FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Zaçaj decided to turn to the Assembly of Judges for the declaration of the end of the mandate as a constitutional judge...
The debate on the Constitution continues. Holta Zaçaj has taken a step back, accepting the announcement of the vacancy, but claims that he has the right to remain in office until the end of the year.
She addressed a letter to the Assembly of Judges to announce the end of her mandate.
The Supreme Court itself, as the nominating body, announced in the media a short time ago that Ms. Zaçaj's mandate ends in March and asked the Constitutional Court to announce the creation of a vacancy. Zaçaj claims that it ends at the end of the year, but yesterday the Supreme Court opened the race despite Zaçaj claiming resistance. Faced with this situation, she took a step back, reacting with a long statement.
" I clarify that I am not a substitute judge for Judge Vitore Tusha, so I was not elected within the latter's 9-year mandate, which she has completed and completed for the entire time provided by the constitutional norm (ie for 9 years). Although that judge has chosen, in the following, to remain in office until the reception of her successor, this is permissible for the constitutional judge according to the provisions of Article 125, point 7, of the Constitution in order not to hinder the functioning of this Court. .. So the time limitation of my mandate comes from the Constitution itself and not from the hypothetical interruption in the middle of the mandate of member Vitore Tusha, as is being anathema in the media. It is the mandate of that judge that ended on March 10, 2017. This date does not determine either the beginning or the end of the mandate of her successor, which in principle is a constitutional mandate that ends in 2025 (as above, Article 179, point 3) ", she claims.
In the end, Zaçaj states that from the above, in the name of the public interest, in defense of the institution he leads, and to avoid constitutional disputes, today on December 12, 2024, he decided to address the Meeting of Judges for the declaration of the end of mandate as a constitutional judge. But the Court has not made a decision, postponing the meeting.
Full statement
The President of the Constitutional Court calls the Meeting of Judges to declare the end of her mandate.
"The Constitutional Court must be free from political and media pressure so that its function as a defender of constitutional principles is strong and reliable".
Based on the unprecedented media attacks directed at me personally as President of the Constitutional Court, I issue this press release to clarify public opinion regarding the term of my tenure, based on my responsibility in my role as the guardian of the Constitution over which I am I swear and I answer.
Sqaroj se me vendimin nr. 19, datë 10.03.2017 Gjykata Kushtetuese ka deklaruar mbarimin e mandatit të gjyqtares Vitore Tusha, çka ka përbërë bazën ligjore për organin e emërtesës për të shpallur procedurat e kandidimit për zgjedhjen e gjyqtarit pasues.
Për shkak të shpalljes dhe rishpalljes së thirrjes për kandidatë nga Gjykata e Lartë, në cilësinë e organit të emërtesës përfundimisht, pas përfundimit të procedurave të vlerësimit dhe renditjes së kandidatëve, Këshilli i Emërimeve në Drejtësi i ka përcjellë Gjykatës së Lartë listën e renditjes së kandidatëve, së bashku me raportin dhe dokumentacionin përkatës.
Mbledhja e Posaçme e Gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë, me vendimin nr. 2, datë 16.01.2023, vendosi: “Zgjedhjen e Znj. Holta Zaçaj anëtare të Gjykatës Kushtetuese me mandat të pjesshëm, deri në kryerjen e ripërtëritjes në vitin 2025”.
Në datën 25.01.2023 unë kam filluar të ushtroj detyrën si anëtare e Gjykatës Kushtetuese pasi kam bërë betimin përpara Presidentit të Republikës.
Sqaroj se unë nuk jam gjyqtare zëvendësuese e gjyqtares Vitore Tusha, pra nuk jam zgjedhur brenda mandatit 9-vjeçar të kësaj të fundit, të cilin e ajo ka kryer dhe e ka përfunduar për të gjithë kohën e parashikuar nga norma kushtetuese (pra për 9 vjet). Edhe pse ajo gjyqtare ka zgjedhur, në vijim, që të qëndrojë në detyrë deri në pritjen e pasardhësit të saj, kjo është e lejueshme për gjyqtarin kushtetues sipas parashikimeve të nenit 125, pika 7, të Kushtetutës për të mos penguar funksionimin e kësaj Gjykate.
Unë jam zgjedhur në detyrë në një mandat të ri kushtetues që për arsye objektive, për shkak të vonesave në procedura, filloi të ushtrohej me vonesë por që në mënyrë përjashtimore nga rregulli i zakonshëm i kohëzgjatjes së detyrës për 9 vjet, ishte përcaktuar si i kufizuar për shkak të parashikimit të posaçëm të nenit 179, pika 3, të Kushtetutës.
