FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Edouard Philippe sfidon tabutë e Republikës së Pestë, ndërsa Macron përballet me izolim politik dhe paralizë qeverisëse…
Franca ndodhet në mes të një krize të thellë politike që po trondit themelet e Republikës së Pestë dhe autoritetin presidencial të Emmanuel Macron-it.
Në një kontekst të destabilizuar qeveritar dhe me një shumicë parlamentare që nuk funksionon, Edouard Philippe, ish-kryeministër dhe lider i partisë centriste "Horizons", ka hedhur publikisht idenë e mbajtjes së zgjedhjeve presidenciale të parakohshme pasi të miratohet buxheti për vitin 2026.
Propozimi i tij nuk është një thirrje për dorëheqje të menjëhershme të Presidentit, por për një marrëveshje politike të jashtëzakonshme që synon t'i japë fund paralizës institucionale.
Philippe sugjeron që Macron të emërojë një qeveri tranzitore, me mandat të kufizuar, që të sigurojë kalimin e buxhetit dhe më pas të çojë vendin në zgjedhje presidenciale të parakohshme.
Sipas tij, kriza aktuale nuk mund të zgjasë edhe 19 muaj të tjerë, deri në përfundimin e mandatit presidencial në vitin 2027, pa pasoja serioze për stabilitetin e vendit.
Ky propozim ka hapur një debat të madh kushtetues dhe institucional. Në sistemin francez, presidenti nuk ka të drejtë të shpallë zgjedhje presidenciale të parakohshme në mënyrë të njëanshme. Kushtetuta nuk parashikon një procedurë të tillë përveç rasteve të dorëheqjes, vdekjes apo paaftësisë së përhershme të presidentit. Prandaj, ideja e Philippe është një formë presioni politik që kërkon një akt vullnetar nga ana e Macron-it, që për shumë analistë do të përbënte një precedent të rrezikshëm dhe një hap drejt një forme të paqëndrueshme të ripërtëritjes së sistemit politik.
Në sfondin e kësaj lëvizjeje qëndron një krizë e thellë e qeverisjes. Që prej zgjedhjeve legjislative të vitit 2022, Macron nuk ka më një shumicë absolute në Asamblenë Kombëtare. Reformat kalojnë me vështirësi të mëdha ose përmes dekretit, siç ndodhi me reformën e pensioneve që shkaktoi protesta masive. Çdo tentativë për të krijuar një shumicë të re është përballur me refuzime të njëpasnjëshme, qoftë nga e majta, qoftë nga e djathta tradicionale. As një koalicion me Rassemblement National nuk është opsion politikisht i pranueshëm për Macron, duke lënë hapësirë vetëm për zgjidhje të jashtëzakonshme.
Propozimi i Philippe është gjithashtu një lëvizje strategjike personale. Ai shihet gjerësisht si një kandidat i mundshëm për zgjedhjet presidenciale të 2027 dhe, duke u pozicionuar si zë i arsyes dhe zgjidhjes, ai fiton peshë politike. Një zgjedhje e parakohshme do të përshpejtonte kalendarin elektoral dhe do të detyronte partitë të dalin më herët me kandidatët e tyre, duke i dhënë Philippe avantazh ndaj rivalëve të tjerë të qendrës dhe të djathtës.
Nga ana tjetër, Macron nuk ka dhënë ende asnjë shenjë se është i gatshëm të ndërmarrë një hap të tillë. Ekipi i tij e sheh propozimin si jokushtetues, destabilizues dhe të rrezikshëm për funksionimin e institucioneve. Por presioni po rritet. Ekonomia është nën stres, tregjet po reagojnë ndaj pasigurisë, dhe buxheti për vitin 2026 do të jetë një provë e vështirë për një qeveri pa shumicë. Nëse ai dështon të kalojë, do të jetë një tjetër goditje për besueshmërinë e ekzekutivit.
Opozita është gjithashtu e ndarë. E majta kërkon një qeveri të re bashkëqeverisëse dhe një kthesë sociale në politikat publike. E djathta tradicionale është në një krizë identiteti, ndërsa ekstremi i djathtë po përfiton nga kaosi për të rritur mbështetjen në opinionin publik. Në këtë sfond, çdo skenar; nga cohabitation, tek qeveri teknike apo zgjedhje të përgjithshme mbetet i mundur, por i paqartë.
Në përmbledhje, kriza politike në Francë ka hyrë në një fazë kritike. Sistemi duket i bllokuar, presidenti është i izoluar, dhe alternativa që po artikulohet, ajo e zgjedhjeve presidenciale të parakohshme, është një skenar i paprecedentë që sfidon jo vetëm logjikën kushtetuese, por edhe vetë kulturën politike franceze. Nëse Macron pranon të ecë në këtë rrugë, ai do të shënojë një kthesë historike në jetën republikane të vendit. Nëse e refuzon, ai rrezikon të përballet me një paralizë të zgjatur institucionale që mund të shndërrohet në krizë sistemike.
Zgjedhja është mes një rreziku të menjëhershëm dhe një rreziku të zgjatur. Në të dyja rastet, pasojat për të ardhmen politike të Francës dhe për stabilitetin demokratik të Evropës, do të jenë të thella dhe afatgjata./Pamfleti
Lini një Përgjigje