FLASH
Shkruar nga Patricia Fernandez
In his latest book, Spanish researcher Miguel Pita reveals the neurological keys behind why we fall in love with someone, who we are attracted to, and what happens when a romance ends...
Love is a very sophisticated derivative of sex, says Miguel Pita. This doctor of genetics and cell biology has rolled up his sleeves to explain in a book one of the greatest and most beautiful mysteries of the human mind: how and why we fall, and then come out of love, and why we focus in particular on that one person who becomes the object of our obsessive thoughts throughout the process.
“El cerebro enamorado” (The Enamored Brain) reads like a novel that tells the story of Raquel and Íñigo, the fictional couple that Pita uses to illustrate the brain and hormonal changes they experience and the joys and pains they face - from their immediate attraction to their final separation.
Pita, 49, is a researcher and professor at the Autonomous University of Madrid, as well as the author of two other books: “El ADN dictador” (The Dictator's DNA) and “Un día en la vida de un virus” (A day in the life of a virus), about the Covid-19 pandemic.
You start the book in a strange way; you don't say who it's for, but who it's not for: "If you're depressed because your partner left you or if you're going to make someone you're obsessed with your own, this isn't the book for you." Why?
This is a book based on scientific knowledge, very different from those written based on opinions or feelings, but also from self-help or personal growth books. It does not aim to show tricks to overcome a breakup, but through this book you can understand what happened to you after the breakup. Also, you will understand that you are not alone. It is normal: it does not happen only to you, it happens to everyone, even mice. In that sense, I think it helps.
You write that being in love means somehow turning the other person into a drug that you are addicted to. What actually happens in the brain of a person in love?
Recreational drugs exploit brain mechanisms that have other functions, one of which is falling in love. So they generate an obsession with the object of desire, because in the reward centers many receptors are produced to achieve pleasure. Furthermore, the neurons that produce these receptors undergo modifications.
These molecules punish you for not having the object you desire. This is very typical of both love and drugs. The difference is that the modifications that accompany falling in love can be reversed, while with drugs there are many long-term consequences. Throughout the many years of our species' history, the body has been tested to fall in and out of love.
A ka dallime neurologjike midis një lidhjeje njënatëshe dhe dashurisë midis një çifti që është bashkë prej 20 vjetësh?
Po, është shumë ndryshe. Një lidhje njënatëshe mund të mos evoluojë në një dashuri romantike. Por nëse pas asaj nate, bini marrëzisht në dashuri, kjo shkakton fillimin e atyre ndryshimeve mendore në prodhimin e receptorëve të dopaminës dhe më vonë të oksitocinës, të cilat përfundimisht do të zvogëlohen dhe do të ekuilibrohen.
Ky është fillimi i tranzicionit drejt dashurisë së pjekur. Një çift që është bashkë prej 2 vjetësh,
nuk është aq marrëzisht i dashuruar sa ishte në javën e parë, por nuk është më pak i dashuruar. Është i dashuruar në një mënyrë tjetër. Ajo që zbehet është çmenduria, e cila shoqërohet me kulmet më të mëdha të mirëqenies, por edhe të shqetësimit.
Disa njerëz bien lehtë në dashuri, ndërsa të tjerë nuk kanë qenë kurrë të dashuruar. Pse ndodh kjo, nëse e pranojmë që gjithë njerëzit kanë predispozitën për të dashuruar?
Sepse nuk jemi identikë. Ne të gjithë kemi aftësinë të biem në dashuri, por ndryshon numri i receptorëve dhe neurotransmetuesve që prodhojmë, ndoshta për shkak të faktorëve gjenetikë dhe epigjenetikë. Dhe ndërsa përgjigjja e saktë për pyetjen tuaj nuk është plotësisht e qartë, unë spekuloj se disa njerëz janë më dopaminergjikë dhe të tjerë më oksitocinergjikë.
Individët më dopaminergjikë, kanë nevojë për kënaqësinë paraprake për të qenë vazhdimisht aktivë. Ata kënaqen nga parashikimi i diçkaje edhe më të madhe që do të vijë, dhe kur ajo “diçka më e madhe” mbërrin, ata nuk e shijojnë aq shumë.
Por ka njerëz të tjerë që janë më oksitocinergikë, dhe ka të ngjarë të kenë njëherazi një kapacitet më të madh për të prodhuar serotoninë, duke i bërë ata më të aftë për të shijuar të tashmen. Kur një marrëdhënie pushon së qeni plotësisht euforike, disa njerëz duhet të gjejnë një burim të ri euforie dhe nuk janë në gjendje të bëjnë kalimin te një dashuri e pjekur.
Në libër, ju thoni se rritja e fëmijëve është gur-themeli i dashurisë, momenti kur dy tru të veçantë bashkohen për këtë qëllim. Po çiftet që mund të qëndrojnë të dashuruar për vite me radhë pa dashur fëmijë? Çfarë ndodh në trurin e tyre?
