FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Eine Analyse der Geschichte des organisierten Verbrechens zeigt, dass die Vereinigten Staaten nicht nur den Kampf gegen die Mafia beeinflusst haben, sondern auch die Art und Weise, wie die Welt sie heute versteht und definiert...
Als Francis Ford Coppola den Vertrag für die Verfilmung von „Der Pate“ annahm, bestand er auf Authentizität. Dieses Ziel erreichte er unter anderem durch die Einbeziehung realer Personen und Ereignisse. Im dritten Teil der Trilogie nahm Coppolas Saga die Züge eines Dokumentarfilms an. Die wahren Anfänge des amerikanischen Heroinhandels nach dem Zweiten Weltkrieg bilden eine wichtige Nebenhandlung im ersten Film.
Die Nebenfiguren, die im zweiten Film auftreten oder erwähnt werden (Moe Greene, Hyman Roth und die Rizzato-Brüder), sind eine Hommage an einige der berüchtigtsten New Yorker Gangster (Bugsy Siegel, Meyer Lansky sowie Joe und Albert Gallo). Der oft kritisierte dritte Film nimmt zudem Bezug auf einen realen, mit der Mafia in Verbindung stehenden Bankenskandal, der den Vatikan Anfang der 1980er-Jahre erschütterte.
Coppola betonte jedoch, dass seine Filme keine Dokumentarfilme seien. Seiner Ansicht nach sei „Der Pate“ vor allem eine Geschichte über das Wesen von Macht und Kapitalismus in den Vereinigten Staaten. Er erklärte, die fiktive Familie Corleone und ihr Anwesen seien teilweise von der Familie Kennedy und deren Haus in Hyannis Port inspiriert.
„Vergessen Sie nicht“, warnte Coppola, „ Der Pate war kein Dokumentarfilm über Mafiaboss Vito Genovese. Es war Marlon Brando mit einer Serviette im Mund.“
Moderne amerikanische Mafiafilme haben etwas unbestreitbar Zynisches an sich, was eine unbequeme Erkenntnis widerspiegelt: Gangster spielten eine wichtige Rolle in der Geschichte der Vereinigten Staaten. Kann man beispielsweise über Amerika der 1920er-Jahre sprechen, ohne Al Capone oder den Alkoholschmuggel zu erwähnen? Selbst ein Schüler würde bestätigen, dass der berühmteste Gangster der Welt ein Symbol jener Zeit war.
Doch das organisierte Verbrechen ist viel tiefer mit der amerikanischen Geschichte verwoben. Es spiegelt wie in einem dunklen Spiegel den Aufstieg des Landes zur Weltmacht wider. Wie so viele andere Phänomene erzählt es die Geschichte eines Amerikas, das durch Einwanderung internationale Einflüsse aufnahm, sie durch seine Politik des frühen 20. Jahrhunderts transformierte und sie dann durch Medien und militärische Macht in die Welt zurückschickte.
Die Amerikaner hörten zum ersten Mal in den frühen Jahrzehnten des italienischen Staates von einer Organisation namens Mafia. In den 1870er Jahren beschrieben Zeitungen sie als Geheimbund, „eine riesige Organisation gefährlicher Klassen“, die Sizilien terrorisierte.
Bandat kriminale nuk ishin të pazakonta në SHBA në atë kohë. Lexuesit e gazetave njiheshin me grupet irlandeze që vepronin në Nju Jork ose me shoqëritë kineze “Tong” që shqetësonin lagje të tëra në San Francisko. Por mafia siciliane ishte ndryshe. Si organizatë e dhunshme, e karakterizuar nga rite sekrete dhe intrigë politike, ajo dukej më e afërt me revolucionarët dhe radikalët që vepronin në Ballkan dhe në Rusinë cariste.
Skandali i parë i madh i lidhur me mafian në SHBA ndodhi në pranverën e vitit 1891, kur një turmë në New Orleans vrau dhe linçoi 11 italianë. Ata dyshoheshin për vrasjen e shefit të policisë së qytetit, David Hennessy. Para atentatit, Hennessy kishte hetuar një grup italian që shtypi e quante “mafia”.
