FLASH
Shkruar nga Pamfleti
An entire family that during the communist rule went through terrible suffering in prisons and internment camps in Albania: Vilson Blloshmi, shot in 1977, Bedri Blloshmi arrested in 1977, released in 1991, Sami Blloshmi 15 years in prison, Hajdar Blloshmi, shot, Hasan Blloshmi, died in prison, not to forget the part of the exile.
This is the story of the family of patriots, the Blloshms of Elbasan, and their persecution as a tribe during the communist rule that marked their name in history and is narrated by the survivor of the Blloshms, the father of the shot poet Sami Blloshmi, when he was approaching 90 -ve.
Mr. Blloshmi, is there any reason (motivation) for your coming to America and did you find in this country what you had thought before?
There are several reasons: first, I have my son Selman Blloshmi here, together with his family, and my daughter, Lirije Xhydollari, with her family, and I also have my brother, Bukurosh Blloshmi, with his family, and the second I realized a long-standing dream, for which I have suffered all my life, and it was a dream for me to set foot in the Promised Land, the only and last hope that I and my family had, that we all had our eyes on life from America, and thank you that this day came and the great God made this wish come true.
You are a family that, although you had great human and material losses from that regime, you still survived the communist dictatorship. How did you get all this power?
First of all, respecting my co-sufferers, I have to admit that my family cannot be called special, although we also have our specifics, but I would say in answer to your question, that there were many families in Albania such, that had great losses, but thanks to the high spiritual morality, family, their origin, and faith in God, faith in honor and justice, we as our fellow sufferers, although with great suffering, managed to remain in existence , so we stay alive.
Mr. Blloshmi, since you are a little older, the question is that; when your life would begin, do you remember what you experienced? What story do you remember?
I remember well the period of the Albanian Kingdom, which had a perfect organizational system, but mainly a very acceptable legal system, which made the people happy with what the Albanian King had decided at that time. We had our properties, which were protected by the constitution, there was freedom of belief, religion was sacred, order and peace were protected by law, so much so that one gendarme in a province, I can say, was enough. The Albanian lek was strong and people were paid better. What is the dream of every person today, the free movement around the world, at the time of King Zog the First, was a reality, the roads of Albanians with the passport of the Kingdom, to the whole world, were open and the money was guaranteed.
I also remember the black day of the fascist occupation, which not only occupied our country, but also destroyed what we had started to build so nicely and well. We paid for the occupation with a lot of blood of young men, who were true nationalists. Because of the arrival of the red mortar, which came during that war when the various parties in Albania were also formed, which unfortunately did not find a common language, but bloodied each other, in a fratricidal war. This evil, of course, that brought those wounds that have been causing three quarters of a century in democracy, that the political class in Albania, still has not had the will to close the wounds created during the period of the communist dictatorship.
Now when he remembers the dictatorship, he thinks that the word dictatorship gives us an idea of what to expect from that evil. After the most difficult struggle, Albania, which was admitted to the League of Nations, proved that it was the opposite of other countries. It represented a model for no one and a system that came to be degraded. The biggest consequence that communism brought was the stripping of people from their personality, dignity, even from individual national responsibility, towards internationalism, the party - state wanted and formed people, according to its model - as they preached; "The new man of the Party".
45 years of Enver Hoxha's rule were not only for me and my co-sufferers, but also for the Albanian people in general, the worst years that Albania and our people have ever experienced. The imposition of bad laws was the worst form of tyranny, expropriations to the point of pain, and the destruction of private property. God takes away your right to have a place in Albania. The class war went so far that the dictator even ate his own sons:,- And what more can I tell them, I just pray that that time will never come again and, never hear your name, to those who ruled at that time.
Tani, unë po jetoj edhe këto dy-tre dekada që po bëhet përpjekje për të ndryshuar nga ato pasoja që la pas periudha komuniste, për mua në këto vite kanë bërë, si me thënë; “doli e mira me të keqen, e drejta me të pa drejtën, si edhe mentalitetet perëndimore, me ato lindore”. Shqiptarët nuk duhet të qëndrojnë njëherësh, hipur në dy “kuaj”, se kështu gjithmonë do të të pësojnë aksidente! Ata duhet të hypnin në atë “kalë” që thotë Europa edhe të mbërrijnë në destinacion. Juve jeni të rinj edhe me durim dhe përpjekje por do tja arrini të shpëtoni nga kanceri komunist.