Ato funksionojnë saktësisht në të njëjtën mënyrë. Falë shkencës, specia njerëzore mund të kuptojë arsyen përse i bën gjërat. Dhe disa gjëra na mësohen që në moshë të re, si për shembull që qëllimi i marrëdhënieve seksuale është të kemi pasardhës. Megjithatë, askush prej nesh nuk mendon për këtë kur kemi ndërmend të bëjmë seks.
Nga ky instinkt, i cili bazohet evolucionarisht tek marrëdhëniet seksuale dhe më pas në rritjen e pasardhësve, ne përfitojmë nga pjesa që na intereson. Marrëdhëniet seksuale të dikujt që bën seks për kënaqësi dhe të atij që bën seks për të pasur fëmijë, nuk janë as më të mira as më të këqija.
Ato janë të njëjta.
Nga një këndvështrim evolucionar, monogamia tek njerëzit është gjithashtu e çuditshme, …
Në fakt, monogamia është shumë e rrallë tek gjitarët, por edhe aty ku ndodh, nuk është një zgjedhje. Edhe tek specia jonë, gjithçka ka të bëjë me zgjedhjen. Ne jemi monogamë socialë: për një kohë, kur biem në dashuri, duam të jemi vetëm me atë partner dhe nuk jemi të interesuar për të tjerët. Disa njerëz do të debatojnë mbi këtë, por kur je i dashuruar me dikë, ke pak ose aspak interes për të tjerët. Njerëzit janë monogamistë socialë kalimtarë.
Deri tani kemi folur për seksin dhe dashurinë. Por çfarë ndodh kur nuk dashurohesh më ? A është edhe ky një proces i trurit, a luajnë rol hormonet?
Sigurisht që po. Vuajtja nga humbja e një dashurie është thjesht biologjike. Një nga pjesët që më magjepsi më shumë në shkrimin e librit, ishte zbulimi se kur dikush bie në dashuri, tek ai aktivizohen mekanizma të caktuar që ishin përgatitur tashmë.
Dhe nuk është një ide e keqe; truri yt është projektuar në mënyrë të tillë, që kur nuk je me partnerin tënd, do që të kthehesh tek ai. Kur ndalon së qeni me të, çlirohet një seri hormonesh dhe neurotransmetuesish që aktivizojnë receptorët që rriten në numër gjatë kohës kur je plotësisht i lumtur.
Dashuria luan dy karta: shpërblimin e kënaqësisë dhe ndëshkimin e dhimbjes. Kur partneri juaj largohet dhe ju jeni ende të dashuruar, ankthi është jashtëzakonisht i lartë dhe ato molekula që nxisin shqetësimin nuk zhduken kurrë. Dhe kjo ndodh gjithmonë në tru.
Ajo rrugë aktivizohet gjatë ndarjes dhe troket vazhdimisht në derën e atyre neuroneve që ju bëjnë të vuani, që ishin të përgatitura për këtë moment dhe kur po shihnit diku tjetër. Dhe derisa të kenë trokitur në atë derë mijëra herë, ato neurone nuk thonë: “Hajde, le të fillojmë të bëjmë valixhet, kjo rrugë po bëhet shumë e vështirë, le të mendojmë për diçka tjetër”.
Prandaj, thënia e vjetër se plaga e dashurisë shërohet me kalimin e kohës, është plotësisht e vlefshme. Ne e dimë se kujt i kushtohet kjo kohë: çmontimit të gjithë asaj arkitekture të ndërtuar gjatë fazës së dashurisë.
Kur e ke zemrën të thyer, përpiqesh të mësosh të dashurohesh më pak ose më mirë. A mund të stërvitet truri për këtë?
Mundësitë i ka të kufizuara. Ne të gjithë vijmë në këtë botë me një aftësi shumë të fuqishme për t’u dashuruar, dhe me mendjen tonë të vetëdijshme, mund ta zbutim atë deri në një farë mase. Por pjesët tona më të forta dhe më instiktive janë më të vështira për t’u stërvitur.
Në fund të fundit, ajo që të bën të biesh më pak në dashuri është gjithashtu biologjike. Për shkak të progresit tënd në jetë, hormonet e tua pakësohen dhe ndoshta e bëjnë këtë me të njëjtën shpejtësi që mëson veten t’i kontrollosh ato. Duhet të pranosh se disa gjëra që ndodhin në tru nuk mund t'i kontrollojmë. Qasja jonë në “kutinë e zezë” të trurit është minimale.
Si do t’i ndryshojë Inteligjenca Artificiale të gjitha këto? Ka tashmë njerëz që po bien në dashuri me chatbot-et…
It's very interesting. On the one hand, love is such a strong instinct in our species that social changes have very little impact. The way we fall in love is very similar to how it was in the Middle Ages. Love is such a powerful and deep feeling that it is stronger than our conscious decisions and social changes. But, on the other hand, human beings have such an abstract ability to fall in love that they can fall in love with people they don't know, even with beings who don't exist. / Prepared by Pamphlet
Lini një Përgjigje