FLASH
Shkruar nga Pamfleti
In the era of Putin, Trump and Xi, the risks to the EU's future budget could not be higher...
Mario Draghi, the former prime minister of Italy, was enjoying retirement when the phone rang. It was September 2023, and Ursula von der Leyen's office wanted to know if he could do one last job for Brussels: find a way to make Europe competitive again.
“I had to think for a few days before saying yes,” Draghi later recalled, as he published his final report on the European Union’s economic recovery.
On Wednesday, Draghi's ideas on competitiveness will be back in focus, as von der Leyen will unveil her plan for the EU's next seven-year budget, in what will be a defining moment in her term as European Commission president.
The Multiannual Financial Framework (MFF), as the long-term spending plan is known, will run from 2028 to 2034. The fact that two years have been set aside for negotiations on the budget's content is a sign that von der Leyen, as usual, expects a major battle with national governments, which must unanimously agree on its content.
Commission officials spent the weekend involved in marathon meetings to finalize the proposal and were still working late into Monday evening.
The stakes could hardly be higher. The MFF proposal would have to finance the EU to face unprecedented challenges, including a trade war with Donald Trump's America; a real war with Vladimir Putin's Russia; intensified competition from China; conflict in the Middle East; climate change; international migration; and the rise of the far right, with its anti-Brussels political agenda.
In Draghi's words, "we have reached the point where, without action, we will either have to compromise our well-being, our environment or our freedom."
The current core EU budget is worth around 1.2 trillion euros, which is no small figure.
But that represents only about 1 percent of the EU’s total GDP, compared with 48 percent for Germany’s budget and 57 percent for France. Respected observers, including Draghi, argue that EU public sector investment is woefully inadequate to meet the challenges facing the continent.
The question is, how big should Brussels' budget bazooka be? The answer varies greatly, depending on who is giving it.
Some countries want zero growth, while others want the EU budget to double, said Jan Stráský, senior economist at the OECD.
Përveç një fondi më të madh në përgjithësi, OECD rekomandoi, në një raport këtë muaj, ripërcaktimin e prioriteteve të fondeve ekzistuese të BE-së për t'u përqendruar në mbrojtje dhe në një treg më të integruar të energjisë elektrike, gjë që do të ulte kostot e energjisë dhe do të ndihmonte në nxitjen e rritjes.
Një pjesë më e madhe e shpenzimeve publike duhet t’i kalohet Brukselit, sugjeroi grupi i ekspertëve, për të koordinuar projekte më efikase të infrastrukturës ndërkufitare, si ndërlidhësit e energjisë elektrike dhe prokurimin e mbrojtjes.
Analistë të tjerë thonë se Brukseli duhet të jetë edhe më ambicioz nëse BE-ja do të përmbushë momentet e duhura. Sipas Zsolt Darvas, një nga autorët e një studimi të ri nga grupi i ekspertëve Bruegel, zarfi i shpenzimeve të MFF-së duhet të dyfishohet, pak a shumë, për të marrë parasysh nevojën për financimin e tranzicionit klimatik dhe shlyerjen e borxheve të Covid-19.
“Bashkimi Evropian përballet me një presion në rritje për të përmbushur prioritetet që janë gjithnjë e më shumë evropiane në natyrë”, thuhet në studimin e Bruegel.
Sfidat, duke përfshirë tranzicionet klimatike dhe dixhitale, konkurrueshmërinë, qëndrueshmërinë ekonomike, mbrojtjen, menaxhimin e migracionit dhe politikën e jashtme, shkojnë përtej kufijve kombëtarë dhe kërkojnë përgjigje të koordinuara dhe të pajisura mirë me burime. Por instrumenti kryesor financiar i BE-së, buxheti i saj ose Korniza Financiare Shumëvjeçare (KFSH), mbetet i bllokuar në të kaluarën.
Darvas propozoi rritjen e buxhetit në rreth 2 përqind të PBB-së. Një rritje e tillë do ta vinte buxhetin e BE-së në rrugën e duhur për të përmbushur pjesën e tij të 800 miliardë eurove shtesë në vit që Draghi tha se do të kërkoheshin nga sektori privat dhe publik për të ringjallur konkurrueshmërinë ekonomike të Evropës.
Disa vende, përfshirë Francën, pajtohen se buxheti i BE-së duhet të rritet.
Të tjerë, si Gjermania dhe Holanda, nuk duan që buxheti të rritet fare. “Suedia është e vetëdijshme që të mos e besojë narrativën se tani na duhet një buxhet më i madh sepse kemi probleme të reja për të trajtuar”, tha ministrja Suedeze e Çështjeve të BE-së, Jessica Rosencrantz.
Suedia është veçanërisht e prirur që Programi i Financave të Mëdha të trajtojë mbrojtjen dhe sigurinë, megjithëse disa analistë thonë se ligji i BE-së e pengon bllokun të bëjë shpenzime të drejtpërdrejta ushtarake përmes buxhetit të tij afatgjatë.
Draghi propozoi gjithashtu thjeshtimin rrënjësor të buxhetit, një ide që von der Leyen e ka marrë përsipër me propozimin e saj për të kombinuar Politikën e Përbashkët Bujqësore dhe Fondin e Kohezionit, shpenzimet më të mëdha të BE-së, në një megafond të vetëm.
Një shtyllë e dytë e MFF-së, sipas skicave të shpallura tashmë nga Komisioni, do të krijonte një Fond të ri Evropian të Konkurrueshmërisë, duke siguruar kapacitet investimi për sektorët kryesorë dhe mbështetje për kërkimin. Shtylla e tretë e buxhetit do të ishte një fond i ri veprimi i jashtëm, që kombinon ndihmën për zhvillim dhe diplomacinë, sipas planit fillestar të von der Leyen.
Tashmë, disa vende të BE-së dhe politikanë janë të zemëruar për këto reforma, veçanërisht për paratë e gatshme për fermerët evropianë dhe rajonet në vështirësi ekonomike .
Taksat e BE-së?
Kaq për shpenzimet. Pjesa më e vështirë është të vendosësh se nga duhet të vijnë paratë që në fillim.
Një debat i ashpër është duke u zhvilluar tashmë nëse format e reja të këtyre “burimeve të veta”, siç quhen të ardhurat e BE-së, duhet të miratohen si pjesë e buxhetit të ri, potencialisht duke zgjeruar pjesën e të ardhurave që Brukseli mund të marrë nga taksat ose marrëveshjet financiare ekzistuese.
Një arsye që përmendet shpesh në favor të formave të reja të burimeve të veta është për të zbutur debatin mbi kontributet e vendeve të ndryshme në buxhet, fiksimin politik me të ashtuquajturat "bilance neto".
Vendet që janë kontribues neto si Gjermania, Holanda dhe Suedia paguajnë më shumë në fond sesa marrin mbrapsht. Kjo shpesh e bën politikisht më të vështirë për këto qeveri që t’i justifikojnë audiencave të tyre të brendshme pse buxheti i përgjithshëm i BE-së duhet të rritet.
Komisioneri i Buxhetit të BE-së, Piotr Serafin, ka premtuar një paketë ambicioze, e cila nga njëra anë do të forcojë kapacitetin financiar të asaj që kemi këtu në nivel evropian, por nga ana tjetër do të jetë gjithashtu e pranueshme politikisht dhe shoqërisht për shtetet anëtare, por edhe për qytetarët e Evropës.
“Ne nuk shohim nevojë për taksa evropiane”, tha Rosencrantz i Suedisë.
Një mënyrë për të bërë kursime është të parandalohet që “asnjë euro e vetme” të shkojë në çdo vend që shkel në mënyrë flagrante standardet demokratike të BE-së për “sundimin e ligjit”, shtoi Rosencrantz. Është një pikëpamje që përputhet me qëllimet e Komisionit për MFF-në e ardhshme.
Ekipi i Von der Leyen po punon për një regjim të ri “kushtëzimi”, i cili do të forconte dënimet financiare për vende si Hungaria (dhe, në të kaluarën, Polonia) që Brukseli i ka gjetur se nuk po i mbështesin liritë demokratike që, sipas tij, janë thelbësore për vlerat e BE-së.
Por kur çdo vend i BE-së duhet të bjerë dakord për paketën e plotë të buxhetit, përfshirë Hungarinë e Viktor Orbán, nuk ka asnjë garanci se ndonjë rregull kushtëzimi do të kalojë në planin përfundimtar të buxhetit, çfarëdo që duan von der Leyen dhe komisionerët e saj.
Indeed, the question of punishing countries for failing to respect the “rule of law” goes back to the same fundamental question that underpins the entire budget: What is the EU really for? How much, in this era of multiple global challenges, should the bloc’s 27 countries do together, through coordinated action inside giant glass-and-steel offices in Brussels, and how much should they do at home?
Ultimately, the scale and scope of the final EU budget will be an expression of the bloc's collective response to this question.
"If you look back at the history of agreements on the next MFF, we have seen very limited changes from one framework to another," said Darvas, one of the authors of the Bruegel report.
According to him, the biggest risk for the EU facing the challenges it now faces is that the requirement for unanimous agreement among the 27 countries will “severely limit” any space for reform. / Adapted from Politico Pamphlet/
Lini një Përgjigje