FLASH
Shkruar nga *Harold James
Ngacmimet e Donald Trump ndaj aleatëve dhe argumentet e gabuara e kanë vënë SHBA-në në një kurs katastrofik përplasjesh, duke fituar vetëm duartrokitje të rralla, veçanërisht nga persona si Vladimir Putin. Pjesa tjetër e botës po riorientohet larg Shteteve të Bashkuara, duke u nisur me një vrapim të rregullt drejt gomoneve të shpëtimit që do t'i çojnë së bashku në tokë...
Zhvillimet e fundit politike në Shtetet e Bashkuara kanë zbuluar një dobësi themelore amerikane. Pas kërcënimeve të Presidentit Donald Trump kundër Groenlandës, zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance pa dashje pranoi një të vërtetë të hidhur gjatë një paraqitjeje në një strukturë industriale të transportit detar në Toledo të Ohajos. Duke reklamuar një të supozuar “rikthim të madh amerikan”, ai fajësoi administratën e ish-Presidentit Joe Biden për një krizë në rritje të përballueshmërisë dhe më pas tha me nxitim : “ Titaniku nuk rikthehet brenda natës”.
Sigurisht, Titaniku nuk u kthye kurrë mbrapsht. Por nëse SHBA-të janë të destinuara të godasin një ajsberg dhe të fundosen, katastrofa e afërt do të vinte nga një arsyetim i gabuar dhe një interpretim i gabuar i historisë.
Për Trumpin dhe tregtarët e tjerë të tarifave në SHBA, precedentët kryesorë janë shekulli i 19-të, kur Amerika u mbrojt nga mure të larta proteksioniste, dhe vitet 1930, pas Depresionit të Madh. Mësimi që ata nxjerrin nga këto periudha është se vendet me një treg të madh mund ta përdorin aksesin në të për të nxjerrë lëshime nga partnerët e tyre tregtarë. I tillë është instinkti i Trumpit kur ai bën kërcënime të egra për tarifa 200% për verërat franceze, ose tarifa 100% për të gjitha mallrat kanadeze.
Por ky arsyetim prishet kur bëhet fjalë për mallra strategjike kritike, mendoni për gjysmëpërçuesit, metalet e rralla dhe hidrokarburet. Konfliktet gjeoekonomike të viteve 2020 kanë të bëjnë kryesisht me problemet e furnizimit, të cilat nuk trajtohen më mirë duke vendosur taksa më të larta mbi importet. Një tarifë 100% mbi mallrat nga Kanadaja do të dëmtonte vërtet prodhuesit kanadezë, por do të kishte gjithashtu një ndikim shkatërrues në Michigan dhe Illinois, industritë e të cilave kanë nevojë për komponentë dhe pjesë kanadeze.
Trump i sheh tarifat jo vetëm përmes një këndvështrimi të politikës tregtare, por edhe përmes një këndvështrimi shumë politik dhe emocional. Ai është i shtyrë nga audienca e tij e brendshme dhe demonët e tij psikologjikë për të lëshuar një rrjedhë të vazhdueshme fyerjesh, dhe kjo e bën negocimin një katastrofë, sepse baza për çdo marrëveshje të mundshme është gjithmonë e minuar.
Merrni parasysh humbjen më të dukshme dhe të turpshme të Trump deri më tani. Një konsensus dypartiak e kishte përcaktuar sfidën e paraqitur nga Kina si shqetësimin kryesor të politikës së jashtme të Amerikës. Por Trump humbi betejën me Presidentin Kinez Xi Jinping, sepse duket se nuk e ka kuptuar se Kina furnizon më shumë sesa vetëm tekstile dhe lodra. Ajo është gjithashtu burimi kryesor i mallrave të tilla si metalet e rralla të përdorura në elektronikë, gjysmëpërçues dhe teknologjinë e bashkimit - të gjithë sektorë industrialë me zhvillim të shpejtë dhe strategjikisht kritikë.
