FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në këtë klimë të tensionuar, partitë politike përballen me mundësi të kufizuara për të zgjidhur ngërçin...
Duke gjykuar nga dinamika aktuale politike, Kosova duket se po hyn në një nga periudhat më komplekse që nga shpallja e pavarësisë. Pas zgjedhjeve të fundit parlamentare, procesi i formimit të një qeverie të re ka ngecur për shkak të llogaritjeve politike, procedurave kushtetuese të paplota dhe një sërë krizash teknike dhe institucionale që kanë dëmtuar funksionalitetin e shtetit. Ky bllokim rrjedh jo vetëm nga mungesa e marrëveshjeve ndërpartiake, por edhe nga një zinxhir vendimesh ligjore dhe zhvillimesh administrative që kanë vënë në pikëpyetje legjitimitetin e institucioneve të Kosovës. Më shqetësuese është se kriza po zhvillohet në një kohë kritike, pasi vendi duhet të miratojë buxhetin e vitit 2026 dhe të ruajë stabilitetin fiskal dhe politik në prag të një faze të re në dialog me Serbinë.
Ngërçi aktual u formua pjesërisht nga një vendim i Gjykatës Kushtetuese që synonte zgjidhjen e formimit të paplotë të Kuvendit, i cili kërkonte zgjedhjen e një zëvendëskryetari nga komuniteti serb. Edhe pse vendimi e ndërlikoi përkohësisht procesin parlamentar, çështja më e thellë qëndron në pamundësinë politike për të ecur përpara pasi kjo kërkesë u trajtua.
Pavarësisht disa përpjekjeve dhe pretendimeve se “kishte numrat”, Kryeministri në detyrë Albin Kurti nuk arriti të siguronte 61 votat e nevojshme për të formuar një qeveri të re. Pas javësh negociatash dhe aleancash në ndryshim, procesi dështoi në momentin vendimtar, duke zbuluar jo një problem ligjor, por një problem politik: mungesën e besimit, kompromisit dhe shumicës së besueshme brenda Kuvendit.
-Mundësi për një zgjidhje, kompromis ose rikonfigurim politik
Në këtë klimë të tensionuar, partitë politike përballen me mundësi të kufizuara për të zgjidhur ngërçin. Sipas Kushtetutës, e drejta e parë për të propozuar një kryeministër i përket partisë fituese, në këtë rast, Vetëvendosjes (VV). Megjithatë, nëse VV nuk mund të sigurojë shumicën qeverisëse, Presidenti mund t'ua japë mandatin partive të tjera për të tentuar formimin e një koalicioni alternativ.
Një zgjidhje e diskutuar gjerësisht është që Albin Kurti të tërheqë kandidaturën e tij dhe të emërojë Glauk Konjufcën, një ish-kryetar të Kuvendit dhe një figurë më të moderuar brenda VV-së si kryeministër. Një veprim i tillë mund të ruajë rolin udhëheqës të VV-së, duke lehtësuar tensionet me opozitën dhe partnerët ndërkombëtarë. Megjithatë, edhe nëse zbatohet, kjo do të ofronte vetëm një lehtësim të përkohshëm. Mandati i Presidentit skadon në prill 2026 dhe Kuvendit aktualisht i mungojnë votat e nevojshme për të zgjedhur një pasardhës, duke rrezikuar një tjetër bllokim kushtetues që mund të paralizojë përsëri institucionet.
Nga ana tjetër, opozita, përfshirë LDK-në, PDK-në dhe AAK-në, mund të përpiqet të formojë një qeveri konsensusi nëse VV-ja nuk arrin të përmbushë afatet kushtetuese. Një qeveri e tillë kalimtare ka të ngjarë të ketë një mandat të kufizuar: të miratojë buxhetin dhe të përgatitet për zgjedhje të reja. Megjithatë, ky opsion do të kërkonte një nivel pjekurie politike dhe kompromisi që rrallë është demonstruar në kulturën politike të Kosovës.
-Historia përsëritet
Kjo nuk është hera e parë që Albin Kurti është përballur me vështirësi në formimin ose mbajtjen e një qeverie. Në vitin 2020, administrata e tij e parë u shemb pas vetëm 52 ditësh, pas një mocioni mosbesimi që e mbështetën edhe partnerët e tij të koalicionit. Në atë kohë, mosmarrëveshjet u përqendruan te autoriteti ekzekutiv dhe trajtimi i çështjeve të ndjeshme, veçanërisht pandemia dhe marrëdhëniet me Serbinë.
Pesë vjet më vonë, historia duket se po përsëritet, jo si një përplasje brenda qeverisë, por si një dështim i plotë për të formuar një të tillë. Ky cikël i përsëritur krizash nënvizon se sa i brishtë mbetet sistemi politik i Kosovës: shumë i varur nga aleancat e përkohshme dhe llogaritjet personale në vend të stabilitetit të qëndrueshëm institucional.
-Kriza e besimit dhe bllokimi pas zgjedhjeve
Përtej pengesave kushtetuese, periudha paszgjedhore është shoqëruar me vonesa të pazakonta dhe polemika politike. Rënia e serverave të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve gjatë ditëve kritike të numërimit të votave ngriti dyshime në lidhje me integritetin e procesit, vonoi publikimin e rezultateve përfundimtare dhe thelloi mosbesimin e publikut në sistemin zgjedhor.
Këto nuk ishin thjesht çështje teknike, ato shkaktuan një efekt domino në të gjithë kalendarin politik. Pa rezultate zyrtare, Presidenti nuk mundi të fillonte konsultimet për mandatin e ri qeveritar dhe partitë fituese nuk ishin në gjendje të fillonin negociatat zyrtare. Në këtë boshllëk, Kurti pretendoi vazhdimisht se "kishte numrat", megjithatë asnjë seancë parlamentare nuk e ka konfirmuar një shumicë të tillë . Për shumë analistë, këto deklarata shërbejnë më shumë si një strategji komunikimi për të ruajtur imazhin e legjitimitetit sesa si provë e stabilitetit të vërtetë politik.
Nëse Kurti nuk arrin të demonstrojë shumicën përmes një votimi formal, afatet kushtetuese do të skadojnë, duke çuar në shpërbërjen e Kuvendit dhe thirrjen e zgjedhjeve të reja, një skenar i kushtueshëm dhe i rrezikshëm në një kohë kur Kosova ka nevojë urgjente për një qeveri funksionale për t'u përballur si me sfidat e brendshme ashtu edhe me presionet ndërkombëtare.
-Një provë e pjekurisë politike
Kriza aktuale e Kosovës është më shumë sesa një bllokim procedural, është një provë e qëndrueshmërisë institucionale dhe pjekurisë politike. Pavarësisht se kush bëhet kryeministri i ardhshëm, pyetja qendrore mbetet: a mund ta ruajë Kosova funksionalitetin e shtetit përtej interesave partiake?
Nëse vendimet e Gjykatës Kushtetuese vazhdojnë të përdoren si armë për përfitime politike, nëse dështimet teknike pengojnë integritetin zgjedhor dhe nëse axhendat partiake kanë përparësi mbi stabilitetin shtetëror, atëherë kjo krizë nuk do të jetë e fundit. Kosova ka arritur në një fazë ku vetëm deklaratat politike nuk mund ta mbështesin më stabilitetin, vetëm kapaciteti i vërtetë për të ndërtuar institucione funksionale dhe të vazhdueshme mund ta bëjë këtë./Përshtati "Pamfleti" nga "RLI"
Lini një Përgjigje