FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Now in my old age, I feel compelled to confess my truth, as I lived it. I'm talking about modest men, who never boasted about their achievements, and about others who were silenced by the regime and buried in nameless tombs. In no case do I undertake to usurp the monopoly of the truth or to claim laurels for an event, where I was a casual attendee, although I was eager to feel a little bit my friends, who tactfully and kindly avoided me: "Byrazer, open your eyes... don't get confused... because you still have two months left"! Worry that stuck with me like a talisman, from the morning of May 21, 22 and 23, 1974, even followed me for the following months, until I was released. However, everything I saw and heard in those three days, I would not want to take to my grave.
Continues from last issue
Terr and… hell.
But the blackness would not last a night or a week, or a month, or a year, yes...! "This work takes a long time"!
"How much"?
"Three years, man"!
"Why three years"?
"Posa"?
"One life"!
"Why a life"?!
"How much"?
"An eternity"!
"Why a..."?
"How much"?
"A..."!
"Who said three years"?
"I"!
"Which one are you"?
"Terry".
"Who mentioned a life"?
"I"!
"Who are you"?
"Hell".
"Of Dante or of the Albanian Communist Party"?
"Ore, are you going to close that beak or..."?!
"How did you say that I didn't hear you"?
"I confess it"!
"The 731st! Ten years"!
And the game of squash lasted until… forever, beyond 731- sell…,. O Great God, save us from TERRI and HELL!
triptych
Aliu, "Politician", from this place!
I had a week to report. After three months in the first zone, the leaders of the technical office and the authorities found no signs of rehabilitation, so with the idea of cleaning my brain from subversive waste, they transferred me to the third. They separated me from two available and not at all problematic colleagues, taking me two hundred meters above, where I found two others equally loving, loyal and handsome.
Impatient "Polyphemus", because he was delaying the human flesh from falling to pieces, detached a mass from the ceiling of the cave and, intentionally or not, the devil found out, threw it over our heads. The rock crumbled on the side of the wagon, and after the ricochet, a stone fell on my back.
God oh God, what a pain!
I collapsed unconscious on the pile of material, while Anastas Papi and Qemal Demir, put me on two rails in the bed of the wagon, like that, and let me down the inclined plane, at the end of which they lifted me up with the blanket fixed on two tails shovels and pierced me to the infirmary, where Kosovrasti plastered me directly with plaster.
I'm done half-heartedly...!
During this time, my friends served me.
Kur iknin të rinjtë në punë, apo shtriheshin të flinin, “turnin” mernin “gjashtë-qindëshit”. Një të shtunë “dezhurni”, i qëlloi Ali Hoxhallarit nga Sazhdarja e Bogdanit, në nahijen e Tomorit. Me Aliun si krahinor, më kripej muhabeti sepse, ishte i drejtë tehu, por idhnak si thnjeglat pickuese në gërxhallat e lisave të moçëm. Ai ishte plakur në stane me tufat dhe kishte mbetur në periferi të ngjarjeve, që rrokulliseshin në Shqipërinë komuniste.
Të rejat i kapte me zor, por ishte inteligjent dhe shumë ekspresiv, me leksik dhe fjalor arkaik gjithë turqizma. Rudimentet dialektore i shoqëronte me “o”-në picante, që merrte tingëllimë të veçantë në gojën e tij. Bash për shkak të “o”-ve, dhe xhevahireve leksikore, më këndej ta provokoja.
Atë të shtunë e ngacmova më gjatë: “Përse të shtynë në burg, o Like”? – e pyeta për të hapur muhabet.
“Eh-u-uh, është histori e gjatë, o”!
“Do më shumë se tre vjet për ta rrëfyer”? – e shpotita.
“Jo, or jo, po është ca e ngatërruar. Më dënuan me nja tre nene, o”.
Heshti, mbushi llullën, e ndezi dhe vijoi: – “S’di pse më kllaposën, mbase ka qenë e shkruar nga Abas Aliu”!
