FLASH
Shkruar nga Pamfleti
"Nëse një sistem i korruptuar ofron të dhëna të manipuluara, ose vendosen filtra mbi atë që nuk duhet ta shohë, Diella thjesht do të legjitimojë korrupsionin e vjetër me software të ri"
Javën e kaluar, në Shqipëri bëri bujë lajmi se një ministër i gjeneruar nga inteligjenca artificiale do të merrte përsipër një portofol të ri tenderësh publikë.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka emëruar një ministër të Inteligjencës Artificiale për të mbikëqyrur tenderët publikë, duke pretenduar se ky veprim do të ndihmojë në dhënien fund të korrupsionit.
"Diella" reklamohet si ministrja e parë virtuale në botë dhe kryeministri Rama premtoi se emërimi do t'i jepte fund korrupsionit.
Por janë ngritur pyetje serioze teknike, politike dhe etike në lidhje me ligjvënësin virtual.
Vërtet është e pakorruptueshme “Diella”?
Duke njoftuar emërimin e Diellës, Rama pretendoi se tenderët publikë tani do të jenë “100 për qind të lirë nga korrupsioni”.
“Diella nuk fle kurrë, nuk ka nevojë të paguhet, nuk ka interesa personale, nuk ka kushërinj, sepse kushërinjtë janë një problem i madh në Shqipëri”, sipas kryeministrit, vendi i të cilit renditet i 80-ti nga 180 në indeksin e korrupsionit të Transparency International.
Politikanët shqiptarë janë shpesh të përfshirë në skandale korrupsioni të lidhura me fondet publike.
A është “Diella” zgjidhja?
Jo tamam, sipas ekspertëve.
Partitë politike të opozitës kanë vënë në pikëpyetje transparencën e ministrit të inteligjencës artificiale.
"Ashtu si çdo sistem i inteligjencës artificiale, ai varet tërësisht nga cilësia dhe qëndrueshmëria e të dhënave dhe besueshmëria e modeleve që fshihen pas tij", tha Erjon Curraj, një ekspert në transformimin dixhital dhe sigurinë kibernetike.
Funksionimi i saktë i Diella mbetet i panjohur, por ka të ngjarë që mbështetet në Modelet e Mëdha të Gjuhës (LLM) për t'iu përgjigjur pyetjeve.
Por nëse të dhënat hyrëse janë të paplota, të anshme ose të vjetruara, vendimet e IA-së do të pasqyrojnë ato të meta dhe "mund të keqinterpretojnë dokumentet, të sinjalizojnë gabimisht një furnizues ose të humbasin shenja të bashkëpunimit", tha Curraj.
"Diplomat LLM pasqyrojnë shoqërinë; ato kanë paragjykime. Nuk ka arsye të besohet se kjo zgjidh problemin e korrupsionit", tha shkencëtari i kompjuterëve dhe specialisti i inteligjencës artificiale Jean-Gabriel Ganascia.
"Të supozosh se një makinë nuk ka paragjykime nënkupton që ne duhet t'i nënshtrohemi makinës", tha Ganascia.
Kush e kontrollon?
Opozita shqiptare i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese për shqetësime se kush do të jetë përgjegjës për vendimet e IA-së.
“Kush do ta kontrollojë Diellën?” pyetën kryeministrin në parlament.
Ganascia pajtohet që çështjet e llogaridhënies dhe kontrollit janë thelbësore kur bëhet fjalë për inteligjencën artificiale.
"Nëse vendimmarrja publike i besohet një makine, kjo do të thotë se nuk ka më llogaridhënie; ne jemi reduktuar në gjendjen e skllevërve."-shprehet më tej ai.
“Ajo që më shqetëson është ideja e një makine që qeveris, ofron përgjigjen e ‘duhur’ dhe parandalon çdo reflektim. Një politikan merr përgjegjësi, por këtu, ideja është se makina është perfekte dhe ne nuk mund të shkojmë kundër vendimeve të saj gjithsesi”, tha studiuesi Adnan Beci.
Duke u dukur se po adreson këto shqetësime, dekreti i botuar të enjten thotë se Rama "mban gjithashtu përgjegjësinë për krijimin dhe funksionimin e Ministrisë virtuale të Inteligjencës Artificiale Diella".
Korrupsion i vjetër, softuer i ri
Emërimi bëri bujë në të gjithë botën, diçka në të cilën kryeministri shkëlqen qoftë duke marrë pjesë në takime ndërkombëtare me atlete, duke njoftuar ndalimin e TikTok, duke krijuar një shtet bektashian të modeluar sipas Vatikanit, apo duke hapur kampe emigrantësh për të strehuar njerëzit e kapur në det nga qeveria italiane.
Por arritja e qëllimeve të tij është një çështje tjetër.
TikTok mbetet lehtësisht i arritshëm në Shqipëri, vetëm disa dhjetëra burra janë transferuar në kampet e emigrantëve dhe ligjshmëria e iniciativës ende po kontestohet nga gjykatat italiane.
Pak përparim është bërë as në lidhje me Shtetin Bektashi që nga shpallja e tij një vit më parë.
Sa i përket Diellës, fytyra e së cilës është ajo e aktores së njohur shqiptare Anila Bisha, e cila ka nënshkruar një kontratë që skadon në dhjetor për përdorimin e imazhit të saj, është e paqartë nëse emërimi i saj do t'i mbijetojë shqyrtimit të Gjykatës Kushtetuese.
Është gjithashtu e pasigurt nëse do të jetë në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian, të cilit Shqipëria shpreson t’i bashkohet brenda pesë viteve të ardhshme.
"Deri më tani, nuk ka informacion se si funksionon në të vërtetë Diella. Nëse një sistem i korruptuar ofron të dhëna të manipuluara, ose vendosen filtra mbi atë që nuk duhet ta shohë, Diella thjesht do të legjitimojë korrupsionin e vjetër me softuer të ri ", tha politologu shqiptar Lutfi Dervishi./ Marrë nga "Francë 24"
Lini një Përgjigje