A mund të funksionojnë ende kërcënimet me tarifa kundër vendeve ose tregjeve të tjera? Strategjia e Sigurisë Kombëtare e publikuar së fundmi nga administrata Trump përqendrohet më pak te kërcënimi nga Rusia dhe Kina sesa te sfida ideologjike që buron nga Evropa, e cila supozohet se po fton "fshirjen e qytetërimit". Me suficitin e saj të madh tregtar dypalësh kundrejt SHBA-së, a është Bashkimi Evropian i prekshëm ndaj një fushate tarifore Trumpiane?
Industritë evropiane janë sigurisht të dëshpëruara për tregje të huaja, dhe shpejtësia me të cilën Komisioni Evropian kapitulloi ndaj regjimit tarifor prej 15% të Trump vitin e kaluar dukej se sinjalizonte dobësi. Evropa dukej e cenueshme sepse nuk kishte asnjë ndikim të dukshëm ekuivalent me metalet e rralla të Kinës, dhe sepse është bërë vetëm më e varur nga gazi natyror i lëngshëm amerikan. Shumë nga eksportet më të dukshme të Evropës, nga automobilat gjermanë te verërat dhe shampanja francize, konsumohen vetëm nga amerikanët e pasur, jo nga votuesi tipik i MAGA-s. Zyrtarët e administratës Trump menduan se kishin një dorë të fortë.
Por BE-ja tani po e pohon veten dhe po eksploron opsionet e saj, të cilat përfshijnë Instrumentin Kundër-Shtrëngimit, "bazuka tregtare" e bllokut, i cili ofron një mekanizëm për vendosjen e shpejtë të një game të gjerë tarifash dhe kufizimesh tregtare, dhe masa që ndikojnë në të drejtat e pronësisë intelektuale dhe investimet e huaja direkte. Evropianët po identifikojnë gjithashtu pikat e presionit nga SHBA-ja.
Për shembull, grupi më i rëndësishëm i eksportit nga BE-ja janë produktet farmaceutike, të cilat përbënin rreth 140 miliardë dollarë në vitin 2024, ose mbi një të katërtën e totalit të eksporteve të BE-së në SHBA. Këto përfshijnë ilaçet transformuese për humbje peshe GLP-1, përbërësit aktivë të të cilave vijnë nga Qarku Cork, Irlandë. Një tjetër mundësi është të aplikohen taksa për investimet e evropianëve në SHBA, gjë që do ta bënte më të kushtueshme financimin e huamarrjes amerikane, përfshirë borxhin e lëshuar për të mbuluar deficitin federal të SHBA-së.
Gatishmëria e evropianëve për të vendosur masa të tilla të ashpra, dhe për të investuar shumë më tepër në mbrojtjen dhe sigurinë e brendshme, është rritur nga gabimet retorike të administratës Trump.
Sugjerimi i Trump se aleatët evropianë nuk kanë kontribuar në angazhimet e NATO-s (se ata ishin "pak larg vijave të frontit" në Afganistan) me të drejtë provokoi zemërim. Shifrat reale, 44 ushtarë danezë u vranë në Afganistan, si dhe 457 britanikë, 150 kanadezë dhe 90 francezë - shpejt u shndërruan në një aktakuzë shkatërruese kundër Trump.
Është sjellja e Trump dhe këshilltarëve të tij kryesorë që e ka futur SHBA-në në një kurs të ngjashëm me atë të Titanikut.
Globalisht, ata përçmohen, duke fituar duartrokitje vetëm nga persona si Presidenti rus Vladimir Putin.
Ndërsa kapiteni i çmendur del me vrull nga ura i pafuqishëm, pjesa tjetër e botës po bën një vrapim të rregullt drejt gomoneve të shpëtimit që do t'i çojnë ata së bashku në tokë. /Përshtatur nga Project Syndicate/
*Harold James, profesor i historisë dhe çështjeve ndërkombëtare në Universitetin e Princetonit, është autori, së fundmi, i librit Shtatë Kriza: Krizat Ekonomike që Formuan Globalizimin (Yale University Press, 2023).
Lini një Përgjigje