“Kaq i rrezikshëm paske qenë, o Like”?
“Ta kisha ditur se isha aq i rrezikshëm, do kisha bërë namin, po unë’ një copë bari kam qenë, o”!
“Epo, ke qenë i kamufluar, o Like”?
“E ditke, ëh! Se kështu më thanë edhe ata”!
“Ç’të thane”?
“Ja, o je diversantë, ke bërë axhitacion dhe prupagandë, ke bashkëpunuar me Nafsalinë greke dhe me C.I.A.-n amerikane, ke hyrë e ke dalë sa herë ta kanë kërkuar dhe je maskuar si bari delesh”.
“Sa e vërtetë është kjo, xha Like”?
“Ç’e vërtetë zeza, o”?
“Për çfarë të sollën këtu”?
“Ah-ah, kot fare, o! – shkundi çibukun në tabanin e opingës, e mbushi sërish, e ndezi dhe e thithi nja dy herë: – “Në behar shtegtonim bagëtitë në meratë e zonave kufitare. Një ditë mbeta vetëm, se shokët zbritën në Leskovik për ushqime e duhan. M’u desh t’i kullundrisja tek pullë, treqind krerë, me tre qentë që s’iu ndaheshin një çap.
Vëmë në kullotë dhe u shtriçë ndën hije, po duket më mundi gjumi, hiç ja, as’dëgjova as këmborë, as blegërima, as lehje qensh. Në merak qeshë për bagëtinë, sepse helbete, në mal ishin, do shkonin gjer ku mund dhe ktheshin prapë. Po kisha siklet qentë, druhesha mos i qepeshin ndonjë bushtre dhe braktisnin tufën, në mëshirën e bishave.
Kur u ngriç dhe u vura pas gjurmëve. Ec e ec, pas kakërdhive, por tufën s’po e shihja…! Mbas ndonjë ore, iu qasa vijës kufitare. Vazhda vijonte përtej piramidës, me ç’dukej tufa kish kaptuar kufirin dhe rrezikonte të binte në duart e barinjve grekë.
Rashë në hall, ta kaptoj mos ta kaptoj, mendova pasojat që do kisha paskëtaj dhe dertet që do t’i shkaktoja familjes e të afërmve. Do ti, kur ma dha truri e kapërceva kufirin dhe mbas ndonjë ore, ndjeva këmborë e lehje qensh. Tufa kulloste në pllajën përballë.
Kaptova një përrua; kur u avita, dy ushtarë grekë me pushkët shndërruar në kërraba, rrekeshin t’i kthenin. Qentë u trimëruan sa më pikasën dhe t’iu gjembëzuan kreshtat e iu sulën ushtarëve, por unë i ndolla dhe i qetova me zemër të dridhur.
“E hëngre Like ziu, kaq e pate! Re rob te grekët, me dhenë e me qenë”! thashë me vete. Por ata diç më folën në gjuhën e tyre, që s’e mora vesh dhe më bënë shenja t’i ndihja të kthenim ballin e tufës, drejt tokës sonë. U dola përkrye dhe i ndolla ca me fërshëllima, ca me kërrabë, ca me ndihmën e qenve, gjersa vura para përçorët.
Për dreq, m’u fanit sekretari i partisë, brigadierët e blegtorisë dhe komisari i kufirit, që na flisnin për mizoritë greke, për pabesitë dhe për therjet në gjumë dhe më hyri data, po ata buzëqeshnin të lumtur. Kur kreu i tufës kaptoi kufirin, s’po iu besoja syve, po grekët m’u dukën më të gëzuar se unë. Njëri hoqi mataranë nga brezi dhe ma zgjati.
E mora dhe piva më shumë se gjysmën, i etur nga vapa dhe sikleti. Kur i’a ktheva, ai më bëri shenjë; “ta kam falur”, ndërkohë tjetri nxori kutinë dhe më zgjati një cigare, bashkë me çakmakun. Ndeza duhanin, po edhe ai me paqetën dhe çakmakun në dorë.
Ç’t’iu dhuroja, unë isha trokë e copë. Por në momentin kur krerët e fundit po kaptonin kufirin, ma dha truri dhe shtriva kërrabën, kapa një milor, e rrëzova dhe i lidha me rripin e trastës. Ata s’donin ta pranonin, por ua lashë kulaç para këmbëve, iu bëra temena dhe u ndamë, unë me dhentë e me qentë në tokën tonë, ata në të tyren me milorin e lidhur.
Vetëm kur kalova piramidën, u mbusha me frymë. Ndala, ktheva kryet të shihja për herë të fundit ushtarët grekë. Edhe ata u kthyen një çast, më përshëndetën me dorë dhe u larguan me milorin që e kishin shkuar në dyfek dhe e mbanin mbi supe. Shpejtova pllajës, krenar për veprimin heroik, kur m’u turrën shokët dhe një xhumbë ushtarësh, që duket më panë nga maja e malit, kur u ktheva shëndosh, me dhentë e me qentë dhe rendën me britma hareje, kush të më përqafonte më parë.
Fundja, humbja ime dhe e tufës do t’iu kushtonte shtrenjtë, jo vetëm barinjve që më lanë vetëm, po edhe kufitarëve që s’u treguan vigjilentë. Pra, më pritën si hero. Pastaj iu tregova fill e për pe ç’ndodhi, iu rrëfeva për dhuratat që më falën dhe milorin që u fala.
S’më qortoi kush, të gjithë më lëvduan. Madje, pas dy ditësh mblodhën ndërmarrjen blegtorale, komandën e kufirit, barinjtë dhe fshatarët e zonës, erdhën edhe të deleguarit nga qendra dhe nga Komiteti Ekzekutiv, më dekoruan për aktin vetëmohues të mbrojtjes së pasurisë socialiste dhe për guximin që tregova, duke sfiduar ujkun në strofkën e tij. Veç dekoratës, më akorduan tre mijë lekë shpërblim dhe pesëmbëdhjetë ditë leje. Dhuratat dhe milorin, s’m’i zuri kush në gojë.
Kështu o xhan i Likes, u kthyeç te të mitë me dekoratën në gjoks dhe paratë në xhep. Po haberi kish mbërritur para meje, drejtuesit e fshatit dhe të nahijes kishin dalë të më prisnin”.
“Paske lenë nam, o Like”! – e ndërpreva me të qeshur.
“Qesh ti qesh, po këtu nisi e tatëpjeta, o”!
“Për ç’të tatëpjetë e ke fjalën”?
“Për burgun, o”!
“Ti sikur the që të pritën si hero”?
“Më pritën…”!
Shkundi llullën në tabanin e opingës, e mbushi, e ndezi, e thithi dhe nisi të shfrynte shtëllunga.
“Ngjarja bëri jehonë. Paria më përgëzuan, por sekretari i partisë, u pezmatua, nisi intrigat gjer sa më rrasi brenda…”!
“Për çfarë të rrasën, o Like”? – e ndërpreva i paduruar.
“Të thashë, për pulitikë, o”!
“Ti për politikë”?!
“Pse o, s’ta mbush synë”!?
“Syrin ma mbush, po mendjen s’ma mbush dot”! – e kundërshtova apostafat, të shihja reagimin.
“Epo mirë, atë lloj mendje ke ti, se po ta kishe sakllam, s’vije këtu, o”!
“S’erdha vetë”.
“E di! Po pse të prunë, o”?
“Më dënuan si armik të popullit dhe Partisë”!
“Pse, mos je gjë zotërote, më pulitikan se unë, o”?
Vërtetë s’isha, po s’i mund ta zgjasja muhabetin?
“Më vjen keq, po t’i s’di as shkrim as këndim”!