Kujtoj se neni 125 i Kushtetutës ka sanksionuar se gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese qëndron në detyrë për 9 vjet, pa të drejtë riemërimi, përveçse kur Kushtetuta vetë ka përcaktuar një datë të ndryshme apo një kufizim të mandatit kushtetues, siç është rasti i mandateve të kufizuara nga Kushtetuta sipas parashikimit të paragrafit të tretë të nenit 179 të Kushtetutës. Është pikërisht ky rasti i mandatit tim i cili është kufizuar nga kjo dispozitë tranzitore sipas së cilës “Me qëllim përtëritjen e rregullt të përbërjes së Gjykatës Kushtetuese, gjyqtari që do të zëvendësojë gjyqtarin të cilit i mbaron mandati në vitin 2017, do të qëndrojë në detyrë deri në vitin 2025”.
Pra kufizimi në kohë i mandatit tim vjen nga vetë Kushtetuta dhe jo nga ndërprerja hipotetike në mes e mandatit të anëtares Vitore Tusha, siç po anatemohet në media. Është mandati i asaj gjyqtareje që ka mbaruar në 10 mars 2017. Kjo datë nuk përcakton as fillimin dhe as mbarimin e mandatit të pasuesit të saj, që parimisht është një mandat kushtetues që përfundon në vitin 2025 (si me sipër neni 179, pika 3).
Dua të sjell në vëmendje se vetë organi i emërtesës, pavarësisht mënyrës se si ka shpallur vakancën e plotë për mandatin pasues, në vendimin e saj për zgjedhjen time si gjyqtare kushtetuese deklaron se mandati është i pjesshëm “deri në kryerjen e ripërtëritjes në vitin 2025”.
Fakti që ky mandat është i pjesshëm nuk nënkupton se ai është “zëvendësues” por se ky mandat, në përjashtim nga rregulli kushtetues, ishte e pamundur të ushtrohej për një kohëzgjatje të plotë prej 9 vitesh, edhe në rastin më të mirë, pra edhe nëse unë do të isha zgjedhur menjëherë pas mbarimit të mandatit të znj. Tusha, pra brenda vitit 2017.
Deklaroj se në momentin e kandidimit unë kam qenë në dijeni dhe kam pranuar se po konkurroja në një mandat jo të plotë që sipas normës kushtetuese përfundonte në vitin 2025.
Një qëndrim i ndryshëm do të bënte të pazbatueshme vetë pikën 3 të nenit 125 të Kushtetutës, i cili nuk shprehet për “mandat” por për “qëndrim në detyrë”, pra për kohën efektive gjatë të cilës gjyqtari kushtetues ushtron këtë funksion kushtetues, dhe do të nënkuptonte se në çdo rast fillimi i qëndrimit në detyrë të gjyqtarit pasues është i lidhur më atë të përfundimit të gjyqtarit paraardhës, që nuk rezulton nga përmbajtja dhe fryma e dispozitave kushtetuese (neni 125, pika 3 dhe neni 129 të Kushtetutës), nga praktika e kësaj Gjykate që prej vitit 1998 dhe as nga vetë mënyra e ushtrimit dhe përllogaritja e mandatit të vetë gjyqtares Vitore Tusha.
Një qëndrim i ndryshëm do të nënkuptonte zbatimin e datave fikse të fillimit dhe mbarimit të detyrës, pra se gjyqtari kushtetues e ka të përcaktuar apriori fillimin dhe mbarimin e kohës së ushtrimit të detyrës së tij, edhe pse ajo është e përcaktuar sipas normës kushtetuese nga një ngjarje juridike e përcaktuar.
Duke qenë se, as dispozita kushtetuese, për rrjedhojë as vendimi i Gjykatës së Lartë për zgjedhjen time në detyrë, nuk ka një datë të përcaktuar për përfundimin e kësaj detyre, bazuar në rregullat e përgjithshme juridike për llogaritjen e afateve, si afat i mbarimit të ushtrimit të detyrës është fundi i vitit 2025. Neni 148 i Kodit të Procedurës Civile të cilit i referohemi edhe sipas rregullimeve specifike të ligjit organik dhe Rregullores së Gjykatës Kushtetuese, parashikon se “Kur afati është caktuar me ditë dhe me orë, përjashtohet dita dhe ora në të cilën ka filluar ngjarja ose koha nga e cila duhet të fillojë afati. Afati që është caktuar në javë, në muaj ose në vite mbaron me kalimin e asaj dite të javës së fundit ose të muajit të fundit që ka të njëjtin emër ose numër me atë të ditës që ka filluar afati. Kur një ditë e tillë mungon në muajin e fundit afati mbaron me kalimin e ditës së fundit të këtij muaji”.
