
Europa befindet sich in einer Strukturkrise, die es in der Logik des letzten Jahrhunderts gefangen hält und es daran hindert, mit den beiden heutigen Supermächten, den USA und China, Schritt zu halten. Ohne einen radikalen Wandel läuft der Kontinent Gefahr, an den Rand der Geschichte zu drängen. Neue Technologien, von Künstlicher Intelligenz bis hin zu sauberer Energie, sind jedoch der einzige Weg in eine neue Ära.
Wirtschaftlicher Niedergang, politische Polarisierung und die Krise liberaler Demokratien klingen vielleicht nach einem dystopischen Roman, sind aber unsere alltägliche Realität. Wolfgang Münchau, einer der scharfsinnigsten Analysten der Weltwirtschaft und langjähriger Kolumnist der Financial Times, bietet keine allzu optimistischen Versprechungen.
Sein Ruf beruht darauf, dass er der Realität ungeschminkt ins Auge blickt, ohne negative Urteile zu fürchten. Seiner Ansicht nach wird die Krise nicht durch den Willen der aktuellen Regierungen, sondern durch technologische Innovation gelöst werden.
Innovation ist der rote Faden, der über Aufstieg und Fall entscheidet. Sie hat China zur Supermacht gemacht, hält die USA an der Spitze der globalen Hierarchie und droht Europa, das noch immer an veralteten Modellen festhält, den Zugriff darauf zu entgleiten.
Welche politischen, wirtschaftlichen und technologischen Faktoren prägen unsere Zukunft?
Technologische Innovation steht zweifellos im Mittelpunkt. Sie ist nicht nur ein Werkzeug, sondern der wahre Maßstab für die Macht eines Staates. Man betrachte China als Beispiel: Seine Macht in den letzten Jahrzehnten basierte nicht wie die der USA auf militärisch-diplomatischer Dominanz, sondern auf industrieller und technologischer Innovation.
Während die Vereinigten Staaten ihre globale Führungsrolle durch ihr technologisches Ökosystem behaupten konnten, ist die Europäische Union daran gescheitert. Wir verharren zu lange in Technologien des 20. Jahrhunderts, während sich die Welt in zwei innovationsgetriebene Pole spaltet.
Ich persönlich halte Innovation für wichtiger als militärische Stärke, denn sie entscheidet über den dauerhaften Erfolg einer Zivilisation.
Warum stagnieren die westlichen Volkswirtschaften, während neue Märkte wachsen?
Das ist kein Widerspruch, sondern das Ende eines Wirtschaftsmodells, das lange Zeit funktioniert hat, aber nun überholt ist. Unser europäisches Modell basierte auf industriellen Überschüssen und dem Ausbau traditioneller Exporte. Doch die Welt hat sich grundlegend verändert.
Ndikimi i vërtetë i Kinës nuk ishte “marrja” e industrive tona, por krijimi i industrive të reja që na tejkalojnë jo vetëm në kosto, por edhe në cilësi. Ne nuk kemi qenë në gjendje të ndërtojmë modele të reja zhvillimi sepse sistemet tona janë të ngurta dhe i tremben atij që Jozef Shumpeter e quajti “shkatërrim krijues”. Pa fleksibilitet dhe pa rishpikje të vetvetes, rënia është e pashmangshme.
Si mund të dalin vendet perëndimore nga ky ngërç strukturor?
Rënia do të vazhdojë për aq kohë sa ne do të mbetemi kaq të ngurtë në raport me sfidat që kemi përpara. Sigurisht, mund të ketë ndryshime nëse qeveritë vendosin të bëjnë sakrifica dhe të kryejnë reforma të dhimbshme strukturore: rritjen e moshës së pensionit, rritjen e orëve të punës, reformimin e thellë të arsimit dhe integrimin e plotë të sistemeve financiare.
