FLASH
Shkruar nga Fred Abrahams
Dalla caduta del comunismo, gli albanesi sono scesi in piazza per molte ragioni. Mai prima d'ora per un fenicottero. Un'opinione sulle proteste in corso in Albania...
La scintilla è scoccata con due progetti di lusso di Kushner e Trump lungo la costa meridionale, uno su un'ex isola militare, l'altro in una zona umida protetta che ospita uccelli migratori. La combinazione di un'intervista di Ivanka Trump che ricordava Maria Antonietta e il pestaggio di un manifestante locale ha spinto la gente oltre il limite della pazienza.
Ma il combustibile si è accumulato per molti anni, mentre gli albanesi vedono la bellezza naturale del paese divorata da loschi affari che di solito avvantaggiano una piccola impresa e un'élite politica.
" Non stiamo solo proteggendo l'ambiente ", ha affermato uno degli organizzatori della protesta, aggiungendo: "Stiamo proteggendo i nostri processi democratici".
Il progetto edilizio di Kushner e Trump non è il problema in sé, spiega, ma lo sono anche le altre proteste. Il problema, piuttosto, risiede nella mancanza di trasparenza con cui questo e altri progetti solitamente procedono: senza consultazione, senza dibattito pubblico e senza possibilità di consultazione.
I benefici economici promessi dal Primo Ministro Edi Rama sarebbero benvenuti se gli albanesi si sentissero coinvolti o ne vedessero i risultati concreti, invece di lussuosi resort vicino a villaggi che ricevono acqua potabile solo poche volte alla settimana.
Ecco perché tanti albanesi, soprattutto giovani, decidono di lasciare il Paese: secondo le cifre ufficiali, fino a 30.000 persone ogni anno. Vedono poche opportunità per fare carriera, formare una famiglia e guadagnarsi da vivere.
Anche l'amministrazione Trump si è espressa contro la corruzione e la criminalità organizzata in Albania. Il Rapporto sul clima degli investimenti del Dipartimento di Stato del 2024 ha affermato senza mezzi termini che gli investitori lamentano "la corruzione, anche nel settore pubblico, nel sistema giudiziario, negli appalti pubblici, la concorrenza sleale e distorta, una vasta economia informale, il riciclaggio di denaro, i frequenti cambiamenti nella legislazione fiscale e la debole applicazione dei contratti".
Niente di tutto ciò ha impedito a Kushner, Trump e ai loro soci con sede in Qatar di cercare di acquistare proprietà costiere vicino alla laguna di Narta e sull'isola di Sazan, che Ivanka pronunciava "Cézanne".
Invece di affrontare efficacemente la corruzione e la criminalità organizzata per incentivare gli investimenti, Rama ha stretto un accordo con la famiglia Trump, che ha una lunga storia di confusione, se non addirittura di cancellazione, tra politica e tornaconto personale.
Paralelisht, ai ka sulmuar protestuesit, duke i quajtur pjesë të një “lufte hibride” dhe bashkëpunëtorë të “armiqve të Shqipërisë”. Këto etiketime sjellin ndër mend propagandën e epokës komuniste që Rama, si aktivist i ri, dikur e dënonte me guxim. Siç vuri në dukje një mik shqiptar, diktatori afatgjatë Enver Hoxha ndërtoi mijëra bunkerë betoni për t’u mbrojtur nga armiq imagjinarë. Përgjigjja e Ramës janë resortet luksoze dhe rrokaqiejt e shndritshëm të projektuar nga arkitektë të njohur ndërkombëtarë, me apartamente që pak shqiptarë mund t’i përballojnë.
Tani në mandatin e tij të katërt, Rama ka gëzuar një shkallë të lartë tolerance sepse shumë shqiptarë e shohin liderin kryesor të opozitës dhe ish-kryeministrin Sali Berisha, nën hetim për korrupsion, si diçka më të keqe. Por një brez i ri ka arritur moshën madhore dhe nuk u beson asnjërit prej tyre.
“Gjatë gjithë jetës sime, këto janë të vetmet fytyra që shoh”, tha një aktivist i lindur në vitin 1999, vitin para se Rama të bëhej kryetar i Bashkisë së Tiranës dhe të niste lyerjen e fasadave të pallateve të rrënuara të qytetit.
Krijimi i imazhit është bërë aftësia e tij dalluese: ndërtimi i godinave të larta që duken madhështore nga jashtë dhe hedhin hije të gjata brenda vendit.
Protestuesit e flamingove po arrijnë ta ngushtojnë këtë hendek, të ndihmuar nga vëmendja ndërkombëtare që tërheq emri Trump. Ata janë nxitur nga dy projekte resortesh, por shtyhen nga sistemi i mirëorganizuar dhe i mirëfinancuar që ato përfaqësojnë.
Për qeveritë europiane, protestat ofrojnë një mundësi për të rikalibruar qasjen e tyre. Që nga rënia e komunizmit, ato i kanë dhënë përparësi stabilitetit mbi demokracinë në Shqipëri, që do të thotë individëve mbi institucionet, dhe kanë mbyllur sytë ndaj autokracisë, korrupsionit dhe krimit të organizuar.
Kjo përfundoi shumë keq në vitin 1997 me shembjen e skemave gjigante piramidale, e cila çoi në plaçkitjen e depove të armëve dhe kalimin e armëve përtej kufirit në Kosovë, duke nxitur një luftë të plotë.
Sistemi aktual ekonomik në Shqipëri mund të jetë madje edhe më i keq, duke pasur parasysh fluksin e dukshëm të parave nga kontrabanda, trafikimi dhe pastrimi i parave, i cili ka ndihmuar lekun të forcohet vazhdimisht kundrejt euros gjatë dhjetë viteve të fundit në mënyra që turizmi dhe remitancat nuk mund t’i shpjegojnë.
Arkitektë të shquar vërshojnë drejt Shqipërisë për të shijuar atë që ata vetë e quajnë vizionin avangardë të Ramës dhe lirinë nga rregulloret. Shqiptarët protestues i quajnë strukturat e tyre “banka betoni” ose “lavatriçe gjigante”.
Bashkimi Europian është i etur të mbajë gjallë projektin e zgjerimit dhe Shqipëria është planifikuar t’i bashkohet BE-së deri në vitin 2030. Kjo ofron ndikim për të nxitur institucionet e pavarura dhe sundimin e ligjit, në vend të marrëveshjeve të paqarta dhe politikës së drejtuar nga personalitetet.
Un simile approccio non penalizzerebbe l'Albania, ma la aiuterebbe a raggiungere gli standard democratici che l'UE dichiara di rappresentare e che i cittadini albanesi ora richiedono. / Opuscolo adattato da balcanicaucaso/
Fred Abrahams è l'autore del libro "L'Albania moderna: dalla dittatura alla democrazia" (NYU Press).
Lini një Përgjigje