FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The country's population decreased by 420 thousand people between the 2011-2023 censuses, as the average age of the population reached 42.5 years, aging by 7 years from 2011. The largest decrease in the population in percentage occurred in Shkodër and Kukës, while the population of Tirana, during this period, increased by only 1.2%. About 91% of the population declared themselves of Albanian ethnicity and 66.9% of the population declared that they follow or belong to a specific religion or belief. Dwellings for residential purposes only were 7.4% more than in 2011, but 40% of building entries were empty, as the size of family units was further reduced. If there were no immigration, the country's population would be about 2.9 million inhabitants (natural increase 88 thousand people + 420 thousand missing people + 2.4 million inhabitants).
In the third decade of transition 2011-2023, when it is assumed that the country has passed the emergency after the communist regime and should have entered a stable development phase, the opposite happened.
The preliminary results of the 2023 census showed that the country's population fell at a faster rate than the first two decades of the transition.
According to official INSTAT data, Albania had 2,402,113 inhabitants on Sunday midnight and Monday morning, September 17-18, 2023, of which 49.6% are men and 50.4% are women. Compared to the 2011 census data, the country's population has decreased by 14.8%.
This decrease was higher than in the period 2001-2011 when the population decreased by 9.6% or about 300 thousand people, while in the first decade of transition 1989-2011, the country's population shrank by only -3.1%.
The data show that immigration is the main cause of population decline, since during 2011-2021 the country had a positive natural increase (births minus deaths) of over 88 thousand people. The country's population would be about 2.9 million inhabitants (natural addition 88 thousand people + 420 thousand missing people + 2.4 million inhabitants).
In the 2023 Census, 91.0% of the population declared Albanian ethnicity, while 2.8% declared another type of ethnicity and 0.6% answered with 'I prefer not to answer'. A small percentage of the population (0.05%) declared 'None' for ethnicity.
About 66.9% of the population declared that they follow or belong to a specific religion or belief according to the predefined categories in the Cens.
A significant percentage of 13.8% stated that they are believers but do not belong to any particular religion or belief, while 3.6% stated that they are 'Atheists', and 10.2% stated that they 'Prefer not to answer' for the question about religion.
As with the question on ethnicity, also for faith, data is not available for 5.6% of the population, INSTAT reported.
Shkodra and Kukësi, with the largest population decline, Tirana grows by only 1.2%
Ndërmjet 2011 dhe 2023, popullsia ka pësuar rënie në të gjitha qarqet e vendit dhe për Tiranën ka rritje me vetëm 1.2%.
Sipas të dhënave të INSTAT, në të gjithë qarqet, me përjashtim atë të Tiranës, popullsia ka ardhur në rënie gjatë periudhës 2011-2023, në një rang ndryshimesh prej 28,3% në Qarkun e Shkodrës dhe 27,3% në Qarkun Kukës, deri në 0,7% në Qarkun e Beratit.
Shprehur në vlerë absolute, Elbasani dhe Shkodra kanë pësuar rënien më të lartë të popullsisë. Në anën tjetër, popullsia e Qarkut të Tiranës është rritur me 1,2%, më së shumti prej migracionit të brendshëm.
Rritja e popullsisë në Tiranë dhe rënia në qarqet e tjera rezulton në rritjen e përqindjes së popullsisë banuese në Tiranë, nga 26,8% në 2011 në 31,6% në 2023.
Përafërsisht një e treta e popullsisë shqiptare (31,6%) banon në Qarkun e Tiranës. Qarku i dytë me përqindjen më të lartë të popullsisë është Fieri me rreth 10,0%, ndjekur nga Qarku i Elbasanit me 9,7% ndaj popullsisë gjithsej. Kukësi dhe Gjirokastra kanë përqindjen më të ulët, me 2,6% dhe 2,5% të popullsisë përkatëse.
Shpërndarja e popullsisë në territorin e Shqipërisë tregon një përqendrim në Fier, Durrës dhe veçanërisht Tiranë.
Mosha mediane arrin 42.5 vjeç, rritet me 7 vite nga 2011
Përveç pakësimit, struktura e popullsisë është plakur dhe moshat e vjetra dominojnë strukturën e popullsisë. Të dhënat e Censit 2023 tregojnë se mosha mesatare e popullsisë arriti 42.5 vite, duke u rritur me 7 vjet nga viti 2011, ku ky tregues ishte 35.5 vjet.
Faktorët ndikues të lindjeve, vdekjeve dhe migracionit ndërkombëtar dhe të brendshëm sollën ndryshimin e strukturës së popullsisë, në Censin e 2023.
Piramida e popullsisë bazuar në Censin e 2023 vjen e ngushtuar shumë poshtë për shkak të rënies së lindjeve dhe po zgjerohet në mes dhe lart nga rritja e popullsisë në moshë të vjetër.
Të dhënat e Censit 2023 tregojnë se një në pesë individë (19,7%) janë 65 vjeç e lart, krahasuar me një në nëntë individë (11,3%) në Censin e vitit 2011 dhe 7,5% në Censin e 2001.
Tranzicioni drejt një popullsie më të vjetër vihet re edhe në raportet e varësisë. Raporti i varësisë së të rinjve pësoi rënie në 24,0% nga 30,4% vlerësuar në Censin e 2011, dhe raporti i varësisë së të moshuarve pësoi rritje në 30,4% nga 16,7% në 2011.
Analizuar në nivel qarku, Kukësi dhe Gjirokastra mbajnë pozicione të kundërta në termat e raporteve të varësisë: Kukësi ka raportin e varësisë së të rinjve më të lartë (31,8%) dhe raportin më të ulët të varësisë së të moshuarve (19,9%).
Ndërsa, Gjirokastra ka raportin e varësisë së të rinjve më të ulët (19,0%) dhe raportin më të lartë të varësisë së të moshuarve (46,1%). Mosha mesatare e popullsisë është 42,5 vite, nga 35,3 vite që ishte në Censin 2011.
Duke analizuar grupmoshën 50-69 vjeç në piramidën e popullsisë, vërehet një zgjerim që përputhet me një periudhë lindjesh midis mesit të viteve 1950-1970. Shqipëria gjatë kësaj periudhe është karakterizuar nga një rritje e normave të lindshmërisë, njohur si “baby boom”.
Normat e ulëta të lindshmërisë dhe trendi në rënie, kombinuar me emigracionin e popullsisë në moshë riprodhuese solli ngushtimin e bazës së piramidës së popullsisë.
Lindshmëria nën nivelin e zëvendësimit prej vitit 2001, rritja e jetëgjatësisë, si dhe migracioni mbeten faktorët kryesorë të plakjes së popullsisë.
55% e popullsisë të martuar, 36.6% beqarë
Raporti gjinor i popullsisë rezulton 98,2, (numri i meshkujve për 100 femra). Ky raport është më i ulët se vlerësimi global i njohur (101,0), por më i lartë së raporti gjinor i BE-së, i vlerësuar në 2022 prej 95,64.
Në moshat e vogla deri në 10 vjeç, numri i meshkujve tejkalon atë të femrave, me një raport gjinor më të lartë se 108.
Ky raport përmbyset në moshat 40 dhe pas të 80-ve, me një rënie të madhe për shkak të jetëgjatësisë së lartë të femrave krahasuar me meshkujt. Raporti gjinor në popullsinë mbi 80 vjeç është 82,1, si dhe pesë në gjashtë individë të moshës 100 vjeç e lart janë femra.
Sipas Censit 2023, 54,9% e popullsisë rezulton i/e martuar, 36,6% janë ende beqar, 7,0% kanë status “I/e ve” dhe 1,4% e divorcuar ose e ndarë. Deri në moshën 30 vjeç, përqindja e individëve beqar është më e lartë.
Pas moshës 30 deri në 85 vjeç, rritet përqindja e personave të martuar, duke arritur pikun me rreth 88% në grupmoshën 45-64 vjeç. Pas moshës 65 vjeç e lart, përqindja e individëve të ve, ka një rritje të konsiderueshme
Nga analiza e statusit martesor, sipas gjinisë, vihet re se shumica e popullsisë së ve janë femra (82,3%), për shkak të jetëgjatësisë më të lartë dhe diferencës së moshës midis bashkëshortëve.