Gjithçka është teorikisht e mundur, por kjo do të kërkonte një radikalizëm politik që
nuk ekziston aktualisht në Evropë. Prandaj, në një periudhë afatshkurtër unë nuk pres ndryshime, edhe pse nuk e përjashtoj mundësinë e një kthese të madhe në një periudhë afatgjatë, atëherë kur kriza të bëhet e papërballueshme.
A janë dukuri kalimtare populizmat dhe kriza e demokracisë?
Për fat të keq, jo. Ato janë simptoma të një ndryshimi strukturor. Kur Donald Trump u zgjodh herën e parë president, shumë njerëz menduan se pas ikjes së tij gjithçka do të kthehej në “normalitet” me Bajdenin. Në fakt, asgjë nuk u kthye si më parë.
Transformimet që solli ai - nga tarifat tregtare tek qasja ndaj sigurisë transatlantike - përfaqësojnë një ndryshim të madh në kulturën politike amerikane. E njëjta gjë vlen për ngritjen e Kinës dhe ndryshimet klimatike. Ajo që kemi parë dekadën e fundit nuk është një anomali, por “normaliteti i ri”, i cili do të zgjasë për shumë kohë.
Sa do të ndikojë Inteligjenca Artificiale (IA) në këtë revolucion të ri industrial?
Inteligjenca Artificiale do ta ndryshojë rrënjësisht natyrën e prodhimit, duke krijuar nivele efikasiteti që më parë ishin të paimagjinueshme. Ajo do t’i bëjë tregjet “më të sheshta” dhe po ashtu do ta bëjë më të vështirë ruajtjen e monopoleve tradicionale perëndimore.
Ne priremi ta mbivlerësojmë shpejtësinë e saj të menjëhershme, por e nënvlerësojmë ndikimin e saj kumulativ. Sot shohim vetëm mjete si ChatGPT që na ndihmojnë në detyra specifike. Por revolucioni i vërtetë do të vijë kur IA të integrohet me të dhënat e mëdha (Big Data) dhe informatikën kuantike. Kjo do të sjellë një rritje të madhe të produktivitetit, e cila do të ndryshojë balancën e fuqisë globale.
Cilat janë gabimet kryesore fiskale dhe politike të qeverive perëndimore?
Aktualisht po shohim një ndërveprim toksik midis borxhit të lartë publik dhe produktivitetit të ndenjur. Franca, Italia, Britania dhe tashmë edhe Gjermania po përballen me të njëjtin problem: shpenzime publike që janë përtej mundësive të tyre.
Shumë forca politike e reduktojnë debatin tek pyetja “Kë të taksojmë?” apo “Kë të ndihmojmë?”, duke harruar se pa një rritje të produktivitetit, çdo sistem rishpërndarjeje do të dështojë herët a vonë. Zgjidhja e kësaj sfide kërkon investime të mëdha dhe reforma që e prishin ekuilibrin e tanishëm negativ. Por aktualisht ky vizion mungon plotësisht në kontinentin tonë.
Welches Szenario ist für die Menschheit bis 2050 am wahrscheinlichsten?
Ich halte Konflikte für sehr wahrscheinlich. Ich sehe keine Zukunft mit dauerhaftem Weltfrieden. Wir werden in einer neuen Bipolarität zwischen den USA und China leben. Europa könnte, ähnlich wie Argentinien im letzten Jahrhundert, einen schleichenden Niedergang über Jahrzehnte hinweg erleiden.
Ich glaube nicht, dass wir einen klassischen Weltkrieg erleben werden, sondern eine Vielzahl regionaler und fragmentierter Konflikte. Es ist eine instabile Welt, in der die alte amerikanische Verteidigung nicht mehr gewährleistet ist und in der jede Region die Kraft finden muss, sich neu zu erfinden. /Adaptiert aus „Pamphlet“, entnommen aus „Linkiesta“
Perzini sllavet qe jane kelyshet e ruseve e Europa do ia kaloje te gjitheve.