Këto linçime ndezën debate të forta mbi emigracionin dhe shtetësinë. Nacionalistët i përdorën ngjarjet si provë se italianët dhe emigrantët e tjerë sillnin me vete kultura të krimit, konspiracionit dhe radikalizmit politik.
Një redaktor nga Misisipi shkruante se një shkelje e rastësishme mund të tolerohej. “Por kur grupe të huaja sjellin dhe vazhdojnë këtu Tongët, mafiat, gjakmarrjet, armiqësitë klasore dhe konfliktet e tyre, atëherë kemi të bëjmë me një shqetësim aq të huaj dhe të përgjakshëm sa Amerika nuk është e detyruar ta durojë.”
Pavarësisht këtyre kundërshtimeve, SHBA vazhdoi të ishte destinacion për miliona emigrantë në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX.
Frika nga mafia gjatë viteve 1890 nuk çoi në zbulimin e komploteve të ngjashme në pjesë të tjera të vendit. Në masën që emigrantët italianë formuan banda kriminale, shumica e tyre rezultuan të përkohshme. Ishte ndalimi i alkoolit, i njohur si Prohibition, ai që ndryshoi gjithçka.
Kërkesa masive për alkool krijoi nevojën për rrjete të qëndrueshme furnizimi që lidhën burimet e huaja të pijeve me tregjet amerikane. Ata që ndërtuan këto rrjete vinin nga prejardhje të ndryshme, por shumë prej tyre ishin emigrantë ose bij emigrantësh.
Konkurrenca e ashpër shkaktoi një valë dhune gjatë gjithë periudhës së ndalimit të alkoolit. Deri në vitin 1933, luftërat e vazhdueshme mes bandave u zëvendësuan nga konsolidimi dhe bashkëpunimi. Një brez i ri gangsterësh hodhi themelet e organizatave më të qëndrueshme kriminale.
Për të kufizuar konfliktet, këta gangsterë organizonin herë pas here takime të një komisioni kombëtar joformal, ku bosët e organizatave kriminale mblidheshin në vende të ndryshme të vendit. Fryti i këtij integrimi të botës kriminale amerikane ishte zgjerimi i aktiviteteve të paligjshme, nga lojërat e fatit dhe zhvatja deri te trafiku i drogës.
Ironikisht, tiparet që dikur e kishin bërë mafian siciliane të dukej e huaj dhe radikale tashmë ngjanin gjithnjë e më shumë me botën e biznesit legjitim amerikan.
Në dekadat që pasuan, sipërmarrësit e këtyre organizatave vazhduan të ndërtonin lidhje ndërkombëtare. Meyer Lansky, personazhi real që frymëzoi Hyman Roth në The Godfather Part II, udhëhoqi investime të gangsterëve amerikanë në kazino dhe hotele në Havanë. Bugsy Siegel, përveç rolit të tij në krijimin e Las Vegasit modern, krijoi partneritete me trafikantë heroine në Meksikë.
Ndër arkitektët më sipërmarrës dhe më pak të njohur të krimit ndërkombëtar ishin anëtarët e familjes Bonanno të Nju Jorkut. Midis viteve 1945 dhe 1960, ata ndërtuan marrëdhënie të ngushta me kontrabandistë dhe shpërndarës droge në Montreal, Palermo dhe Marsejë.
Kjo skemë ndërkombëtare, e njohur më vonë si French Connection, u bë baza mbi të cilën u zhvilluan dhe u shumuan shumë prej rrjeteve moderne të trafikut të drogës gjatë dekadave të ardhshme.
Dimensioni ndërkombëtar i krimit të organizuar amerikan ishte diçka që autoritetet në Uashington e kuptuan herët. Në fillim të shekullit XX, diplomatët dhe aktivistët amerikanë luajtën rol të rëndësishëm në hartimin e marrëveshjeve të para ndërkombëtare kundër shitjes së pakontrolluar të narkotikëve përtej kufijve shtetërorë.