Si nisi tragjedia e familjes suaj dhe a është bërë e njohur deri tani? Apo keni më për të thënë….?! Çfarë mendoni ju?
Familja jonë ka qenë e njohur prej shume shekujsh, me vetëdije kombëtare, me pushkë edhe penë ka përfaqësuar territoret e saj në shumë kuvende kombëtare. Im atë, Selman Blloshmi, ka qenë kryetar krahinor, siç i thoshin në ato kohë. Ai ka përfaqësuar krahinën tonë dhe Pogradecin, në Kongresin e Elbasanit më 1908. Ai ka dhënë ndihmesën për shkrimin e këndimin e gjuhës shqipe. Qysh në atë kohë ai i vuri rëndësi shkollimit të bijve të vet.
Birin e tij të madh dhe vëllain tonë, Aziz Blloshmi, e dërgoi për studimet e larta ushtarake në Austri dhe kur mbaroi ai shërbeu në administratën e qeverisë Mbretërore Shqiptare. Ardhja e komunizmit, kërkoi eliminimin e këtij kuadri me kulturë perëndimore edhe ashtu ndodhi. Azizi më 1944-ën, u pushkatua nga komunistët, këtu filloi tragjedia e familjes tonë, e cila vazhdoi me cilësimin kulak dhe kjo gjë solli shkatërrimin e plotë të ekonomisë sonë, që e kishin vendosur ndër breza.
Persekutimi komunist ndaj familjes tonë nuk do të mbaronte, arrestuan vëllain tonë që vinte mbas Azizit, Hasan Blloshmin, me akuza politike të stisura, ja hoqën të drejtën e lirisë për 25 vite.
Në vazhdim me arrestuan edhe mua. Ligji i agjitacion-propagandës (Neni 55) nuk donte shumë mundim për t’a burgosur një njeri, në Shqipërinë e kohës së komunizmit. Më dënuan 7 vjet heqje lirie. Komunistët e kishin planifikuar që meshkujt nga shtëpia jonë, duhet të ishin të gjithë në burg. Në vitin 1976, më arrestuan dy 2 djemtë e mi, Vilson Blloshmi e Bedri Blloshmi, pasi kuadri komunist në Librazhd, kërkonte eliminimin e tyre. Ata, të vetmin krim që kishin kryer, ishte se dashuronin letërsinë – lexonin libra në shqip e në gjuhë të huaj dhe shkruanin fraza dhe rreshta poezish lirike dhe patriotike. Të dy i dënuam me vdekje pushkatim. Por fatmirësisht, Bedriut ja lanë me 25 vjet heqje lirie. Vilsonin ma vranë, më muarnë nga duart e mi dritën e syrit, pikërisht ata që sot janë në pushtet dhe hiqen sikur nuk kanë bërë asgjë. Mbasi na sakatuan shpirtërisht, na internuan duke na shpërngulur nga shtëpia dhe po atë ditën e internimit, ri-arrestuan vëllain tonë, Hasan Blloshmi, që porsa ishte liruar nga burgu i parë dhe ai nuk doli më i gjallë nga burgu, pasi vdiq atje.
Për sa kohë do ishit i persekutuar dhe do të jetonit me frikën e regjimit, të privuar nga liria dhe në burgje?
Ne si familje do të jetonim nën terrorin komunist, nga viti 1944 e, deri sa Perëndimi do të triumfonte mbi Lindjen komuniste dhe do të likuidoheshin relikat komuniste, në të gjithë Shqipërinë. Viti 1990, ishte viti i fillesës së lirisë, jo vetëm për familjen tonë, por për gjithë shqiptarët. Tani jemi në pritje që të konsolidohet liria dhe drejtësia e të dalë në dritë drejtësia për të cilën vetëm mbetëm duke shpresuar, si unë, ashtu dhe bashkëvuajtësit e mi.
