FLASH
Shkruar nga Frrok Çupi
Prese il nome di "Vajzë" (Ragazza) quando il villaggio combatté contro Gengis Khan, lo spietato imperatore mongolo.
Non è la sola in Albania; né nella regione né più lontano esiste un "Villaggio delle Ragazze". La ragazza albanese si lava gli occhi ogni mattina nel fiume Valona e giace splendidamente ad Amantia.
Chi ne ha ricercato l'origine ha ricevuto risposte simili a quelle di chi pone domande ingenue. Per non avvicinare troppo il nome Vajzë, lo hanno associato a un'epoca a cui pochi hanno la pazienza di avvicinarsi.
- Deve il suo nome 'Vajzë' al periodo in cui il villaggio combatté contro Gengis Khan, lo spietato imperatore mongolo.
Probabilmente questa storia è stata inventata da qualcuno mille anni fa, con l'intenzione di chiedersi "che diavolo ci fai con la 'Ragazza'!". Mi ricorda la stessa visione del filosofo Thomas Hobbes, che disse degli gnomi che "vogliono trovare la casa del loro dio".
La settimana scorsa, per tre giorni, la Ragazza ha radunato tutti i suoi figli e le sue figlie da tutto il mondo per "festeggiare"; festeggiare, dicevano, ma in realtà per vedersi faccia a faccia, "siamo tutti qui, okay!?".
Lo siamo tutti?! In effetti, questo è il fascino di Valona e di tutta l'Albania per la sopravvivenza. La ragazza non è così semplice.
Perché la Ragazza è il centro dei nostri vincitori del Premio Nobel.
Sapete perché un villaggio dal nome delicato Vajzë ha due premi Nobel?!
Ecco Ali Asllani e Shefqet Musarai (Repubblica Ceca), figli nati e cresciuti qui. Abbiamo il nostro premio, indipendentemente da ciò che fa l'Accademia di Stoccolma. La letteratura di entrambi ha ormai perso la paternità; tutti la citano senza conoscerla o amarla per sé.
Ali Asllani ha qualcosa in più del "Nobel" in sé. Negli anni '20, Ali Asllani fu eletto sindaco di Valona. Una delle sue prime decisioni da sindaco fu questa:
"Chiunque venga a lavorare al Comune deve avere le scarpe pulite, preferibilmente lucidate!". Non era permesso altrimenti. Ordinò a due lustrascarpe di recarsi al cancello d'ingresso e di pulire le scarpe dei nuovi arrivati. Questo fu il primo lavoro.
Assomigliava al filosofo del XVI secolo, Bajrush Spinoza. Il grande e illuminato uomo della nazione olandese, usciva ogni mattina per le strade di Amsterdam, sistemava il suo sgabello per pulire gli occhiali e gridava: "Venite, pulite i vostri occhiali!". In entrambi i casi si trattava di una metafora, ma anche oggi una nazione non può svilupparsi senza cittadini degni.
Perché la Ragazza ha svalutato Gengis.
Ata i përkasin një kohe që ‘nuk ka ekzistuar’; megjithatë përrallën e mbajnë në kuti argjendi. Simbol i Vajzës është Perlat Rexhepi, Heroi i Popullit në Luftën e Dytë Botërore. Nja dy ose tre herë ia kanë ndryshuar vendin e monumentit. Tani kanë gjetur një shkëmb si zgjatim të malit, që shtrihet si dorë e fuqishme për andej nga Mifoli, dmth nga Perëndimi. Kuptimi i Perlat Rexhepit si ikonë është orientimi i njeriut të këtushëm drejt Aleancave Perëndimore. ‘Edhe po të mos e keshim Perlatin’, thonë vlonjatët, do ta krijonin si ‘atletin’ e Anës së Duhur të Historisë.
Heroi lindi në Vajzë, por ra heroikisht në Shkodër. Bashkë me dy djem shkodran, Jordan Misja dhe Branko Kadinë. Të tre në histori kanë hyrë me emrin ‘Tre Heronjtë e Shkodrës’, jo njëri i Vajzës, dy të tjerët të Shkodrës. Edhe po të mos kishte rënë në Shkodër, Perlati, padyshim që do të ishte hero në Veri të vendit. Një ditë u desh të ishte kështu.
Se ‘Genkhizët’ deshën ta ndajnë Shqipërinë në mes, jo para 1000 vjet, por para tre dekadash, 1997. Vetë presidenti i Republikës së re post Genkhiz, nisi avionë luftarakë dhe ushtri këmbësore për të pushtuar Vlorën e gjithë Jugun. Tani Vajza bën sikur e ka harruar, me qëllim që të mos harrohet por të falet. Pas kësaj tragjedie, me siguri që Shqipëria nuk mund të ndahet më.
Vini re çfarë ndodh me emrat! Pak më në Jug ka një mal që thërritet ‘Mali i Çikës’. Këtu vajzës nuk i thonë çikë, por çupë; në Veri thuhet ‘çikë’. Pak më poshtë është një fshat që quhet ‘Trevllazën’, por në Labëri nuk thonë ‘vllazën’, thonë ‘vëllezër’. Ajo që thonë për Gegë e Toskë, se jo vetëm nuk ndahen, por janë në simbiozë.
Donikat dhe Vojsavat hyjnë e dalin në skenë
Në skenën e jetës e të historisë, jo thjesht spektakël.
Nuk e kam fjalën vetëm për monitoruesen e Festivalit ‘Vajza Fest’, stolisur me bukuritë e Vajzës, por që nuk ka lindur këtu. Nuk ka as profesionin artiste, por është brilante. Më duket sikur hyn e del nga portat e argjendta të Fisnikërisë. Kur erdhi, erdhi nuse, tani është ‘e Zonja’, siç thonë në Veri.
Vetë lidhja me ideatorin e Kombit, Gjergj Kastrioti, ka fije të dukshme e të padukshme këtu. Fije që dëshmojnë mençuri dhe diplomaci.
Shikoni çfarë bëri vajzërori Hazbi Nurçe Hitaj, tani nuk jeton më. Pasurinë e tij e kishte dorëzuar për Luftën. Por tre vajzat e tij i quajti njërën në një anë të Botës, dy në anën e Perëndimit nga ku shikonte ‘Atleti i Krishtit’.
Abeja, vajza e parë e Hazbiut, në shenjë të Abrahamit. Donika në emër të gruas së Gjergj Kastriotit, e lindur në Kaninë dhe e përjetësuar në Mbretërinë e Napolit pas vdekjes së të shoqit. Dhe Vojsava është vajzë e tretë.
A Vajzë, il nome, il simbolo, l'onore, l'idolo, la nazione, lo spazio... funzionano come in un miracolo. Quando Hzbi Hitaj stava invecchiando e non riusciva più a coprire tutte le terre che i suoi occhi potevano vedere, cosa fece?! Lasciò andare il suo cavallo e gli ordinò di andare "dalla vista al piede". Il cavallo non fu più visto per un po' di tempo. Finché un abitante del villaggio di Fier non mandò a dire a Hazbi di Vajzë: "Vieni, il cavallo è venuto da me". Lì dove arrivò il cavallo, il proprietario fece amicizia e diede Vojsava in sposa.
La ragazza è come il nostro safari, a Sud e a Nord, dove splende la luce dei suoi occhi, lì risiede il nostro valore nazionale.
Lini një Përgjigje