Me kalimin e kohës, autoritetet federale ndërmorën masa edhe më aktive për të ndaluar rrjedhën e kontrabandës drejt SHBA-së. Në vitin 1930, presidenti Herbert Hoover krijoi Byronë Federale të Narkotikëve, pararendësen e Administratës së sotme për Luftën kundër Drogës (DEA).
Nën drejtimin e komisionerit të saj të parë, Harry Anslinger, byroja ngriti një rrjet zyrash në të gjithë vendin dhe jashtë tij.
Qasja e Anslingerit ndaj drogës ishte e thjeshtë, por ambicioze: ndalimi i trafikut të narkotikëve kërkonte veprim amerikan edhe jashtë kufijve të vendit. Ndërsa Shtetet e Bashkuara fitonin gjithnjë e më shumë fuqi në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore, ai dhe agjentët e tij këshilluan dhe ushtruan presion mbi qeveri të ndryshme lidhur me politikat kundër drogës.
Nga Meksika në Turqi dhe deri në Tajlandë, modeli amerikan frymëzoi krijimin e agjencive lokale kundër narkotikëve.
Pas zgjedhjes së Richard Nixonit në vitin 1968, lufta kundër narkotikëve u shndërrua në një shtyllë qendrore të politikës së jashtme dhe të brendshme amerikane. Kongresi amerikan filloi gjithashtu të miratonte ligje më të ashpra kundër grupeve kriminale.
Me shndërrimin e SHBA-së në superfuqinë e vetme globale, shumë shtete ndoqën të njëjtën rrugë. Me mbështetjen dhe presionin e Uashingtonit, kriminalizimi i pastrimit të parave dhe i aktiviteteve të organizuara kriminale u bë normë ndërkombëtare.
Kulmi i këtij ndikimi u arrit në vitin 2000, kur 120 shtete nënshkruan Konventën e Kombeve të Bashkuara kundër Krimit të Organizuar Ndërkombëtar.
Për të shënuar këtë rast, autoritetet italiane pritën delegacionet nga e gjithë bota në qytetin Corleone të Sicilisë, vendlindja e personazhit imagjinar të interpretuar nga Marlon Brando në The Godfather.
Me këtë kthim simbolik në Corleone, roli i Shteteve të Bashkuara në krijimin e mafias mbylli një rreth të plotë historik.
Por SHBA nuk ndikoi vetëm në mënyrën se si bota lufton krimin e organizuar. Ajo ndikoi edhe në mënyrën se si bota e kupton atë.
Fjala “mafia”, ashtu si “omertà” dhe “La Cosa Nostra”, është me origjinë italiane. Megjithatë, ideja globale e mafias është kryesisht produkt i versionit amerikan të saj.
Vetë nocioni i “krimit të organizuar” ka rrënjë në politikën reformuese të Shteteve të Bashkuara në fund të shekullit XIX. Shqetësimi i madh për prostitucionin, lojërat e fatit dhe konsumimin e alkoolit i shtyu reformatorët t’i shihnin këto fenomene jo thjesht si probleme sociale, por si pjesë të sistemeve të organizuara kriminale.
Ashtu si makineritë politike që kontrollonin shumë qytete amerikane, edhe aktivitetet e paligjshme dukeshin si rrjete korrupsioni të organizuar.
Megjithatë, për kritikët e shekullit XIX, krimi i organizuar nuk lidhej me një grup të vetëm etnik ose me një organizatë të caktuar. Ai përfshinte një gamë të gjerë aktorësh, përfshirë edhe politikanët.
Kjo mënyrë të menduari filloi të ndryshonte në mesin e shekullit XX.
Rritja e organizatave kriminale të drejtuara nga figura si Al Capone, Lucky Luciano dhe të tjerë bëri që shumë amerikanë të besonin se duhej përqendruar vëmendja te grupet që organizonin aktivitetet kriminale.