Gjendur në kushtet e qëndrimit publik të Gjykatës së Lartë, të datës 6 Dhjetor 2024, bazuar në faktin që dispozita kushtetuese dhe vendimi i zgjedhjes time si anëtare e Gjykatës Kushtetuese nuk kishin një datë të përcaktuar, por vetëm vitin në të cilin përfundonte koha e qëndrimit në detyrë, vendosa që në datën 10 Dhjetor 2024 t`i drejtohem Komisionit të Venecias për të kërkuar një opinion amicus curiae duke pasur parasysh jo vetëm se në rastin konkret shtrohen për diskutim dhe interpretim çështje që kanë të bëjnë me parime kushtetuese, të cilat janë vënë edhe më parë në diskutim nga Komisioni i Venecias, të cilat mbartin interes publik dhe do i shërbejnë kësaj Gjykate edhe në të ardhmen, ashtu edhe për të shmangur mosmarrëveshje kushtetuese që mund të shkaktohen nga interpretime të normave kushtetues që mund të bien ndesh me parimet dhe kompetencat e sanksionuara në ligjin themelor.
Gjej rastin t`ju bëj me dije, duke marrë shkas nga publikimi i letrës së aplikimit tim të datës 25 shkurt 2022, se ajo i referohet termave të njoftimit të vakancave të shpallura nga Gjykata e Lartë, e cila në atë kohë kishte shpallur 3 të tilla me datë mbarimi, nga të cilat 2 vakanca të pjesshme dhe 1 vakancë të plotë.
Dua të theksoj se në lidhje me këtë vakancë të fundit data e përcaktuar në shpallje nuk përputhet me datën e mbarimit të këtij mandati, pasi betimi i anëtarit kushtetues është bërë në shtator 2022, për rrjedhojë, sipas përmbajtjes së neneve 125, pika 3 dhe 129 të Kushtetutës, koha e qëndrimit në detyrë të këtij gjyqtari mbaron në shtator 2031, pra në një datë të ndryshme nga ajo e caktuar në njoftim. E sjell këtë shembull për të treguar që datat e përcaktuara në shpalljet e vendeve vakante dhe të përdorura në aplikim nuk janë përcaktuese për mbarimin e mandatit, llogaritja e të cilit bazohet në dispozitat kushtetuese dhe ngjarjes juridike të betimit.
Nga ana tjetër, Gjykata e Lartë, nuk ka treguar se cila është baza ligjore që përcakton se data e përfundimit të mandatit të gjyqtarit paraardhës është data referuese (dita dhe muaji) në të cilën përfundon edhe mandati i gjyqtarit pasardhës.
Ndërkohë, duket se data 10 mars 2025, si datë e përfundimit të mandatit tim, marrë si referencë nga Gjykata e Lartë në shpalljen e vakancës së datës 11.12.2024, është e njëjta ditë/muaj me ditën dhe muajin e mbarimit të kohës së qëndrimit në detyrë të znj. Vitore Tusha (10 mars 2017). Sqaroj publikun se në asnjë rast në 32 vite të funksionimit të Gjykatës Kushtetuese nuk ka pasur një praktikë në të cilën afati i mbarimit të mandatit të gjyqtarit pasues të ishte data (dita dhe muaji) i përfundimit të gjyqtarit paraardhës.
From the above, it is clearly legible that the Constitutional Court was not allowed to exercise its competence and the Supreme Court acted in open opposition to the provisions of Article 127, point 2, of the Constitution according to which "End of the mandate of the judge of the Constitutional Court is declared by the decision of the Constitutional Court". The declaration of a vacancy by the Supreme Court, without a decision of the Constitutional Court, has stripped the latter of its constitutional competence, this action is unprecedented and taken with an urgency unjustified by the public interest or force majeure, for which intervention was required immediate.
Moreover, found in the conditions of an atypical mandate, where a mandate limitation coming from the new constitutional provisions will be applied for the first time, in case there are dilemmas or questions, it is only the Constitutional Court that can interpret the Constitution, competence this, which in this particular case was used by the Supreme Court in excess of its powers and in exercising the powers of the body that according to the Constitution also makes its final interpretation, the Constitutional Court.
From the above, in the name of the public interest, in defense of the institution I lead, and to avoid constitutional disputes, today on December 12, 2024 I decided to address the Meeting of Judges in the exercise of my responsibilities as a member of this Court, for declaring the end of my mandate as a constitutional judge. The body of the Constitutional Court met today without reaching a decision, postponing the session for the following days.
At the end of this statement, which I ask you to reflect correctly with all the facts presented, allow me, as the President of the Constitutional Court, to remind you and all the institutions of this country that:
The security of the constitutional mandate is essential for democracy itself. Without an independent body such as the Constitutional Court, which checks the legitimacy of laws and acts of the state, there is a risk of undermining the balance of powers.
When the Constitutional Court is free from political, media and economic pressure, its function as guardian of constitutional principles is stronger and more reliable. This not only protects the individual, but also maintains citizens' trust in democratic institutions.
Moreover, the security of the mandate guarantees that every decision taken by the Court is based on the law, without fear of political and media consequences. This is a fundamental principle for a legal system that wants to be fair and equal for all.
Lini një Përgjigje