“Jo ore, vetëm ju qytetarët paskeni lindur për pulitikë, o”!
“S’thashë se jemi politikanë të shquar, po kemi parë pak botë”! – e nguca me qëllim.
“Ç’dynja keni parë ju a derëzinj, vetëm tym dhe bretkosa keni parë, o”!
“Jemi nga qyteti ne, o xha Like”! – gjoja u mburra unë.
“Ju në një mera kullotni, unë kam parë tërë ato kasaba, o”.
“Nga na i paske parë zotërote”?
“Nga maja e Tomorit, o”!
“Ç’shihet prej atje”?
“Tërë dynjaja, o”!
“Sa për ujq, arinj dhe dhelpra, them ke parë me bollëk, po…”! – e nguca.
“I kam parë edhe ato, ama shquaja si në pëllëmbë Beranë e Korçën, Elbasanë e Lushnjen, Fierë e Vlorë, pa kur qëllonte koha qelibar, shihja gjer matanë detit o, në Itali”!
“Po politikë me dhentë paske bërë në ato maja, o Like”?
“Me dhentë, me qentë dhe me mendtë”.
“Me mendtë e kujt”?
“Të Abas Aliut, o evlat”!
“Domethënë paske bërë agjitacion dhe propagandë me Perëndinë”?
“Ç’haxhikaçon e prupagradë llafos ti, o”?!
“Atë pra, për të cilën të rrasën këtu”!
“Aha! Me plakën o evlat”!
“Me plakën”?!
“E o, s’të mbushet rradakja”!
“Mendja më mbushet, po truri s’ma pranon”?
“S’ke tru ti o, po të kishe, do rrije me shokët”!
“S’më lane”!
“E di, e di”!
Kur thithi llullën, shtëllungat krijuan një perde ndarëse, por mjegulla u davarit dhe e pashë me mjekër mbështetur në shputën e ashpër.
“Eh dynja, dynja”!
“Ç’të gjeti, o Like”?
“Eh-u, o xhan i Likes, s’na u ndanë hallet e shkreta”!
“Hallet për robin janë, Ali”!
“Po është pe mishi robi, duro e duro dhe plas”!
“Plakën si e ke”? – ndërrova temë.
“A-ah, ka tre sene, që ka ikur me të shumtët, qyqarja”!
“Më ardhka shumë keq”!
“Kështu është arratisur dynjaja, o bir! Ca ikin, vijnë të tjerë, ama një para një pas, atje do vemi”!
Heshti, thithi llullën, e shkundi dhe e mbushi sërish.
“Ke dhimbje, biro”?
“Pak”, – kisha shumë, por s’doja ta lëndoja plakun.
“Mos u merakos, je i ri e të ngrihen eshtrat kollaj! Ç’t’iu bësh këtyre kokallave të mija, që kërcasin natë e ditë, si kocka kau, o”.
Më shtrëngoi nevoja, bëra të çohem po më therën brinjët.
“Oh, nënë”! – më shpëtoi një rënkim.
“Ç’pate, o”?
“Hiç xha Like, dua të dal jashtë, por më çau kurrizi”!
“Bëje këtu, o”! – u ngrit e mori korridorin.
Me gjithë dhimbjet s’pranova të çlirohesha në sy të shokëve. Ndjenja e turpit më detyronte të mblidhja forcat dhe të shkoja nguc-nguc në nevojtore, herë kapur në krahun e ndonjë shoku, herë mbi bastunin e Xhelil Ferrës, nga Dibra.
Kapa bastunin e këngëtarit plak dhe u çapita me zor gjer në ngushticën e korridorit, ku gati u plasa me qylafin e Aliut, që shpejtonte kokë ulur, me kovë në dorë.
“Ku vete”
“Në panjë”.
“Kështu, o çun! Pse, kot më paskan lënë mua”?!
“Për muhabet, xha Like”! – dhe mora teposhtë nga berberhana.
