FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The Joint Expeditionary Force under the leadership of Great Britain is emerging as a reserve alternative
The upcoming NATO summit in Turkey, expected to be held in about a month, is generating particular interest due to the new reality that is taking shape in relations between allied countries.
At last year's summit, Donald Trump not only demanded, but almost imposed, that other member states increase defense spending, setting a target of 5% of GDP. Some countries reacted against this demand.
Then, the United States, chastising the reluctance of its European NATO allies to become actively involved in the fight against Iran, announced the withdrawal of American troops from Europe. Recently, the German magazine Der Spiegel reported that the US administration intends to significantly reduce the number of weapons systems and soldiers it makes available to NATO.
While NATO, as we have known it so far, seems to be shaken by recent developments, the idea of an alternative allied force centered in Europe is gaining ground. Just a few days ago, Spain, which rejected Trump's target of 5% of GDP in defense spending and refused to participate in military operations against Iran, called for the creation of a European Army and a gradual break from dependence on the US.
The idea of a European Army, which has been discussed for at least 20 years in Brussels, was also agreed with by Greek Defense Minister Nikos Dendias during a visit to India a few months ago.
Beyond the concept of the European Army, for which a concrete model does not yet exist, the question arises: do Europeans have another alternative?
⭕???????????????????????? UK Builds New Naval Alliance to Counter Russia in Europe's North
— Defense Index (@Defence_Index) April 30, 2026
The United Kingdom is forming a unified maritime force with nine European nations under the Joint Expeditionary Force (JEF) to deter potential threats from Russia across the "open sea border" in Northern... pic.twitter.com/gbLcXmV6Iw
Europe's "Plan B"
According to the Eurasian Times, a common school of thought is strengthening among the strategic elites of Europe’s ten Nordic and Baltic countries, according to which London should take the lead in defending the continent against any potential Russian adventurism. This would rely on British nuclear capabilities, the UK’s permanent seat on the UN Security Council, its intelligence networks and its role as one of the leading global centers in the field of artificial intelligence.
Ky koncept paraqitet si një “Plan B” për zëvendësimin e NATO-s, për shkak të dyshimeve në rritje mbi gatishmërinë e SHBA-së nën drejtimin e Trump për të mbështetur aleancën dhe veçanërisht nenin 5, klauzolën themelore të mbrojtjes kolektive. Neni 5 përcakton se një sulm kundër një anëtari konsiderohet sulm kundër të gjithë aleancës dhe se të gjithë aleatët duhet të ndërmarrin masat e nevojshme për të ndihmuar vendin e sulmuar.
Megjithëse prej kohësh politikanët europianë kanë diskutuar në mënyrë joformale për një plan rezervë në rast se NATO bëhet e pasigurt ose SHBA redukton angazhimin e saj, debati është intensifikuar pas luftës Rusi-Ukrainë. “Plani B” mori formë më konkrete në vitin 2025, kur Matti Pesu dhe Tomas Wallenius nga Instituti Finlandez i Çështjeve Ndërkombëtare (FIIA) publikuan një analizë në mbështetje të kësaj ideje. Koncepti mori shtysë të mëtejshme nga revista britanike The Economist, e cila e trajtoi gjerësisht në numrin e saj më të fundit.
Çfarë është “Nordic Plus”?
Pesu dhe Wallenius e përmbledhin “Planin B” me termin “Nordic Plus”. Sipas tyre, përballë kërcënimeve ruse, Finlanda ka shumë gjasa të mbështetet te Suedia, Norvegjia, Mbretëria e Bashkuar dhe, potencialisht, Franca. Nga pikëpamja logjistike, vendet nordike luajnë rol vendimtar në furnizimin e Finlandës në rast lufte, ndërsa Helsinki ka mbështetur investime të rëndësishme në infrastrukturën dhe lidhjet rajonale nordike. Përveç kësaj, këto vende mund të ofrojnë kapacitete të konsiderueshme ushtarake.
Dy studiuesit theksojnë se vendet në fjalë disponojnë rreth 200 avionë modernë luftarakë dhe se Norvegjia e Suedia kanë mundësi të financojnë më tej forcimin e mbrojtjes falë ekonomive të tyre të forta. Ata e konsiderojnë Britaninë e Madhe si një garant serioz të sigurisë me interes të drejtpërdrejtë për mbrojtjen e Europës Veriore.
Sipas tyre, Londra mund të ofrojë mbështetje ushtarake në tokë, det dhe ajër, si dhe kapacitete të avancuara në inteligjencë, zbulim dhe mbikëqyrje. Në analizë përfshihet edhe Franca, e cila shihet si një fuqi e rëndësishme europiane.
“Franca mund të kontribuojë në forcimin e parandalimit strategjik të Finlandës, veçanërisht përmes arsenalit të saj bërthamor. Nuk është e paimagjinueshme që qielli finlandez të presë së shpejti misione stërvitore të avionëve francezë me kapacitet bërthamor, nëse Parisi vendos t’i japë një dimension europian strategjisë së tij të parandalimit bërthamor”, argumentojnë studiuesit.
Roli i Joint Expeditionary Force (JEF)
Sipas The Economist, “Plani B” nuk kërkon vetëm blerje armësh, por edhe krijimin e një strukture komanduese ku europianët të mund të luftojnë së bashku. Në këtë kuadër, revista argumenton se, duke qenë se bërthama e vendeve të përfshira ndodhet në Europën Veriore, struktura më e përshtatshme do të ishte Joint Expeditionary Force (JEF), një aleancë e udhëhequr nga Britania e Madhe me seli pranë Londrës. JEF është një aleancë ushtarake e reagimit të shpejtë e përbërë nga: Mbretëria e Bashkuar, Danimarka, Estonia, Finlanda, Islanda, Letonia, Lituania, Holanda, Suedia dhe Norvegjia.
Aleanca u krijua në vitin 2014 si një strukturë plotësuese ndaj NATO-s, me qëllim reagimin e shpejtë në situata që nuk arrijnë pragun e aktivizimit të nenit 5. Suedia dhe Finlanda iu bashkuan JEF-it në vitin 2017, disa vite përpara se të aplikonin për anëtarësim në NATO.
Ndryshe nga NATO, ku vendimet kërkojnë konsensus mes 32 anëtarëve, JEF mund të reagojë pa pasur nevojë për unanimitet. Ajo është përdorur disa herë për stërvitje dhe patrullime detare në rajonet veriore. Qëllimi kryesor i saj është reagimi i shpejtë ndaj krizave në Europën Veriore, Atlantikun e Veriut dhe Detin Baltik. Një karakteristikë kryesore e JEF-it është se nuk ka ushtri të përhershme. Shtetet pjesëmarrëse aktivizojnë njësi të gatshme vetëm kur kërkohet ndërhyrje ose zhvillohet një stërvitje e përbashkët.
Operacionet janë vullnetare dhe secili shtet vendos vetë nëse do të kontribuojë dhe me çfarë kapacitetesh. JEF deklaron se plotëson NATO-n dhe se struktura e saj i lejon të mbrojë shpejt infrastrukturat kritike, si kabllot nënujore dhe gazsjellësit në Detin Baltik, pa pritur miratimin e të gjithë aleancës.
Britania e Madhe mban selinë operative dhe komandën e JEF-it në Northwood të Londrës, ku disponon rrjete të sigurta komunikimi, kapacitete inteligjence, planifikimi dhe logjistike, të mbështetura edhe nga potenciali bërthamor britanik.
Sipas The Economist, JEF përbën aktualisht alternativën më të besueshme nëse vendet europiane nuk arrijnë të marrin përsipër strukturat ekzistuese të NATO-s.
Pengesat e “Planit B”
Megjithatë, një model i bazuar te JEF dhe udhëheqja britanike përballet me kufizime serioze.
Së pari, mungesa e forcave të përhershme e kufizon ndikimin strategjik të aleancës. Përfshirja varet nga vullneti politik i vendeve anëtare.
Së dyti, JEF është projektuar kryesisht për Europën Veriore, Baltikun dhe Arktikun, jo për operacione globale ose për menaxhimin e krizave në Europën Jugore.
Së treti, aleanca nuk disponon masën e nevojshme të forcave të blinduara, logjistikës dhe trupave për një konflikt të zgjatur dhe me intensitet të lartë ndërmjet shteteve. Po ashtu, mungesa e fuqive të mëdha si Franca, Gjermania dhe Polonia konsiderohet një dobësi e rëndësishme.
Fourth , there are doubts about the UK's ability to exercise long-term leadership due to recent years' reductions in the defence budget.
Fifth, there remains the American factor. Even Pesu and Wallenius themselves admit that Europe would find it difficult to coordinate its security without US leadership.
They recall that in the 1920s America withdrew from European affairs and Britain and France failed to fill the void, lacking the economic and military strength necessary to thwart the ambitions of the revisionist powers. According to them, similar economic constraints continue to exist today.
And in the background "Plan C"
Significantly, the authors of the “Nordic Plus” concept themselves admit that even this plan could fail. In such a scenario, they speak of a “Plan C.”
"If maintaining allied support for Finland's security becomes increasingly difficult, Finland may consider the possibility of a Plan C based on rapprochement with Russia ," they write.
Finland became a member of NATO on April 4, 2023. However, just two years later, part of the Finnish strategic elite is discussing alternatives to the alliance, due to uncertainties over NATO's ability to guarantee the country's defense in the event of a crisis.
Whether "Plan B" will remain just a theoretical idea or will become a real security model for Europe remains a question that only time can answer. /Adapted from Pamphlet /
Kesaj i thone, dhjeu nuusja ne kale.
Edhe britanike bastarde jane. Nje nga arsyet qe ka lufte ne Ukraine, jane bastardet britanike!