Gjithë kjo vuajtje sa duhen disa libra për t’i shkruar ato që keni kaluar! Cili ishte shkaku?
Shkaku ishte se neve jemi familje e njohur për patriotizëm, atdhedashës, luftëtar, intelektual dhe pronarë, ishte e vetmja mënyrë për të luftuar të gjitha familjet si ne, kudo në Shqipëri, nga Veriu në Jug, sepse kështu ata do të mbeteshin gjallë e, do të sundonin për 45 vjet me radhë, duke qëndruar në fuqi. Ata ishin të bindur që komunizmin neve si sistem nuk e donim, dhe megjithëse e panë që asnjëherë nuk i sollëm dëm, përkundrazi e kishim ndihmuar në luftën ndaj okupatorit fashist dhe nazizmit, pra-se prap ne ishim më të përndjekur ashtu si dhe shumë familje të mëdha shqiptare që pësuan të njëtin fat me ne.
Familja Blloshmi, mendoni se e ka marre vlerësimin e nderimin që meriton, gjatë këtyre dy- tre dekadave të periudhës së demokracisë?
Nuk mund të themi që fare jo. Është vënë emri i Vilsonit në një shkollë në qytetin e Librazhdit, po në këtë qytet, është vendosur një bust në përkujtim të Gencit edhe Vilsonit, dy poeteve të pushkatuar. Shokët e letrave të Vilsonit e Gencit, i kanë përjetësuar ata, duke i përmbledhur në vepra shkrimet e tyre. Në përkujtim të tyre, janë shkruar skenarë televizive dhe ato transmetohen në ekranet e televizioneve, me rast datash përkujtimesh.
Është premtuar se shtëpia e lindjes të Vilsonit në Bërzeshtë, do të bëhet muze! Në dhomën Muze të Vilsonit, kanë bërë vizita kryetari i Parlamentit Shqiptar, shkëlqesia i tij i ndjeri zoti Pjetër Abnori, si dhe ish-presidenti i nderuar, shklëqesia e tij zoti Bamir Topi, si dhe shumë ministra e deputetë. Këto për mua janë sasi e konsiderueshme morale, por vlerësim kapital, ende mbetet për t’u parë.
Ju nuk keni ndonjë pension të posaçëm, prej djalit tuaj Vilsonit të pushkatuar? Po gruaja e tij dhe fëmijët?!
Mua, si babai i Vilsonit, një vlerësim i tillë deri tani nuk më është bërë. As nëna e Vilsonit, nuk e ka patur, por as vajza e tij Eni, nuk është trajtuar me një pension të tillë!
Në mos gabohem, në 8 vjetët e fundit: para-dëmshpërblimi, keni marrë si të përndjekur politik, që keni qenë, po jo?
Qeveria e kaluar kishte planifikuar që dëmshpërblimet në vlerë leku, t’i paguante me shumë këste, që unë tani nuk i kujtoj dot sa sa janë, por unë kam marr vetëm 2 këste, me shuma të vogla për çdo këst.
Vijmë tek një çështje e rihapur disa herë. A jeni ju, të rihapet dosja e Vilson Blloshmit, po për dosjet e tjera?
Për sa di unë, në shtyp e në libra, janë botuar shumë materiale nga dosja e Vilsonit, mbase jo të gjitha kanë dalë dhe emrat e atyre që çuan në pushkatim Vilsonin. Por më kot, politikanët e sotëm i kanë veshur me pushtet. Akoma sot politika në Shqipëri, ka besim në këtë administratë, njerëz që kanë bërë krime, kjo është çudia me e madhe në demokracinë e sotme. Përsa i përket dosjeve në përgjithësi, si thoni ju, unë mendoj se ajo është pjesa më e errët e këtij vendi, që ato dosje, vazhdojnë të jenë të mbyllura në qilarët e zeza të këtij vendi, që quhet shtet.