Gjithashtu, referuar popullsisë së divorcuar ose të ndarë, femrat zënë 58,9%, ndërsa në popullsinë që nuk është martuar kurrë (beqare), 55,7% janë meshkuj, përqindje kjo më e lartë dhe për shkak të moshës më të vonshme mesatare të martesës së tyre.
Një barazi gjinore mund të vërehet për popullsinë e martuar. Megjithatë, nga analizimi i shpërndarjes gjinore dhe moshore të popullsisë së martuar, vihet re një përqindje më e lartë e femrave në grupmoshat më të reja, për shkak të moshës më të hershme të martesës së tyre.
99.4% e popullsisë u deklaruan shtetas shqiptare
Nga popullsia banuese në Shqipëri, 99,4% kanë shtetësi shqiptare, ndërkohë pjesa tjetër prej 0,6% përbëhet nga individë me shtetësi të huaj, ose pa shtetësi.
Në ndryshim nga popullsia me shtetësi shqiptare, në popullsinë me shtetësi të huaj dhe pa shtetësi vihet re një përqindje më e lartë e meshkujve (54,5%, kundrejt 45,5%), me një raport gjinor prej 120, pra 120 meshkuj për 100 femra me shtetësi të huaj dhe pa shtetësi.
Kjo popullsi është më e përqendruar në grupmoshat e reja, përkatësisht 15-39 vjeç (34,9%, krahasuar me 30,6% të popullsisë me shtetësi shqiptare) dhe më pak në popullsinë mbi 65 vjeç e lart (12,8%, krahasuar me 19,7% të popullsisë me shtetësi shqiptare). Sipas Censit të vitit 2023, 98,3% e popullsisë në Shqipëri janë vendas, dhe 1,7% janë individë të lindur jashtë vendit.
Mes popullsisë së lindur jashtë, afërsisht gjysma e tyre (46,2%) kanë lindur në Greqi, dhe 16,6% në Itali. Duke analizuar përbërjen e popullsisë vendase dhe të lindur jashtë sipas qarkut, vihet re se Qarku i Gjirokastrës ka përqindjen më të lartë të popullsisë të lindur jashtë, me 2,8%. Në tre qarqe të tjera Vlorë, Tiranë dhe Durrës ka një përqindje të popullsisë së lindur jashtë.
Tkurret madhësia e familjes
Në Censin e vitit 2023, rezultoi se pjesa më e madhe e popullsisë së Shqipërisë jeton në njësi ekonomike familjare (NjEF) private, (99,3%), ndërkohë 0,7% janë anëtarë të banesave kolektive.
Referuar momentit të censit, numri i Njësive Ekonomike Familjare ishte 755.950 dhe madhësia mesatare u vlerësua 3,2 anëtarë për NjEF.
Në Censin e vitit 2011, madhësia mesatare e NjEF ishte 3,9 anëtarë për NjEF. Më shumë se një në tetë NjEF (13,7%) përbëhen nga një person i vetëm, duke përfaqësuar 4,3% të popullsisë.
Tipologjitë e NjEF të hasura më së shumti ishin ato të përbëra me dy deri në katër anëtarë, përkatësisht dy të tretat (2/3) e NjEF. Rreth 28,5% e NjEF, përfaqësohet nga tipologjia e NjEF me përbërje prej dy anëtarësh, e cila është dhe kategoria më e madhe.
NjEF më të mëdha, me pesë apo më shumë anëtarë, përfaqësojnë më pak se një të pestën (19,5%) e NjEF, e njehsuar me një të tretën e popullsisë (35,8%).
Pjesa më e madhe e popullsisë, 88,1% jetonin në NjEF me përbërje tradicionale të bërthamave familjare (fëmijë, bashkëshort, bashkëjetues dhe prindër).
Nga pjesa tjetër e popullsisë (11,9%), 7,6% e tyre deklaruan se nuk kishin lidhje familjare dhe 4,3% e popullsisë jetonin vetëm. Nga 103 mijë persona të cilët jetonin vetëm, 62,5% e tyre ishin 60 vjeç e lart.