Për më tepër, kontrabandistët më të fuqishëm të alkoolit dhe bashkëpunëtorët e tyre vinin shpesh nga komunitete të caktuara etnike. Shumë prej tyre ishin italianë, hebrenj ose irlandezë.
Si drejtuesi kryesor amerikan në luftën kundër narkotikëve, Harry Anslinger i shfrytëzoi këto lidhje dhe i thelloi edhe më tej. Kur komisionet hetimore të Kongresit amerikan nisën të shqyrtonin shtrirjen e krimit të organizuar në vitet 1950, Anslinger u dorëzoi ligjvënësve qindra dokumente mbi historinë, strukturën dhe aktivitetet e sindikatave kriminale në të gjithë vendin.
Përfundimet e studimit të parë zyrtar, të publikuar në vitin 1951, lanë një gjurmë të thellë në opinionin publik.
Raporti deklaronte se në mbarë Shtetet e Bashkuara vepronte “një organizatë kriminale ogurzezë e njohur si Mafia”. Sipas tij, mafia amerikane kishte “lidhje me vende të tjera” dhe dominonte prostitucionin, trafikun e narkotikëve dhe forma të tjera të krimit të organizuar.
Publiku amerikan i pranoi dhe i përvetësoi këto përfundime me interes të jashtëzakonshëm. Deri në 30 milionë teleshikues ndoqën seancat e para dëgjimore të Kongresit mbi krimin e organizuar në vitin 1951, një audiencë më e madhe sesa ajo e finales së kampionatit të bejsbollit të atij viti.
Hetimet që pasuan tërhoqën edhe më shumë vëmendje.
Në vitin 1963, Joe Valachi, një trafikant droge i dënuar, pranoi të zbulonte para Kongresit amerikan shumë nga sekretet e mafias amerikane. Ai nuk zhgënjeu.
Valachi shpjegoi strukturën organizative të mafias, ritualet e pranimit të anëtarëve dhe historinë e fshehtë të familjeve kriminale. Mbi të gjitha, ai zbuloi atë që e konsideronte emrin e vërtetë të mafias amerikane: La Cosa Nostra.
Zbulimet e tij u botuan më vonë në librin The Valachi Papers, i cili u bë një bestseller ndërkombëtar.
Pikërisht mbi bazën e këtij libri dhe raportimeve të tjera mediatike, Mario Puzo ndërtoi linjat kryesore të romanit të tij The Godfather. Edhe Francis Ford Coppola përdori The Valachi Papers si burim frymëzimi kur pranoi të drejtonte adaptimin filmik të veprës së Puzos.
Zinxhiri i ngjarjeve që lidhte Anslingerin, Valachin dhe The Godfather ndryshoi rrënjësisht mënyrën se si pjesa më e madhe e botës flet për krimin e organizuar.
Pas publikimit të filmit në vitin 1972, figura të njohura të botës së krimit në Francë, Meksikë dhe Turqi nuk preferonin më të quheshin thjesht “bosë”. Shumë prej tyre zgjodhën termin “kumbari” – qoftë në formën franceze parrain, spanjolle padrino apo turke baba.
Ndikimi kulturor ishte edhe më i thellë.
Përpara publikimit të The Valachi Papers, mafiozët nuk e përdornin emrin La Cosa Nostra për të përshkruar organizatën e tyre sekrete. Pas botimit të dëshmisë së Valachit në shtypin italian, gangsterët sicilianë e përvetësuan termin pa asnjë hezitim.
Edhe më domethënës ishte përhapja globale e fjalës “mafia”.
Vëzhguesit dhe mediat filluan të përdornin këtë term për të përshkruar organizata kriminale që historikisht kishin emërtime të tjera. Triadat kineze dhe Yakuza japoneze nisën të quheshin shpesh “mafiat aziatike”.
