FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The NATO summit in Ankara will assess whether Europe can translate financial commitments into real military capabilities as the alliance faces pressure from the Trump administration, support for Ukraine and a changing US role.
NATO faces a key test of its credibility and future this week, as alliance leaders gather in Ankara to discuss new military spending targets for European countries, which are being carefully scrutinized by the administration of US President Donald Trump.
The summit, which begins on Tuesday, will focus on Europe's ability to convert larger defense budgets into concrete military capabilities, with the aim of maintaining US commitment to NATO while preparing for a scenario where Washington may have a more limited role in the continent's security.
At last year's summit in The Hague, allies agreed to increase defense spending to 5% of Gross Domestic Product by 2035, with 3.5% dedicated to core military needs and 1.5% to broader security.
According to CNBC analysis, this year's focus is expected to shift from promises to practical implementation. Discussions will include military procurement, industrial capacity, support for Ukraine and the political structure of what the Trump administration calls "NATO 3.0." " This is the summit where NATO moves from burden-sharing to burden-transfer ," Ulrike Franke, a senior fellow at the European Council on Foreign Relations, told CNBC.
The summit also comes at a time when the alliance must maintain support for Ukraine and adapt to technological changes on the battlefield, including the use of drones, air defense and military production.
Can NATO keep the US engaged?
European governments have acknowledged that they must invest more in defense and take greater responsibility for their own security, following continued pressure from Washington.
However, NATO has been built for 77 years on American military power. According to Max Bergmann, director of the Europe, Russia, and Eurasia Program at the Center for Strategic and International Studies (CSIS), the challenge is as much political as it is military.
He emphasizes that, if the US reduces its commitment without leaving the alliance, Europe must find a way to organize its defense without having Washington at the center of the security architecture.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, është përpjekur të ruajë angazhimin e Trumpit duke avancuar planin për transferimin e përgjegjësive te aleatët evropianë. Megjithatë, sipas Bergmann, nuk ekziston ende një plan alternativ në rast se SHBA vendos të reduktojë ndjeshëm përfshirjen e saj.
Nga ana tjetër, Evropa kërkon qartësi. Nëse SHBA planifikon të tërheqë trupa ose kapacitete ushtarake, aleatët kërkojnë një plan të qartë dhe afate konkrete, ndonëse kjo mbetet e vështirë për shkak të qasjes së paparashikueshme të Trumpit ndaj partnerëve ndërkombëtarë.
A do të sjellë rritja e buxheteve më shumë armë?
Rritja e shpenzimeve ka nxitur industrinë evropiane të mbrojtjes, veçanërisht në Poloni, shtetet baltike dhe vendet nordike, të cilat ndihen më të ekspozuara ndaj kërcënimit rus.
Megjithatë, ekonomitë më të mëdha evropiane kanë avancuar më ngadalë për shkak të kufizimeve fiskale dhe debateve të brendshme politike.
"Paratë tashmë ekzistojnë, por Evropa duhet të jetë në gjendje t'i shpenzojë dhe të prodhojë", tha Franke.
Industria evropiane e mbrojtjes vazhdon të përballet me fragmentim, zinxhirë furnizimi të dobët, mungesë të fuqisë punëtore dhe vite të tëra nëninvestimesh. Edhe pse prokurimet e përbashkëta mund të ulin kostot dhe të rrisin bashkëpunimin, interesat kombëtare vazhdojnë të mbeten pengesë.
Si do të vazhdojë mbështetja për Ukrainën?
Ukraina pritet të jetë një nga temat kryesore të samitit. Diskutimet do të përqendrohen në mbështetjen afatgjatë ushtarake, zhvillimin e industrisë së saj të mbrojtjes dhe përvojën që NATO mund të përfitojë nga më shumë se katër vjet luftë.
Sipas Seth Jones, president i Departamentit të Mbrojtjes dhe Sigurisë në CSIS, të dhënat tregojnë se Rusia po pëson humbje të konsiderueshme në fushën e betejës gjatë vitit 2026.
Në të njëjtën kohë, Ukraina ka zgjeruar sulmet me dronë dhe raketa me rreze të gjatë brenda territorit rus, duke goditur objektiva energjetike, ushtarake dhe logjistike.
Franke vlerëson se NATO nuk duhet ta shohë më Ukrainën vetëm si përfituese të ndihmës perëndimore, por edhe si burim inovacioni ushtarak, sidomos në teknologjinë e dronëve, sistemet kundër dronëve dhe analizën e të dhënave nga fusha e betejës.
A mund të shmangen përçarjet politike brenda aleancës?
Samiti zhvillohet pas disa muajsh tensionesh mes Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, përfshirë kritikat e Trumpit ndaj nivelit të kontributit evropian në sigurinë ndërkombëtare.
Sipas Franke, në Ankara mund të diskutohet edhe për situatën në Lindjen e Mesme dhe mundësinë e një kontributi evropian në sigurinë detare apo në operacione të pastrimit të minave, megjithëse këto angazhime pritet të jenë të kufizuara.
Analistët theksojnë se uniteti evropian do të jetë vendimtar nëse Trump kritikon publikisht vende të caktuara për nivelin e shpenzimeve ushtarake.
Bergmann adds that it would not be a surprise if this were the last NATO summit during Trump's current term, given the uncertainties about the planned summit in Albania next year and the 2028 American election calendar.
What does Turkey aim for as the host country?
Turkey is expected to use the summit to promote its security interests and domestic defense industry.
For President Recep Tayyip Erdogan, a successful summit would strengthen Ankara's position as a key actor in the European security architecture and increase Turkey's opportunities to participate in military procurement projects that will be financed by increased spending by European countries.
According to Bergmann, Turkey's main priorities are expanding access to defense contracts and strengthening the international legitimacy of Erdogan's government.
With the increase in European investments in defense, Ankara aims to avoid exclusion from future European Union projects, arguing that any new European security architecture must also include Turkey as one of the most important members of NATO. /Adapted from Pamphlet /
Evropa nuk mund t'i qëndrojë më larg gardheve të BE-së. Me këtë, Turqia do të duhet të zgjedhë Opsionin B ose Opsionin C. Besnikëria e turqve ndaj BE-së keqinterpretohet nga Brukseli. Turqit kanë disa opsione më të mira nga ana e kostos. Por turqit janë në të njëjtën kohë inteligjentë. Përfshirja e Turqisë në një strukturë të ndryshme sigurie do të kërcënojë BE-në dhe në fund paratë e BE-së do të shkojnë vetëm për shpenzimet e mbrojtjes. Qytetarët e BE-së do të bëhen më të varfër. Një analizë e thellë kosto/përfitim është e nevojshme këtu nga BE-ja.