FLASH
Shkruar nga Daria Meshcheriakova
Yjet ndërkombëtarë dikur performuan në arena që forcat ruse I kanë bombarduar ose i kanë shndërruar në skena propagande...
Përpara se forcat pushtuese të Vladimir Putinit të kalonin kufirin, Ukraina lindore ishte zemra e sporteve të vendit. Tani, kjo është pothuajse e zhdukur në një varg shkatërrimesh.
Përpjekja e Moskës për të shuar kulturën ukrainase mund të shihet përmes prizmit të stadiumeve të shquara në të gjithë rajonin, njëri prej të cilëve madje ka pritur futbollistë si Cristiano Ronaldo dhe Xavi, si dhe megayje të muzikës pop si Beyoncé dhe Rihanna.
Në disa qytete, monumentet sportive dhe kulturore të shkëlqyera tani i ngjajnë skenave të heshtura dhe mallëngjyese nga një film me apokalips zombish. Dhe në Gadishullin e Krimesë, të pushtuar ilegalisht nga Rusia që nga viti 2014, ka një histori tjetër: ripërdorimi i arenave ukrainase si skena për të çuar më tej narrativën e Kremlinit.
“Agresorët përpiqen qëllimisht të shkatërrojnë jetën normale dhe të fshijnë identitetin kolektiv”, tha Glenn Micallef, komisioneri evropian për kulturën dhe sportin.
Ai shtoi se sporti është thelbësor në formimin e identitetit dhe kjo është ajo që agresori rus dëshiron të fshijë.
Micallef paralajmëroi se federatat sportive “duhet të sigurohen që të mos ofrohet asnjë platformë për propagandë”.
Nga Donetsku në Mariupol dhe nga Luhansku në Krime, Politico gjurmoi fatin e objekteve sportive dhe kulturore të Ukrainës nën pushtimin rus për të zbuluar thellësinë e luftës së Moskës ndaj kulturës së fqinjit të saj.
Më 29 gusht, stadiumi dikur i shndritshëm Donbas Arena i Donetskut mbushi 16 vjeç. Për 11 nga këto vite, ai ka qëndruar në territorin e pushtuar nga Rusia, i braktisur, i dëmtuar dhe i zhveshur nga qëllimi i tij origjinal.
I hapur në vitin 2009 nga pronari miliarder i Shakhtar Donetsk, Rinat Akhmetov, stadiumi prej 400 milionë dollarësh ishte arena e parë zyrtare si “elitë” e futbollit evropian në Ukrainë. Me një kapacitet prej 52,000 vendesh, ai priti ndeshje të Euro 2012, ndeshje të Ligës së Kampionëve me klube ikonike si Barcelona dhe Juventus, si dhe koncerte nga Beyoncé dhe Rihanna.
Për një moment të shkurtër, ajo simbolizoi ambicien e Ukrainës për t'u bashkuar me elitën sportive të Evropës.
Kjo epokë përfundoi papritur në vitin 2014, kur lufta e Rusisë në Donbas e detyroi Shakhtarin të largohej. Stadiumi u bombardua dhe fasada e tij prej xhami u shkatërrua. Më vonë u pushtua nga militantët e mbështetur nga Rusia. Në një gjest simbolik rusifikimi, ata madje zëvendësuan "a"-në ukrainase në emrin e Shakhtarit me "e"-në ruse, duke e bërë atë Shakhter, ndërsa ngritën një klub të ri nga e para.
“Kisha ndeshur në shumë stadiume”, tha boksieri amerikan Paulie Malignaggi. Ai mundi Vyacheslav Senchenkon e Ukrainës atje në vitin 2012 për të fituar titullin WBA në peshën welter.
“Por ky stadium u dallua si më moderni dhe mbresëlënësi. Gjithçka ishte e teknologjisë së fundit: dhoma zhveshjeje komode, ambiente elegante dhe madje edhe një hapësirë për të organizuar festa pas ndeshjeve.
Ajo ndeshje ishte një nga momentet përcaktuese të karrierës sime. Kujtimet janë të hidhura tani”, shprehet boksieri amerikan.
Донбас Арена ????
— Oleg Barkov (@OlegBarkov3) September 4, 2023
Без сліз важко дивитися. Там, де «рускій мір», там всюди занепад та смерть. Але ми обовʼязково повернемося ???????? pic.twitter.com/SsKOnZVUA1
Stadiumi Volodymyr Boyko, Mariupol
Pas pushtimit vdekjeprurës të Mariupolit nga Rusia në vitin 2022, stadiumi kryesor i qytetit ra në duart e një njësie të armatosur të njohur si Española, e formuar nga huliganë rusë të futbollit.
Videot e publikuara në maj 2023 treguan militantë me uniforma ruse duke qëlluar me armë dhe duke valëvitur flamuj sovjetikë dhe rusë nga tribunat.
Arena, e cila kishte instaluar barin hibrid më të përparuar të Ukrainës në vitin 2021, tani është në rrënoja. Tribuna e saj kryesore është e mbushur me dëmtime nga predhat dhe fusha u tha për shkak të mungesës së ujit gjatë verës së vitit 2022, mes disa prej bombardimeve më të egra ushtarake të Rusisë gjatë gjithë luftës.