“Prit të shoqëroj, se do marrësh tatëpjetë në përrua”! – flaku kovën, më kapi bërrylin dhe më ktheu në një aneks të nevojtoreve, ku u orvat të më ulte pantallonat.
“Pse turpëronesh, unë jam babai yt, o”! – më zbërtheu rripin e mesit.
“Të lutem, lermë se vazhdoj vetë, xha Like”! – e shtyva i vendosur.
U mbajta pas dërrasave të mos shkisja në këmbajkat viskoze, mbarova dhe u ngrita me ndihmën e shkopit, Aliu më priste te çezmat me llullën në gojë.
“Po nashti, o”?
“Do u hedh dy grushte ujë syve dhe do kthehem në jatak”.
“Sikur të pimë nga një llullë rehat, çlodhemi një copë herë, marrim pak ajër të pastër, mbase na bën teslim Perëndia edhe ndonjë kafe, o”.
S’ia prisha qefin, u zvarrita gjer te këndi i kuzhinës private.
Vërtet na doli kafeja! Jo nga Perëndia siç luti Aliu, po na ftoi Xhelil Ferra: “Eni burra ta pjekim ka nji kafe shqeto”!
“Ejvallah, ta shtoftë Zoti Xhelil aga”! – e falënderoi Likja. –
“Zoti u dhëntë vuxhut çunave”! – ia ktheu plaku.
“Amin ishalla, ymër”! – e mbështeti Likja dhe u sheshua mbi tullat e nxira.
Teksa u vara mbi një vandak drush, m’u lëndua shtati. Plaku ndau kafet në ca sapllakë alumini:
“Të paça Ali, i gzum dhe të shkume or cull”! – hoqi qeleshen nga koka e shogët, për ta bërë më ceremonial urimin.
“T’u rrit ndera, xha Xhelil”! – e falënderova dhe rrufita sapllakun.
“Si ndihesh njitash, or cull”? – më pyeti.
“Më mirë, Xhelil aga”!
“Dashtë Zoti, kjoftë pa dam”!
“Amin ishallah”! – i mbajti iso Likja.
“Me ndihmën e Allahit, ke me e kalu shpejt”!
“Kështu shpresoj”!
“Veç duhet m’u rujt do kohë, gjer të zihet koci”!
“S’të lënë këta, o Xhelil aga”!
“S’të lanë xhahilët, hej i marroftë Allahi”! – troi plaku. –
“Njitash po iki, se s’jam mirë”! – kur vuri duart mbi gjunjë,
tirqet iu tendosën, sa gati iu shqepen.
“Urdhëro bastunin, të falënderoj për ndihmën”! – i zgjata shkopin.
“Ç’a ai llaf he burrë, shërohu pa k’tu jena”! – dhe u largua çalë-çalë.
M’u shtuan dhimbjet e brinjës dhe të shpinës nga qëndrimi në këmbë, kapur pas krahut të Likes dhe mbi bastunin e Xhelil Ferrës, u kthyem.
Si u rehatova, iu riktheva muhabetit:
“Ku e lamë, xha Like”?
“S’mbaj mend, kur s’të kujtohet ty, nga do më bjerë në fiqir mua, o”!
“E lamë te dënimi yt. Përse të dënuan, xha Ali”?
“Të thash, për pulitikë, o”!
“Me kë bëre politikë”?
“Ja Abas Ali, me plakën o evlat”!
“Ç’politikë mund të bëje me plakën”?!
"A piece of shit! We chatted about the world's troubles. I recounted over and over the heroics of Greece with the dogs and the Greeks, until we came to the issues of the day: Ajvallah Abbas Ali Tomorri, who is holding us in the hay, the cow gave us a calf, the donkey a colt, a mare a foal, the bride Kzen, the dogs made from two heifers, chickens with a flock of birds come out of the brambles, even a bush with grapes, the stalks filled our hearth with embers..."!/Memorie.al
Lini një Përgjigje