FLASH
Shkruar nga Pamfleti 
The military aggression of the Soviet Union against Czechoslovakia in August 1968, where Russian tanks landed on all the streets of Prague within a few hours, thus carrying out a military invasion of a sovereign country, became the cause and forced the senior leadership of the Party of Labor of Albania, headed by Enver Hoxha, to publicly denounce that action of official Moscow in an emergency session of the People's Assembly, where the decision was made to withdraw (and de facto) from the Warsaw Pact, which formally "de jure", official Tirana had done since 1961, immediately after the breakdown of relations with the Soviet Union of Nikita Khrushchev.
Given this extremely difficult situation that communist Albania was going through (as well as other countries in Eastern Europe and the Balkans), after fearing the risk of a possible Soviet attack, the high communist leadership headed by Enver Hoxha (who also held the position of Commander-in-Chief of the Armed Forces of the People's Army), moved to alarm situation no. 1 (state of war), all the armed units of the Ministry of People's Defense and that of the Ministry of Internal Affairs, also carrying out the general mobilization of the Volunteer Forces, who began military exercises and flights, nationwide, from South to North. In addition, the testing of the civilian population of cities and villages for the removal of their homes and shelter in tunnels and fortified centers began immediately, after siren alarms that were given from time to time by the District Defense Headquarters, or the relevant military Commands.
In the context of the development of these events (although communist Albania was not in any danger from the "Russian bear"), the need arose for tunneling and fortification of the country, thus starting the rapid and large-scale construction of tunnels, not only for the armed forces, but also for the civilian population, where they would take refuge in the event of a possible bombing, mainly by the forces of the Warsaw Pact, or the NATO military pact. The construction of these tunnels intensified mainly after 1974-75, when Enver Hoxha struck and eliminated the "Coup Group in the Army", headed by the Minister of People's Defense, Beqir Balluku, where one of the main accusations made against him was that he; "had left the country's fortifications uncovered, and had agreed with the 'Theory of Slippage', to avoid a frontal war, by going out into the mountains, for the partisan war"!
In this context, the fortification and tunneling of the country continued at a high pace, intensifying even more after 1978-79, when official Tirana broke off and severed all relations with the People's Republic of China, which automatically led to the immediate cutting of economic and military aid from Beijing, which since 1961 had helped Albania, not only in military equipment and techniques of all types of weapons, but also economically, by granting our country hundreds of millions of dollars, with which the largest works of the five-year plans were built.
As in 1968 (after the Soviet military aggression against Czechoslovakia), the breakdown of relations with China once again forced the high communist leadership of Tirana, headed by Enver Hoxha, to once again pay great attention to the tunneling and fortification of the country, allocating large financial sums to the government budget, "for defense"! In this context, as early as 1979, the Ministry of Internal Affairs, headed by Kadri Hazbiu, made the decision to design and build a secret underground facility, under the existing building of the Ministry of Internal Affairs, as well as several other facilities in all the Internal Affairs Branches of the country's districts, throughout Albania.
The design of the large underground facility, where the Ministry of Internal Affairs personnel would be housed during wartime, lasted several years and the construction works began in 1982 and lasted until 1985, when it was taken over by the relevant authorities of that ministry at that time. This facility, which was then considered "top secret and of special importance", became known to the general public only a few years ago, and is the one that is today located under the square between the Ministry of Internal Affairs and the Ministry of Economy, which is now known as; "Bunk'Art 2", a historical museum in the center of the capital, which is visited throughout the year by hundreds of thousands of tourists, both local and foreign.
But who specifically were the designers and builders of that building, how many rooms did it have, who would be sheltered there? Where did they start and where was the exit of the secret tunnels that would serve to evacuate the leadership and staff of the Ministry of Internal Affairs, in case of eventual danger in wartime? What was the defensive capacity of those concrete and steel walls, to withstand the blows of enemy aircraft bombs, etc. etc.?! Regarding these, etc., we are familiar with this archival document that bears the acronym "Top secret and of special importance", (already declassified), which was taken from the Archives of the Ministry of Internal Affairs and is published for the first time in this article along with the relevant facsimiles, by Memorie.al.
Archival document with the study of the working group of the operational and engineering directorate of the Ministry of Internal Affairs, for the construction of secret facilities under the ministry building and in the internal branches in the districts
Republika popullore socialiste Shqipërisë Sekret rënd. veçantë
Ministria e punëve të brendshme Ekzemplar nr. 1
Drejtoria operative dhe përgatitjes E përkohshme 10 vjet
Dega e xhenios Tiranë, më 11.9.1979
Nr.202
Studim
Mbi gjendjen dhe masat që duhen marrë për vend-drejtimet kryesore në ministri dhe në degët e punëve të brendshme
Në bazë të urdhrit të dhënë nga udhëheqja e Ministrisë, për zgjidhjen e problemit të strehimeve mbrojtëse të dikasterit qendror dhe të Degëve të Punëve të Brendshme, u bë studimi i gjendjes faktike të strehimeve, i nevojave në ambiente për kondita lufte për dy kategoritë e Degëve dhe për Ministrinë, si dhe për variantet e ndërtimit të tyre, për çdo rast.
A. Mbi vend-drejtimin kryesor të ministrisë:
Në dikasterin qendror të ministrisë, janë adaptuar një pjesë të bodrumeve të vetë godinës, ku përfshihen 7 (shtatë) dhoma pune, (nga të cilat janë katër dhoma me kalim tek njëra tjetra), centrali, dy dhoma ventilimi, WC-ja, korridoret që lidhin strehimin e ndarë në dy pjesë, si dhe dy daljet rezervë, një nga të cilat përfundon në lulishten e ministrisë, dhe tjetra në kompaninë e shërbimeve të repartit 324.
Në afërsi të vendstrehimit, është ndërtuar dhe një dhomë për vendosjen e grupit elektrik. Aftësia mbrojtëse e dhomave të pjesës së strehimit në zonën qendrore të godinës, është llogaritur për t’i rezistuar goditjes vertikale nga bomba fugase e aviacionit, të kalibrit 250 kg. (kur bomba bie në trotuar, në afërsi të mureve të perimetrale, strehimi i reziston një bombe prej 50 kg.).
Duke u nisur nga organika e kohës së luftës dhe për të siguruar kushte normale pune, mendohet që vend-drejtimi kryesor i Ministrisë, përveç ambienteve në shërbimet, të ketë 41 dhoma pune, të specifikuara si më poshtë:
Për udhëheqjen e ministrisë 3 dhoma
Komitetin e Partisë 1 dhomë
Grupin e punës së Partisë 1 dhomë
Drejtorinë e I-rë 5 dhoma
Drejtorinë e III-të 3 dhoma
Drejtorinë e Policisë 4 dhoma
Drejtorinë Operative 5 dhoma
Drejtorinë e Hetuesisë 3 dhoma
Drejtorinë e Sig. Ushtrisë 2 dhoma
Dega e X-të 2 dhoma
Kuadër-organizimin 2 dhoma
Grupin e inspektorëve 1 dhomë
Administratën 2 dhoma
Degën e Ndërlidhje 1 dhomë
Degën e XII-të 1 dhomë
Komandaturën 1 dhomë
Grupin ekonomik 2 dhoma
SHUMA 41 dhoma
Për ndërtimin e vend-drejtimit me ambientet që kërkohen, mendojmë të bëhet adoptimi i bodrumeve ekzistuese të pjesës qendrore të godinës së ministrisë, ku sigurohen 8 (tetë), dhoma dhe pjesa tjetër të jetë e groposur me 26 dhoma pune, që parashikojmë të ndërtohet në oborrin dhe godinat ku ndodhet sot kompania e shërbimit të repartit 324 (të cilat sipas planit rregullues, duhet të hiqen).
Aftësia mbrojtëse e vend-drejtimit që do adoptohet, nuk mund të realizohet më tepër se nga goditja direkte e B.F.A. (bombës fugase e aviacionit), e kalibrit 250 kg., kurse pjesa e tipit të groposur, mendojmë të kalkulohet për t’i rezistuar goditjes direkte të B.F.A., të kalibrit 500 kg.
Madhësia e dhomave të punës dhe të shërbimit, si dhe kostua e saktë e strehimeve, do të dalin mbas hartimit të detyrës së projektimit dhe projektit teknik. Nga një llogaritje e përafërt, del se; pjesa e vend-strehimit të groposur, kushton 2.000.000 lekë, kurse adoptimi i bodrumit, 350.000 lekë, gjithsej, 255.000 lekë.