Bërthamat familjare më të shpeshta përbëheshin nga çifte të martuara ose bashkëjetues me fëmijë, 52,2%, e ndjekur nga çifte të martuara ose bashkëjetues pa fëmijë, 37,5%, ndërkaq prindërit e vetëm me fëmijë përbënin vetëm 10,3% të tyre.
Shumica e NjEF private (82,5%) janë pronarë të banesës ku jetojnë ose janë në proces të marrjes së aktit ligjor të pronësisë. NjEF që jetojnë në banesa me qira përbënin 8,8% të NjEF gjithsej dhe 8,7% me marrëveshje tjetër banimi të pronësisë.
NjEF në Shqipëri zotërojnë më së shumti pajisje afatgjata kryesore si: televizorë, frigoriferë, telefon celular dhe lavatriçe, të paktën nga 96% e NjEF. Pjesa më e madhe e NjEF, më shumë se 74% kanë sistem fizik të lidhjes së internetit.
Qasja në teknologjinë e informacionit dhe komunikimit është rritur ndjeshëm që nga censi i kaluar. Zotërimi i televizorëve (5,6, pikë përqindje), TV dekoder (55,9 pikë përqindje), kompjuter ose laptop me (8,3 pikë përqindje) dhe telefon celularë (9,4 pikë përqindje).
Lidhja fizike e linjës së internetit ka shënuar rritje të konsiderueshme krahasuar me censin e mëparshëm, me 62,2 pikë përqindje.
Whereas, the ownership of landline telephones has significantly decreased, from 28.5% to 8.5% of the EIF. At the same time, the significant increase in other long-term equipment in the 2023 census shows a significant improvement in the living conditions of the PE in Albania, compared to the data of the 2011 census.
Air conditioners (27.5 percentage points), microwaves (13.9 percentage points) and dishwashers (9.3 percentage points) stand out.
A new trend is the significant increase in the ownership of solar panels by PE, where 11.4% of them own solar panels compared to 2.7% in the previous census.
Approximately half of the IEF in Albania (44.4%) own or use a car, a significant increase of 19.6 percentage points compared to the 2011 census.
Dwellings for residential purposes increased by 7% from 2011-2023, 40% of entries in empty buildings
In 2023, the number of dwellings for residential purposes only, (not for business, etc.) was 1,082,529 with a 7.4% increase from 2011.
The 2023 census counted 1,082,529 ordinary dwellings. Individual houses represented 47.0% of these dwellings, while 39.9% of them are buildings. A small category of dwellings are semi-detached dwellings (8.1%) and terraced houses (5.0%).
From the total number of ordinary dwellings, at the time of the census, there were 726,325 (67.1%) inhabited dwellings, estimating 32.9% uninhabited ordinary dwellings.
The rate of unoccupied ordinary dwellings ranged from 24.3% for semi-detached dwellings to 39.4% for dwellings in blocks of flats, detached houses and terraced houses were each 29.2 and 29.8% respectively.
Ordinary inhabited dwellings include 755,531 household economic units and 2,384,418 resident population.
In approximately equal percentages, ordinary dwellings were built in the period since 2001 (36.4%), and in the 20-year period 1981-2000 (37.5%), while about a quarter (26.1%) ) were built before 1981.
About a quarter (26.1%) of ordinary dwellings were built before 1981 and in approximately equal percentages, in the 20-year period, 1981-2000, 37.5% were built, and from 2001 onwards 36.4% have been built.
Almost half of these dwellings (47.1%) had a usable floor area of 40-69 m² and about a quarter (23.7%) had a useful floor space of 70-99 m².
Censi estimated that 86.4% of ordinary inhabited dwellings had running water in the dwelling or in the building.
Almost all ordinary inhabited dwellings (96.2%) had a toilet inside the dwelling or inside the building. A small percentage (less than 0.1%) of the dwellings counted in the Census were non-ordinary dwellings.
In these other housing units lived about 400 private individuals and 1.4 thousand ordinary residents./Monitor
Lini një Përgjigje