Shqipëria është i vetmi vend në Europë që me këmbëngulje, e zmbraps çdo kërkesë për hapjen e tyre. Klasa politike sot në Shqipëri, u jep mesazh qetësimit të gjithë veglave të diktaturës, spiunëve, hetuesve, torturuesve, duke u thënë me këtë rast: “Rrini të qetë, se jeni të mbrojtur nga te gjitha krahët”, ndërkohë që Shqipëria është e pambrojtur, nga të gjitha krahët.
Zoti Blloshmi! A ju takon ndonjëherë në Tiranë apo Librazhd, t’i hasni rastësisht ata, që i ndjeni si shkaktar e tragjedisë tuaj?
Sot, në demokraci natyrisht që nga lëvizja e lirë, na takon shpesh që të shihemi me njëri tjetrin, por edhe po nuk u pamë fizikisht, shihemi nëpërmjet ekranit të televizorit, ky fytyrat e tyre janë pothuajse çdo ditë në politikë, apo jetën sociale. Ata kanë një kurajo të çuditshme – dhe hiqen sikur nuk kanë asnjë faj dhe nuk kanë qenë atë që na bënë gjëmën, mua dhe mijëra bashkëvuajtësve të mi. Tek, sytë e tyre, unë për vete nuk shohë asnjë shenjë ndjenje, apo vrasje ndërgjegje se kanë bërë diçka, asnjë shenjë pendese…?! Bile do të thoja se:
“Ata tregohen kryelartë, sikur të kenë bërë ndonjë vepër në të mirë të njerëzimit – dhe u erren sytë kur na shohin ne sot, që fëmijët tanë, të paktën ka përparuar dhe janë të suksesshëm. Dhe tani që janë edhe me pushtet, kur na shohin me shumë fodullëk, janë gati të na thonë; “Ja ku ne na keni përsëri dhe jemi në pushtet e nuk keni se çfarë të na bëni, ashtu sikur nuk kishit ç’të na bënit dikur”. Dua të them, se ky është dënimi më i rëndë që na ka dhënë sot politika e këtyre dy-tre dekadave të periudhës së demokracisë. Bile aq më keq, se bijët e tyre shkruajnë, sikur u vjen keq për vuajtjen tonë…! Çfarë hipokrizie, që s’ka ndodhur në asnjë vend të botës!
Si e keni vlerësuar ju zgjedhjen e Bedri Blloshmit, në krye të Institutit të ish- të Përndjekurve Politik në Shqipëri, si një pendesë e socialistëve për familjen Blloshmi, apo një privilegj politik, në pazaret politike?
Unë mendoj, se zgjedhja e Bedriut në krye të atij institucioni në atë kohë, për mua që e njoh mirë, se e kam djalë dhe e kam rritur vet, është se nuk mund t’a paragjykoj. Ajo ka qenë, mendoj unë, një përzgjedhje e kryeministrit të ri. Në programet që kjo qeveri thotë, se ka për shtresën e ish-të persekutuarve nga regjimi komunist, në se mund t’a quaj një korrigjim, për realizimin e programit.
Bedri Blloshmi, in this case, does not represent only the Blloshmi family, but is meant to represent the whole class of those persecuted by communism, and if not for him, someone would be in that position, and this probably also applies to answering the question yours; "in terms of political bargaining". Bedriu, as far as I know him as my son, has no compromising nature, which would be to the detriment of his own class. He, if I will see that the government will give him the signs of a "devil", Bedriu is immediately one of those who denounces him. He is irreproachable, I would say, with all my conviction.
Do you think that enough has been done for the politically persecuted in Albania?
It has been two or three decades since the system of the communist dictatorship, it is said, does not exist and as such, with this layer, the Albanian political class should have finished work once and for all and this question no longer exists, because, to say it is not yet done enough, it is a serious question, for this country that claims to be a democracy, the question must now be addressed to the country's political leaders, that: "When will the former persecuted class be integrated and why has it been de-factored so far, this layer?!
What message did you have for your fellow sufferers?
Thanking you for giving me the opportunity to communicate with the reader of your newspaper, after this age of over 90 years, I console all my fellow sufferers for the spiritual and physical pain we suffered from the communist red devil and I wish them patience , patience and patience, that the right will triumph over them, since; "It really delays, but it never forgets"!/ Memorie.al
Lini një Përgjigje