B. Mbi vend-drejtimet kryesore të e Degëve të Punëve të Brendshme
Për të siguruar kushte normale pune për kohë lufte, për Degët e Punëve të Brendshme, Shkodër, Durrës, Elbasan, Vlorë, Korçë, Berat, Fier, Gjirokastër, Sarandë, Peshkopi e, Drejtoria e Punëve të Brendshme, Tiranë, përveç ambienteve të shërbimit, (dhomë filtro-ventilimi, nyje e përpunimit sanitar, dhomë për grupet elektrike, ndërlidhje, mensë, kuzhinë), nevojtoren dhomat si më poshtë:
Për kryetarin e Degës 1 dhomë
Komitetin e Partisë 1 dhomë
Sigurimin 2 dhoma
Seksionin e Përgjith. 1 dhomë
Policinë 2 dhoma
Hetuesinë 1 dhomë
Prapavijën 1 dhomë
Kuadër-organizimin 1 dhomë
Shifrën 1 dhomë
Sekretari e p. sekret 1 dhomë
Informacioni 1 dhomë
Gjithsej duhen 13 dhoma
Ndërsa Degët e Punëve të Brendshme të rretheve të tjera, mendohet të kenë 10 (dhjetë) dhoma pune.
Gjendja aktuale e vend-drejtimeve kryesore e Degëve të Punëve të Brendshme dhe mundësitë për plotësimin dhe ndërtimin e tyre për secilën Degë, paraqitet:
Janë të pajisura me vend-drejtime kryesore të tip tunel, që lidhet me godinë, Degët e Punëve të Brendshme të Tropojë e Kukës. Në këtë vend-drejtime, për të siguruar kushte normale pune, del e nevojshme që në perspektivë, të shtohen 4 deri në 6 dhoma të tjera, duke përfshirë dhe ambientet mensë-kuzhinë. Vend-drejtimi i Degës së Punëve të Brendshme Tropojë, është në procesin e ndërtimit dhe parashikohet të përfundojë në vitin 1981.
Janë pajisur me vend-drejtime të tunelizuara në afërsi të godinave: Tepelena 200 m., Gramshi 150 m., Skrapari 50 m, Burreli rreth 400 m., dhe Durrësi 500 m.
Për Degët e Punëve të Brendshme; Tepelënë, Gramsh dhe Skrapar, mendojmë të shfrytëzohen vend-drejtimet ekzistuese, meqenëse janë në afërsi të godinave, duke ju bërë një shtesë në perspektivë, prej 4 deri në 6 dhoma. Këto vend-drejtime janë në procesin e montimit dhe përfundojnë brenda këtij viti.
Në Degën e Punëve të Brendshme Durrës, ku vend-drejtimi rezervë Nr. 1, është relativisht afër, mendojmë që të ndërtohet një vend-drejtim me 7-8 dhoma, duke adaptuar një pjesë të katit të parë të godinës, me aftësi mbrojtëse për t’i rezistuar goditjes direkte të B.F.A.-së, të kalibrit 100 kg.
Në këtë drejtim, kemi parasysh dhe faktin se në territorin e Degës ku mund të ndërtohet vend-drejtimi tip i groposur, ka nivel të lartë ujërash, gjë që rrit koston e tij dhe lë përgjithmonë në evidencë, rrezikun e penetrimit të ujërave në objekt.
Në gjashtë Degë të Punëve të Brendshme, vend-drejtimet janë adaptuar në bodrumet e godinës së Degës dhe kanë sipërfaqe zyrash e korridori, si më poshtë:
Drejtoria e Punëve të Brendshme Tiranë 90 m.2 (7 zyra)
Dega e Punëve të Brendshme Korçë 95 m.2 (5 zyra)
Dega e Punëve të Brendshme Elbasan 67 m.2 (4 zyra)
Dega e Punëve të Brendshme Kolonjë 50 m.2 (5 zyra)
Dega e Punëve të Brendshme Sarandë 45 m.2 (4 zyra)
Dega e Punëve të Brendshme Lushnje 50 m.2 (3 zyra)
Këto vend-drejtime, mbrojnë vetëm nga copërat e bombave fugase të aviacionit, nga një vleftë presioni e valë goditje dhe nga rrëzimet e godinës, janë me dalje rezervë, por të pa pajisura me ambiente instalimi dhe filtro-ventilimi. Mundësia për rritjen e aftësisë mbrojtëse të këtyre vend-drejtimeve, nuk ekzistojnë.
Nisur nga gjendja dhe kërkesat për ambiente pune e shërbimi të tjera me aftësi mbrojtëse më të madhe, mendojmë që të ndërtohen vend-drejtime të reja të tipit të groposur (me përjashtim të Sarandës, ku nuk mund të ndërtohet e tipit tunel).
Aftësia mbrojtëse e këtyre strehimeve, t’i rezistojë goditjes direkte të B.F.A-250 kg. Strehimet ekzistuese do të shërbejnë për një pjesë të ambienteve ndihmëse të vend-drejtimit të ri, për strehimin e togës së shërbimit, ose si dhoma izolimi për të arrestuarit.
Vend-drejtimet rezervë Nr. 1, të tipit tunel të Degëve të mësipërme, (përjashtuar Kolonjën dhe Sarandën, të cilat nuk kanë), janë larg godinës së Degës, nga 1 deri në 5 km.
Theksojmë se kostua e një vend-drejtimi të ri tip të groposur, është rreth 550.000 deri 650.000 lekë.
Në dhjetë Degë të Punëve të Brendshme, janë ndërtuar vend-drejtime të tipit të groposur, me këtë sipërfaqe:
Dega e Punëve të Brendshme Pukë 20 m.2
Dega e Punëve të Brendshme Shkodër 71 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Lezhë 32 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Rrëshen 36 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Peshkopi 24 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Librazhd 22 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Pogradec 36 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Përmet 30 m.2 (2 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Fier 73 m.2 (5 dhoma)
Dega e Punëve të Brendshme Vlorë 10 m.2 (5 dhoma)
Këto vend-drejtime mbrojnë nga copërat e B.F.A.-së dhe vala goditëse e bombës atomike 3/5 kg./Om2 (në qoftë se këto strehime do të pajisen me dyer mbrojtëse) dhe janë pa ambiente dhe pajisje filtro-ventilimi. Edhe për këto Degë, duhen të ndërtohen vend-drejtime të tjera, tip i groposur, me aftësi mbrojtëse për t’i rezistuar B.F.A.-së të kalibrit 250 kg, kurse strehimet ekzistuese, të shfrytëzohen njëlloj si ato të adoptuarat.
Vend-drejtimet rezervë Nr. 1 të Degëve të mësipërme (përjashtuar Rrëshenin dhe Fierin që nuk kanë), janë larg nga godinat e Degës, 1 deri 4 km. Për Degë si Peshkopia, që parashikohet të ndërtohet e re, vend-strehim të jetë kati i parë i godinës së re.
Degët e Punëve të Brendshme Krujë dhe Gjirokastër, kanë vend-drejtime kryesore të tipit tunel, me sipërfaqe përkatësisht 96 m.2 (7 zyra) dhe 85 m.2 (2 zyra). Për degën e Punëve të Brendshme Krujë, kemi mendimin që të bëhet plotësimi i vend-drejtimit të ri me ambiente pune dhe shërbimi, ndërsa Gjirokastra të mbetet me këtë vend vend-drejtim, deri në ndërtimin e godinës së re, që është parashikuar të ndërtohet.
Dega e Punëve të Brendshme Berat në godinën e re, nuk është e pajisur me vend-drejtim kryesor, prandaj del e nevojshme që të ndërtohet vend-drejtimi i ri, i tipit të groposur, me aftësi mbrojtëse për t’i rezistuar goditjes direkte të B.F.A., të kalibrit 250 kg.
Kryetari degës së xhenios Zv. drejtori i drejtorisë op.e për.
Qendro Koçi Idriz Vladi
Sekret rënd.veçantë
dokumenti arkivor me proces-verbalin e mbledhjes së drejtuesve kryesorë të ministrisë së brendshme, ku ministri Kadri Hazbiu, ka dhënë udhëzimet për ndërtimin e objektit sekret poshtë godinës së ministrisë dhe degëve të brendshme në rrethe
Ekzemplar i vetëm
E përkohshme 10 vjet
Tiranë, më 11.9.1979
Proces-verbal
I mbajtur sot më datën 5.9.1979, mbi shqyrtimin e studimit:
Të gjendjes dhe masave që duhen marrë, për vend-drejtimet kryesore të Ministri-Degë të Punëve të Brendshme”.
Në mbledhje marrin pjesë, ministri i Punëve të Brendshme, sh. Kadri Hazbiu, Sh. Agron Tafa, Raqi Iftica, Xhule Çiraku, Avni Buxheli, Idriz Vladi, Qendro Koçi dhe Kudret Çollaku.
Mbasi u diskutua për secilin vend-drejtim, lidhur me perspektivën e zgjerimit ose të ndërtimeve të reja të tyre, shoku Ministër, porositi:
Për vend-drejtimin kryesor të Ministrisë
Vend-drejtimi kryesor i Ministrisë, të jetë me 30 dhoma, prej të cilave 7 dhoma janë të ndërtuara, 8 dhoma të dalin nga adoptimi i katit të bodrumeve në pjesën qendrore të godinës së Ministrisë, dhe 15 dhoma (pa përfshirë këtu ambientet e shërbimit), që do të ndërtohen në territorin e repartit 324 /A, (Kompania e Shërbimit të Ministrisë).
Pjesa e vend-drejtimit që do të ndërtohet në vendin ku sot është reparti 324/A, t’i rezistojë goditjes direkte të bombës fugase të aviacionit të kalibrit 500 kg., kurse adaptimi i bodrumeve, BFA-së, 250 kg.
Për Degët e Punëve të Brendshme
1 Durrësi: Të bëhet një strehim i kategorisë së tretë pranë godinës së Degës, me 4 dhoma pune, centrali dhe pjesa tjetër, për strehimin e efektivit.
Pranë vend-drejtimit rezervë Nr. 1, të parashikohen investime, në pesëvjeçarin e ardhshëm, për të ndërtuar një godinë me disa zyra.
Burreli: Në një të ardhshme me të parashikohet që godina e Degës, të ndërtohet mbi vend-drejtimin Nr.1.
Elbasani: Të përforcohet ekzistuesi.
4 Shkodra: Të përforcohet ekzistuesi dhe t’i shtohen atij 5 dhoma, të cilat t’i rezistojnë BFA-së 250 kg.
Vlora: To build a new shelter, buried type, with 5 work rooms, and with protective capabilities from BFA 250 kg.
Berat: To build a shelter of the third category, with 4-5 rooms.
Fieri: To reinforce the existing one and add 7 more rooms, 2 of which will be for the Oil Branch. Reserve headquarters No. 1, not to have one.
Gjirokastër: To build together with the Branch building with 10 offices, with BFA 250 kg. Another reserve headquarters, No. 1, not to have one.
Saranda: To keep the existing one, while in Qafë e Gjashtës, to build reserve headquarters No. 1.
Peshkopi: To reinforce the existing one and to look at it to meet the requirements for housing the staff.
Librazhdi: To remain as it is.
Pogradec: To remain with only the two rooms that are being built. To be reinforced.
Kolonja: To reinforce the existing one and to build 5 more rooms, since there will be no reserve VD No. 1.
Lushnja: To consider the possibility of reinforcing the existing one. Near the reserve headquarters No. 1, not to build a building.
Puka: To build 4-5 offices near the existing shelter.
Korça: To remain the existing one.
Lezha: To build 4-5 offices near the existing shelter.
Rrësheni: To build 4-5 offices near the existing shelter.
Përmet: To remain the existing one.
Kruja: To remain the existing one.
Tirana Directorate of Internal Affairs: To consider the possibility of reinforcing the existing VD and to build 5 more rooms, to withstand a 250 kg BFA. At the same time, it was assigned to provide filter-ventilation facilities and installations for the main locations of the Internal Affairs Branches, without the sanitary processing unit.
In the future, the possibility of building several above-ground offices in front of the reserve locations No. 1 of the Internal Affairs Branches should be considered. Memorie.al
Lini një Përgjigje