FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A po shembet sistemi që duhej të ndalonte gjenocidet?
Në vitin 1904, ushtria perandorake gjermane ndërmori një fushatë ushtarake në Afrikën Jugperëndimore Gjermane, territor që sot njihet si Namibia. Gjatë saj, popujt Herero dhe Nama u përballën me vrasje masive, dëbime në shkretëtirë dhe kampe pune të detyruar, duke pësuar humbje shkatërruese.
Në atë kohë, komuniteti ndërkombëtar nuk ndërhyri për t'i ndalur këto krime.
Në vitin 1915, autoritetet e Perandorisë Osmane kryen deportime masive të armenëve nga Anadolli. Shumë prej tyre u vranë ose humbën jetën gjatë marshimeve të detyruara. Përpjekjet fillestare për të ndjekur penalisht përgjegjësit u ndërprenë shpejt dhe edhe sot Turqia kundërshton përdorimin e termit "gjenocid" për këto ngjarje.
Ndryshe ndodhi me Gjermaninë naziste.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, drejtuesit nazistë u gjykuan në Tribunalin e Nurembergut për krimet e kryera ndaj hebrenjve dhe grupeve të tjera. Edhe në raste të tjera, si në Kamboxhia, Ruandë dhe Bosnjë, autorët u përballën me forma të ndryshme përgjegjësie penale, megjithëse shpesh me vonesë dhe jo në mënyrë të plotë. Kjo e bëri shumë më të vështirë mohimin e krimeve.
Kur gjenocidet mbeten pa ndërhyrje ose pa ndëshkim, shtetet përgjegjëse mund të vazhdojnë të përfitojnë nga pasojat e veprimeve të tyre. Pikërisht për të shmangur këtë kulturë pandëshkueshmërie u krijua dhe u kodifikua koncepti juridik i gjenocidit pas Luftës së Dytë Botërore.
Në këtë kontekst, disa juristë dhe studiues argumentojnë se zhvillimet në Gaza mund të ndikojnë në mënyrën se si do të trajtohen raste të ngjashme në të ardhmen. Afrika e Jugut ka paditur Izraelin në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND), duke e akuzuar për shkelje të Konventës për Gjenocidin. Izraeli i ka hedhur poshtë këto akuza.
Sipas këtij këndvështrimi, nëse mungon përgjegjësia ndërkombëtare, mund të krijohet përshtypja se politika të tilla mund të zbatohen pa pasoja serioze, madje duke sjellë përfitime politike ose ekonomike. Një precedent i tillë, sipas kritikëve, do të dobësonte sistemin ndërkombëtar të parandalimit dhe ndëshkimit të gjenocidit.
Pas armëpushimeve të pjesshme dhe propozimeve diplomatike për të ardhmen e Gazës, situata humanitare në territor vazhdon të mbetet tepër e rëndë. Sipas organizatave ndërkombëtare, dhjetëra mijëra palestinezë janë vrarë gjatë luftës, një pjesë e madhe e popullsisë është zhvendosur dhe infrastruktura civile, përfshirë spitalet, banesat dhe rrjetet e furnizimit me ujë, është dëmtuar rëndë.
Shumë organizata ndërkombëtare të të drejtave të njeriut dhe ekspertë të OKB-së kanë argumentuar se veprimet e Izraelit mund të përbëjnë shkelje të Konventës së Gjenocidit. Megjithatë, kjo çështje mbetet objekt i shqyrtimit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë dhe ende nuk ka një vendim përfundimtar mbi akuzën për gjenocid.
Nga ana tjetër, Gjykata Penale Ndërkombëtare ka lëshuar urdhër-arreste ndaj kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu dhe ish-ministrit të Mbrojtjes, Yoav Gallant, për akuza që lidhen me krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Izraeli i mohon akuzat, ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë kritikuar veprimet e kësaj gjykate.
Edhe nëse Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë do të arrinte në përfundimin se Izraeli ka shkelur Konventën për Gjenocidin, zbatimi praktik i një vendimi të tillë mbetet i pasigurt, për sa kohë Izraeli gëzon mbështetjen e Shteteve të Bashkuara në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Për momentin, nuk duket se udhëheqësit izraelitë do të përballen me një proces gjyqësor ndërkombëtar, përveç rastit kur një qeveri e ardhshme izraelite do të vendoste të bashkëpunonte me institucionet ndërkombëtare. Një skenar i tillë konsiderohet pak i mundshëm.
Ndërkohë, administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka përqendruar vëmendjen te planet për rindërtimin ekonomik të Gazës, duke lënë në plan të dytë debatin për përgjegjësinë penale.
Kritikët paralajmërojnë se rindërtimi mund të shndërrohet në një mundësi për investime të huaja, ndërsa palestinezët rrezikojnë të humbasin kontrollin mbi pronat dhe zhvillimin ekonomik të territorit.
Sipas këtyre analizave, një projekt për transformimin e Gazës mund ta kthejë bregdetin në një zonë me investime turistike dhe rezidenciale, ndërsa banorët vendas mund të mbeten të përjashtuar nga përfitimet ekonomike.
Analistët theksojnë gjithashtu se disa vende perëndimore, si Gjermania, Britania e Madhe dhe Franca, kanë interesa strategjike në marrëdhëniet me Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara, gjë që mund të ndikojë në qëndrimet e tyre diplomatike.
Ndërkohë, industria izraelite e mbrojtjes ka raportuar rritje të eksporteve gjatë viteve të fundit, ndërsa disa kompani kanë promovuar teknologjitë e tyre ushtarake duke iu referuar përdorimit të tyre në kushte reale lufte.
Sipas autorit, mungesa e përgjegjësisë për krime të rënda mund të dobësojë sistemin ndërkombëtar të drejtësisë dhe të krijojë një precedent të rrezikshëm, duke dërguar mesazhin se krime të tilla mund të mbeten pa ndëshkim.
Kjo bie ndesh me vizionin e Raphael Lemkin, juristit që krijoi termin "gjenocid" në vitin 1944 dhe që luajti një rol kyç në miratimin e Konventës së OKB-së për Parandalimin dhe Ndëshkimin e Krimit të Gjenocidit në vitin 1948.
Sipas kësaj analize, nëse krimet masive nuk sjellin pasoja për autorët, ekziston rreziku që disa shtete ta shohin gjenocidin jo si një krim që ndëshkohet, por si një mjet për arritjen e objektivave politike.
Sa është Trapi në qeverisje,gjenocidi do vazhojë sidomos kundra vendeve islamike dhe vendeve tjera të varfëra.