disa vëzhgues shprehin shqetësim për shkak të deklaratave të tij të mëparshme: a mund të bëhet ish-piloti i MiG-29 dhe ish-komandanti i forcave ajrore bullgare “Viktor Orbáni i ri” në BE?
Përgjigjja e shkurtër është: jo. Më e gjata do të ishte: jo, por. Radev është shquar gjatë viteve të fundit për deklarata që shpesh quhen “proruse”, ndonëse në thelb ato përbëjnë një eufemizëm për qëndrime që tolerojnë imperializmin e Moskës dhe diktaturën e Putinit.
Që shumë kohë përpara përpjekjes së Moskës për pushtimin e plotë të Ukrainës, Radev kërkonte heqjen e sanksioneve të BE-së ndaj Rusisë. Shumë nga deklaratat e tij ngjajnë me ato që dëgjohen në Gjermani nga Sahra Wagenknecht apo AfD, ose më herët nga ish-ministri i jashtëm Frank-Walter Steinmeier: duhet të kërkohet dialog me Moskën dhe t’i jepet një shans diplomacisë. Se për çfarë dhe me çfarë qëllimi duhet biseduar me Putinin, mbetet e paqartë edhe në rastin e Radevit.
Në një intervistë të vitit 2017 për Frankfurter Allgemeine Zeitung, Radev paralajmëronte se, “përballë kërcënimit në rritje nga fundamentalizmi islamik”, BE-ja, SHBA-ja dhe Rusia duhet të qëndrojnë të bashkuara. As luftërat e mëvonshme të Rusisë dhe as krimet e saj në Ukrainë nuk duket se kanë sjellë një ndryshim të dukshëm në qëndrimet e tij publike, përtej deklaratave formale për të drejtën ndërkombëtare.
Radev ka nevojë për partnerë koalicioni
Kjo reflektohet edhe në strategjinë e tij mediatike. Që nga dorëheqja, Radev ka dhënë shumë pak intervista. Një nga të rrallat ishte për “Berliner Zeitung”, ku ai përsëriti: “Duhet të flasim me Rusinë, sepse pa dialog arkitektura e sigurisë do të bazohet në rivalitet dhe mendësi të përhershme lufte. Duhet të kalojmë në një nivel tjetër dhe të mendojmë për paqen.” Pyetja se si mund të shtyhej Putini drejt përfundimit të luftës nuk u trajtua.
Në Bullgari, Radev, ashtu si edhe ish-kryeministri Bojko Borisov, dha një intervistë për YouTuber-in Martin Karbowski, i cili ka rreth 260 mijë ndjekës dhe shpërndan propagandë pro-Kremlinit nën petkun e “alternativës”. Titujt e emisioneve të tij përfshijnë pyetje si “A është vërtet Rusia armiku?” apo “Kërcënimi i vërtetë për Bullgarinë nuk është Rusia, por BE-ja”. Mes të ftuarve të tij janë kryesisht kundërshtarë të BE-së dhe mbështetës të Rusisë, përfshirë edhe zëdhënësen e Ministrisë së Jashtme ruse, Marija Zaharova. Fakti që Radev zgjodhi pikërisht këtë platformë për një nga intervistat e tij të pakta gjatë fushatës është domethënës.
Megjithatë, frika se Sofja mund të drejtohet nga një “Orbán i ri” konsiderohet e ekzagjeruar. Orbán ka qeverisur Hungarinë me një shumicë prej dy të tretash. Ndërkohë, partia e Radevit pritet të jetë forca më e madhe, por larg një shumice absolute. Për më tepër, ai ka përjashtuar bashkëpunimin me partinë e dytë më të madhe të mundshme, GERB të Borisovit, çka kufizon opsionet për koalicion.
Një partner i mundshëm mund të jetë një forcë pro-evropiane, e cila mbështet qartë Ukrainën dhe Bashkimin Evropian.
Në fund, politika e jashtme nuk ka qenë temë qendrore në fushatë. Shqetësimet kryesore të votuesve lidhen me ekonominë dhe inflacionin. Sipas analizës së FAZ, retorika pro-Rusisë mund të tërheqë grupe të caktuara, por nuk mjafton për të fituar zgjedhje në Bullgari. Megjithatë, mbetet një pasiguri se si do të pozicionohej Radev si kryeministër i mundshëm në raport me luftën në Ukrainë dhe politikat e BE-së. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje