FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Milk processing companies are demanding the return of refundable VAT, as the imposition of the tax has increased production costs and bankrupted small farms. Processors claim that the decline in domestic production is favoring sales of imported products.
This year, Xveahir Alushi owns 8 cows on his farm in Zall Herr from 10 last year. A dairy farmer for 22 years, Xhevair Alushi claims that for 2022 he is in the greatest financial difficulty for raising cows, due to the high price of animal feed, despite the fact that for two years, he has been selling milk 25% more expensive. .
"This year I was forced to reduce the heads of cows, as the cost of the food base has become more expensive. The price of grass balls, from 400 Lek, is 800 to 900 Lek. The price of hummus has increased from 500 ALL/25 kg to 800 ALL/25 kg. The price of fertilizer is from 4,000 ALL/sq m to 11,000 ALL/sq m. For these reasons, it is impossible to keep animals on the farm.
Cultivating the little land I own has helped me so far, but if prices continue to rise, I find it impossible to keep 8 cows. There are more than dozens of small farmers in our village who no longer keep cattle, as with the increase in costs it is not profitable. "Farmers who have abandoned the land and are no longer raising cattle, are working in shoe and clothing factories to support their families."
The amount of milk collected by farmers in 2020 was 14.8% less than in 2019, according to INSTAT data. According to Saimir Begaj, from the "Erzeni" company, the abandonment of farms due to the increase in the costs of keeping cows and cattle, as well as the lack of subsidies for the farmer in livestock farming, are the main reasons that are influencing the decline in milk production.
"We currently need an additional 20,000 liters of milk. We cannot find it either in the region or in other countries. We do not need to import as the factory is set up to produce dairy products with milk from local farmers. It is impossible for Albanian companies to be supplied with milk contracts from imports, since the priority is to work with local production. There is a shortage of milk in the country, as the farmer is not supported by subsidies.
The prices of chemical fertilizers and animal feed have increased a lot for the farmer. The tightening of the prices of raw materials has increased the cost of production, which has made it unprofitable to work the land. Many small farmers raising 1 or 2 cows are emigrating. Large farms have increased, but their number is much smaller compared to small farmers and they do not manage to balance the amount of milk produced in the market".
The President of the Chamber of Commerce and Industry in Tirana, Nikolin Jaka, claims that the abandonment of livestock farming is due to low subsidies. "The fragmentation and structure of farms in Albania significantly affects the milk sector, where the average annual yield of cow's milk is about 2.9 tons of milk per cow per year, a very low value compared to EU countries.
As a result of the increase in the prices of agricultural inputs and animal feed, livestock farms are heading for closure. Livestock subsidy support through the national scheme is very low and does not match the support measures offered by the region. The costs to the farmer are becoming unaffordable, leading the farmer to sell the heads and close down the business.
The quality of the milk produced is increasingly becoming a secondary focus, because the primary goal is to cover costs and guarantee the farmer's survival", says Mr. Collar.
Italian and Serbian milk "suffocates" Albania
For 2021, milk imports are 8% higher than the period before the Covid-19 crisis. Compared to 2020, the year when the country entered quarantine for three months, according to customs data, imports have increased by 30%.
Për muajin janar 2022, importet e qumështit shënuan rënie të lehtë me 3% krahasuar me janarin e 2021. 56% të totalit të qumështit me jashtë e zënë importet nga Italia, 16% e qumështit vjen nga Serbia, 14% nga Bosnjë-Hercegovina dhe pjesa tjetër nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe shtete të tjera të Europës. Për 2021, rritja më e lartë e importeve të qumështit ishte nga Serbia 71% më shumë se në 2020-n.
Reduktimi i sasisë së qumështit që prodhon fermeri për shkak të rritjes së kostos së mbajtjes të kafshëve dhe politikat e reja fiskale, si heqja e skemës së TVSH-së së rimbursueshme, vendosja e TVSH-së 10% tek imputet bujqësore nga 1 janari 2022 po penalizojnë fabrikat e përpunimit të qumështit.
Për të përballuar kërkesën me mallra bulmeti, përpunuesit pohojnë se po importojnë qumësht nga jashtë. Trendi rritës i importeve nisi që në 2019, kur u zbatua skema e ndryshuar e rimbursimit të TVSH-së, nga shkalla 20% zbriti në 6%.
“Një masë e tillë sjell ndikim negativ edhe te përpunuesit e qumështit, pasi që prej fillimit të këtij viti, po bie interesi i fermerëve. Efektet negative që po krijohen në rritjen e kostove të prodhimit të qumështit, të lëndëve të para ndikojnë në shtimin e produkteve të importuara, që konkurrojnë produktin vendas”, nënvizon z. Jaka.
Sipas tij, prodhimi vendas nuk garanton dot sasi dhe cilësi sipas standardit europian, duke e vënë në vështirësi reale dhe e çojnë drejt falimentimit industrinë ekzistuese dhe vlerat e investimit që janë shpenzuar për ngritjen e tyre.
Për kompanitë përpunuese, ndryshimet fiskale kanë krijuar pasiguri në tregun e grumbullimit dhe përpunimit të qumështit, duke favorizuar importin e produkteve të rajonit. “Sot, qumështi të vjen me një çmim të caktuar, të nesërmen vjen me çmim të rritur. Çmimi i qumështit që grumbullohet te fermerët për këtë vit është rritur 10% më shumë se vjet.
Pavarësisht kësaj, sërish nga fermerët ka presion të përditshëm për shtrenjtim të çmimit të qumështit, pasi janë rritur kostot e prodhimit. Por në këtë situatë, kur TVSH-ja për grumbulluesit nuk kreditohet më 6%, jemi të shtrënguar të blejmë nga fermeri qumësht më të shtrenjtë, pasi çmimi i qumështit për konsumatorin do të arrinte 200 lekë/1.4 litër. Me këtë çmim, sigurisht që shitjet do të bien, pasi qumështi i Maqedonisë së Veriut tregtohet 150 lekë/litër”, pohon përfaqësuesi i kompanisë “Erzeni”, Saimir Begaj.
Heqja e skemës së TVSH-së rriti kostot e prodhimit
Problematikave të pazgjidhura ndër vite në blegtori, i është shtuar këtë vit edhe rritja e kostove nga heqja e skemës së TVSh-së së rimbursueshme. Përpunuesit pohojnë se gjenden më në vështirësi se në 2019-n, kur TVSH-ja u ul nga 20% në 6%. Me ndryshimet fiskale të vitit të kaluar, nga 1 janari fermerëve iu ngarkua edhe 10% i TVSH-së te çmimet e inputeve bujqësore të importit, që prej 2018-s nuk taksoheshin.
Sipas përfaqësuesit të kompanisë “Erzeni”, Saimir Begaj, përkeqësimi nga viti në vit i politikave fiskale ka krijuar situatë kaotike në sektorin e përpunimit të qumështit. “Llogaritjet për efektet e heqjes së skemës janë shumë të thjeshta, bazuar te cikli i qarkullimit të TVSH-së te bizneset.
Në vetvete, fermeri që furnizohet me mallra (ushqimin e kafshëve) me TVSH është pagues direkt i saj. Në anën tjetër, produkteve të përpunuara nga qumështi në shitje u shtohet vlera e TVSH-së. TVSH-ja e transferuar nga fermeri dhe ajo në shitje e rrisin këtë taksë automatikisht 40%.
Si mundet të transferohet deri në fund vlera e TVSH-së kur kjo taksë nuk kreditohet? Në blerje, përpunuesit e kanë zero TVSH-në, por nga ana tjetër në fund të shitjes së produktit të përpunuar për shtetin mblidhet edhe TVSH-ja e fermerit. TVSH-ja si taksë nuk ka të bëjë me të ardhurat dhe shpenzimet, por me rritjen e vlerës së shpenzuar për prodhimin”.
Skema e TVSH-së së rimbursueshme ndryshoi edhe në 2019-n, kur nga 20% u ul në 6%. Begaj nënvizon se edhe në muajt e parë të asaj periudhe u përballën me mungesë të qumështit. “Mungesa e furnizimit me qumësht sjell efekte direkte negative te prodhuesit. Nëse nuk arrijmë të furnizohemi me qumësht nga fermerët, fabrikat nuk arrijnë të mbijetojmë”.
Për kryetarin e Shoqatës së Përpunuesve të Qumështit, Luis Ndreka, skemat e reja të TVSH-së e kanë vënë në vështirësi të mëdha industrinë. Ndreka parashikon përkeqësim të situatës. “Ne kemi bërë edhe disa intervista më herët me “Monitor”, ku kemi paralajmëruar për efektet e skemës së TVSH-së. Sot jemi në pikën kur paralajmërojmë pasoja edhe më të rënda.
Shpresojmë që ata që kanë ndërtuar këto politika t’i rishikojnë dhe të shohin një problem shumë serioz, pasi është një industri e tërë që punëson me mijëra njerëz dhe është në vështirësinë më të madhe që ka hasur ndonjëherë”. Në anën tjetër sipas Kryetarit të DHTIT, Nikolin Jaka, shumë fabrika të përpunimit të qumështit po vihen në vështirësi, pasi ky ndryshim drastik i TVSH-së ka rritur informalitetin.
Rritja e importeve, edhe nga shtimi i kërkesës
Vjet, shtimi i kërkesës për produkte të bulmetit nga moskufizimi i lëvizjes së turistëve të huaj ka detyruar kompanitë të importojnë qumësht nga jashtë. Luis Ndreka, nga kompania “Lufra”, pohon se gjatë sezonit të verës është i domosdoshëm importi i qumështit për të plotësuar kërkesën në rritje për bulmet.
“Qumështi po përballet me vështirësi. E gjithë bota është në një situatë të mungesës së furnizimit me qumësht. Europa ka një mungesë të tillë kryesisht për shkak të motit dhe një viti të keq që pati bujqësia. Kjo rriti shumë kostot dhe i vuri fermerët në vështirësi. Për shkak të rritjes së kostove në 2020 dhe mungesës së kërkesës, shumë fermerë u demotivuan dhe u desh t’i thernin lopët apo kafshët e tyre dhe ta ulnin sasinë e qumështit të prodhuar.
Në vitin 2021 pati një shpërthim të madh të kërkesës jo vetëm gjatë sezonit të verës. Kjo solli përplasje mes një kërkese shumë të lartë dhe furnizimi shumë të ulët, e cila sigurisht rriti edhe çmimet. Jo vetëm ne, por çdo kompani në botë bën edhe tregtinë ndërkombëtare sezonale të qumështit të fermës.
Të njëjtën gjë po bëjmë edhe ne si industri, po importojmë në momente sezonale sidomos në verë, natyrisht pasi është mbledhur çdo pikë qumështi në Shqipëri. Pasi fabrikat tona janë krijuar për të mbështetur prodhimin në vend dhe jo për import. Asnjë nga prodhuesit shqiptarë nuk e ka krijuar fabrikën, duke menduar se do ta importojë qumështin.
Por në momentet kur nuk gjendet qumësht, atëherë importojmë, sepse ka ferma në mbarë botën dhe tregu kërkon produkte bulmeti. Nëse gjatë verës kërkohen 20 litra produkt dhe fermat shqiptare prodhojnë 10 litra, ne nuk kemi ku ta gjejmë qumështin, patjetër që do të importojmë nga jashtë për të plotësuar kërkesat e tregut.
Nuk kemi arsye pse ta lëmë qumështin të vijë i paketuar nga Italia, Serbia, Gjermania apo vende të tjera të Europës në Shqipëri, dhe të mos vëmë në punë industrinë ku kemi mjaft të punësuar”.
Edhe Saimir Begaj, i kompanisë “Erzeni”, thotë se importi i qumështit është sezonal për të plotësuar kërkesën e shtuar nga hapja e ekonomisë. “Kompanitë nuk po lënë qumështin e fermerëve për të blerë nga importi. Ne kemi investuar ndër vite te fermerët për sigurimin e qumështit prej tyre, për të rritur kapacitetin grumbullues.
Po furnizohemi nga fermerët me qumësht 50 cent për litër, kur aktualisht në Itali, çmimi i qumështit nga fermat është 30 deri në 40 cent për litër. Jemi në presion të përditshëm nga fermerët për rritje të çmimit të qumështit. Faji nuk është te përpunuesit e qumështit. Shteti pasi hoqi TVSH-në e kreditueshme 6% duhet të jepte subvencione direkte për fermerët. Kjo është një kërkesë e vazhdueshme e industrisë. Ne kemi kërkuar pagesa direkte për fermerin 10 lekë/litër.
Nëse nuk është mundësia për zbatimin e kësaj skeme, pavarësisht numrit të bagëtive që zotëron fermeri, 6% të TVSH-së të rimbursueshme që u hoq nga 1 janari 2022”.
Përpunuesit në vështirësi edhe nga rritja e çmimit të energjisë
Fabrikat e përpunimit të qumështit kanë pasur rritje të lartë të kostove për prodhimin e bulmetit edhe për shkak të rritjes së çmimit të energjisë.
Saimir Begaj thotë se aktualisht po e blen energjinë me çmim 3,5 herë më të lartë. “Nga 9 lekë/kW që furnizoheshim në treg të lirë një vit më parë aktualisht çmimi i energjisë është 33 lekë/kW. Në kemi dalë në treg të lirë për furnizimin energjisë në linjën 35 kv në 2018. Edhe gazin dhe naftën po e blejmë më shtrenjtë.
Në këtë situatë e kemi të pamundur të përballojmë rritjen e çmimit të energjisë elektrike. Këtë vit parashikojmë të kryejmë investime për sigurimin e energjisë nëpërmjet paneleve diellore, duke shtyrë për vitin tjetër investimet për rritjen e standardeve të produkteve”. Në mbrojte të bizneseve nga rritja e çmimeve të energjisë, ERE miratoi çmime preferenciale për 7,740 biznese të lidhur me tensionin e mesëm 20,10 dhe 6 kv që dalin për herë të para në tregun e lirë nga 1 janari 2022.
These businesses will be protected from price increases until June, after this period the situation will be reassessed. Other businesses that have entered the free market earlier, such as those in 35kv, are continuing to be supplied with the actual prices resulting from the auctions, which are significantly higher. The month with the most expensive tariffs so far has been November 2021, with a tariff of 38.7 ALL/kWh, while in December there was a slight decrease in this price, stabilizing at 31.7 ALL./Monitor
Lini një Përgjigje