Pas ndryshimeve politike në Evropën Lindore, gazetarët flisnin për lindjen e “mafieve të reja” në Rusi dhe në Ballkan.
Gangsterët nuk kanë qenë kurrë të imunizuar ndaj ndikimit të kulturës popullore. Shpesh ata kanë modeluar sjelljen e tyre sipas asaj që kanë parë në gazeta, teatër ose kinema.
Pas Luftës së Dytë Botërore, për shembull, anëtarët e Yakuza-s japoneze përqafuan me dëshirë stilin e gangsterëve të Hollivudit.
Disa kartele meksikane të drogës madje kërkojnë që rekrutët e rinj të shohin trilogjinë The Godfather për të kuptuar kulturën e organizatës, konceptin e besnikërisë dhe natyrën e aktivitetit kriminal.
Madje është e mundur që kjo ndjenjë e një kulture të përbashkët të ketë lehtësuar bashkëpunimin mes organizatave kriminale në vende të ndryshme.
Kur grupe si Zetas në Meksikë, Camorra në Itali ose Vory në hapësirën post-sovjetike bashkëpunojnë për të shfrytëzuar mundësi të paligjshme biznesi, ato e njohin njëra-tjetrën si variante të së njëjtës traditë mafioze.
Ndikimi i mafias amerikane është zbehur ndjeshëm gjatë gjysmëshekullit të fundit.
Megjithatë, gjurma që kanë lënë zyrtarët amerikanë, reformatorët dhe artistët në konceptin e krimit të organizuar mbetet po aq e fortë sa më parë.
Gangsterët kanë luajtur pa dyshim një rol të rëndësishëm në historinë e Shteteve të Bashkuara.
Doch letztlich kommt der Autor zu dem Schluss, dass nicht die Mafia Amerika so sehr geprägt hat, sondern vielmehr Amerika die Mafia zu einem Phänomen von globaler Bedeutung gemacht hat. /Adaptiert aus einer Broschüre von ForeignPolicy/
Morali i qendrueshmerise se Mafias eshte BESA. Kush e ka fjalen Bese me te cmuaren ne moralin e vet si popull? Tyrqeta Mono! Cfare mund te beje nje popull i perzene nga trojet e veta me dhune ne dhe te huaj qe te mbijetoje? Mos jane gje Arvanitas ata qe jane ne Napoli e poshte ne jug deri ne Sicili? Mos ishin gje Arvanitas "Italiane" ata qe dominuan Mafian Amerikane. Si mund te duronte nje popull krenar i paster e me dinjitet tabelat e lokaleve te New York, 'Ndalohet hyrja per qente e italianet'? Nje popull qe ka Besen nuk mund ta thyesh kurre. Mund te besh shume pislleqe e te pabera ndaj te tjereve, por po shkelesh Besen e popullit e familjes ndeshkimi eshte i tmerrshem.
Ne te vertete investimet me vlera te medhe nuk behen nga biznesi i rregullt(moralisht zbatues i ligjit).Kapitali i tyre eshte i vogel dhe per pasoje ritmet e rritjes te vogla.Paraja e jashte ligjeshme(kontrabandat dhe paraja piset)kana kapacitete per investime te medhe,Fatkeqesisht keshtu ndodh.Bisnesit te vogel dhe te mesem shteti(taksat ja marrin frymen),gjithashtu bandat monopolet gangstere nuk lejojne bisneset e ndershme me kapacitete modeste te interferojne. Pra ,horrat e zhvillojne ekonomine e tregut(te lire ne emer)monopole gangosh.Si pasoje rezultati do jete ekonomi e ngritur mbi baza te moralit bandit dhe monopole jashte ligjore.Kjo ekonomi ka fazat e veta te zhvillimit,ku peshku madh e hane peshkun e vogel. Perfundimi kur tregjet jana te pa mjaftueshme ,lufta fizike behet e pashmangeshme.Shteti shpesh behet pjese e bandave.Morali ne keto shtete eshte utopi,e drejta nuk ekziston