Edhe objektet e tjera sportive të Mariupolit patën të njëjtin fat. Baza stërvitore e klubit u shkatërrua me buldozer dhe u zëvendësua nga një akademi ushtarake ruse. Kompleksi sportiv i mbyllur Illichivets, dikur krenaria e rajonit, pësoi dhjetëra goditje të drejtpërdrejta nga predhat dhe mortajat ruse. Fusha e saj me bar artificial, e instaluar në vitin 2018, është shkatërruar pothuajse plotësisht, ndërsa çatia unike e membranës dhe fasada e qelqit tani kërkojnë rindërtim masiv.
Pas propagandës luksoze të Moskës që e shet Mariupolin si një “strehë të re” për kolonët rusë, vendasit shohin vetëm shtëpi të rrënuara dhe rrënojat e shpirtit sportiv të qytetit të tyre.
Stadiumi Avanhard, Luhansk
Stadiumi Avanhard dikur ishte krenaria dhe gëzimi i Luhanskut.
Nga këtu Zorya shkroi historinë në vitin 1972, duke u bërë një nga vetëm tre ekipet jo nga një kryeqytet që fituan ndonjëherë kampionatin e futbollit të Bashkimit Sovjetik. Pas pavarësisë në vitin 1991, klubi eci nga ligat më të ulëta në Ukrainë në garat evropiane dhe, kur Zorya u rikthye në ligën e parë, stadiumi me 22,000 vende ishte gjithmonë i mbushur plot.
Duke u rritur në Luhansk në vitet 1990 dhe fillim të viteve 2000, mbaj mend që qëndrova në radhë me babanë tim për orë të tëra, duke shpresuar të merrja bileta për sektorin tonë të dashur të 6-të. Ndeshja ishte një nga ngjarjet kryesore të dyjavore dhe një lidhje e veçantë me babanë tim. Luhansku gjithashtu kishte një nderim të thellë për ekipin; të gjithë i njihnin lojtarët dhe i përshëndetnin në rrugë.
Dhe kur fishkëllima e fundit ra, kënga “ Luhanshchyna” pushtoi stadiumin, ndërsa nisi festa me peizazhet, historinë, mikpritjen dhe bukurinë e rajonit. Tradita e ndoqi ekipin në Zaporizhzhia kur u zhvendos pas pushtimit fillestar të vitit 2014, por atje kënga tingëllonte ndryshe, një kujtesë për mbështetësit e Zorya-s, se ata mund të mos mblidhen më kurrë në stadiumin e tyre të vërtetë. Sot, në një kthesë mizore, e njëjta këngë përdoret nga separatistët për festimet e tyre, duke i hequr asaj kuptimin që dikur mbante për klubin dhe tifozët e tij.
“Edhe në ligën e parë [divizionin e dytë], nuk kemi pasur kurrë më pak se 8,000 tifozë”, tha legjenda e Zorya-s, Nikita Kamenyuka”.
Në vitin 2014, menjëherë pas një rinovimi, Avanhard u granatua, u pushtua nga e ashtuquajtura Republika Popullore e Luhanskut e mbështetur nga Putini dhe u braktis. U shfaqën koncerte dhe ndeshje propagandistike të luajtura nga një Zorya i rremë. Sot, në vendin ku kam kaq shumë lidhje familjare dhe kujtime, shkallët e tij po shemben, ndenjëset tradicionalisht të verdha-blu po veniten nën diellin e ashpër dhe pista atletike përreth fushës po çahet. Rusët pretendojnë se do ta “rinovojnë” atë dhe do ta bëjnë më të mirë.
Stadiumi Lokomotiv, Krime
Stadiumi Lokomotiv i Simferopolit, dikur shtëpia e Tavriyas, kampionit të parë kombëtar të futbollit të Ukrainës pas pavarësisë, është përballur me një fat të çuditshëm që nga pushtimi i Krimesë nga Rusia.
I mbyllur për shtatë vjet, ai iu nënshtrua një “rindërtimi” të kushtueshëm përpara se të rihapej në vitin 2021 si një e ashtuquajtur qendër stërvitore për ekipet e Krimesë.
Në vitin 2025, aty u zhvillua një ndeshje midis “ekipit kombëtar” të Krimesë së pushtuar dhe “republikës” së vetëshpallur të Donetskut. Ndeshja miqësore, e mbajtur si pjesë e festimeve të “Ditës së Rusisë”, u zhvillua para një turme të rrallë. Lojtarët hynë në fushë nën flamujt rusë dhe të RDPR-së, të mbikëqyrur nga gjyqtari i FIFA-s Yuri Vaks i Simferopolit, i cili shërbeu si zyrtar i ligës ukrainase deri në vitin 2017.
Baza stërvitore e Tavriyas pranë Bakhchysarait mbetet e braktisur, ndërsa stadiume të tjera të Krimesë presin ilegalisht ndeshje të ligës ruse, duke sfiduar rregullat ndërkombëtare të futbollit.
“Mbajtja e ndeshjeve nga Rusia në Krimenë e pushtuar përkohësisht është një shkelje e hapur e së drejtës ndërkombëtare dhe një tjetër manifestim i agresionit hibrid rus. Ndeshjet në stadiumet që Rusia i sekuestroi së bashku me tokën tonë janë një përpjekje për ta bërë të duket sikur nuk ka ndodhur asgjë. Por ka ndodhur”, tha Matviy Bidny, ministri i Rinisë dhe Sporteve i Ukrainës. Sipas tij, çdo ndeshje nën flamurin rus , kudo, por veçanërisht në Krimenë ukrainase, është një përpjekje për të mbuluar një krim. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje