FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në vitin 2025, Kina importoi rreth 48% të nevojave të saj për naftë nga ngarkesat që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, pa përfshirë blerjet jozyrtare të naftës bruto iraniane nën sanksione. Sipas të dhënave të agjencisë doganore kineze, furnizuesit kryesorë ishin Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Omani, Iraku dhe Kuvajti.
Megjithatë, kjo nuk përbën një problem të menjëhershëm për Pekinin. Kina zotëron rezerva strategjike shumë të mëdha, të projektuara për rreth 200 ditë autonomie energjetike, ndërsa shumica e vendeve perëndimore mbajnë rezerva që mbulojnë deri në 60 ditë konsum. Sipas analizës së publikuar nga Corriere della Sera, sfida është kryesisht strategjike dhe lidhet me politikën amerikane të administratës së Donald Trump.
Ndërsa konflikti rreth Iranit vazhdon, situata po interpretohet gjithnjë e më shumë si një përplasje që mund të ndikojë edhe në të ardhmen strategjike të Kinës.
Zyrtarisht, plani amerikan për Iranin nuk parashikon një kontroll të drejtpërdrejtë të tregtisë së naftës. Megjithatë, sipas analizës, strategjia e njerëzve të Trump ndjek modelin e përdorur në Irak në vitin 2003. Operacionet ushtarake, përfshirë bombardimin e objektivave strategjike dhe neutralizimin e flotës iraniane synojnë të krijojnë kushtet për marrjen e kontrollit të ishullit Kharg në Gjirin Persik.
Ishulli Kharg, së bashku me portin Bandar Abbas në pikën më të ngushtë të Ngushticës së Hormuzit, përbën nyjën kryesore të infrastrukturës së naftës së Iranit. Në periudha të caktuara, ai përpunon deri në 90% të eksporteve të naftës bruto të vendit dhe për rrjedhojë një pjesë vendimtare të të ardhurave të shtetit iranian.
Modeli irakian u mbështet në kontrollin amerikan mbi këto burime. Pas rrëzimit të Sadam Huseinit në vitin 2003, Autoriteti i Përkohshëm i Koalicionit, i administruar nga SHBA hapi një llogari në Rezervën Federale të Nju Jorkut ku depozitoheshin të ardhurat nga nafta irakiane. Kjo strukturë i ka lejuar Uashingtonit të ruajë një nivel të konsiderueshëm ndikimi mbi fondet e Bagdadit.
Objektivi zyrtar ishte garantimi i transparencës në përdorimin e të ardhurave dhe mbrojtja e Irakut nga kreditorët e huaj, një mekanizëm që Shtëpia e Bardhë e përdor edhe në rastin e Venezuelës. Në praktikë, kontrolli i kësaj llogarie kufizon mundësinë e Bagdadit për të përdorur të ardhurat e naftës për blerje armësh.
Sipas të njëjtit model, plani për Iranin parashikon hapjen e një llogarie depozitë në emër të Iranit, por të administruar nga autoritetet amerikane, me qëllim garantimin e çarmatimit të regjimit dhe të Gardës Revolucionare. Në këtë kuadër, kontrolli ushtarak i infrastrukturës së naftës do të ishte vendimtar, edhe nëse nuk arrihet një ndryshim regjimi në Teheran.
Kina po e ndjek situatën me shqetësim, për shkak të varësisë së saj nga nafta e Gjirit Persik. Nëse në të ardhmen Irani do të detyrohej të bashkëpunonte me Uashingtonin për të siguruar mbijetesën e regjimit, Shtetet e Bashkuara do të fitonin një levë të re ndikimi. Në një skenar tensionesh mes superfuqive, kjo mund t’u jepte amerikanëve mundësinë të frenonin ose të dekurajonin furnizimet me naftë drejt Kinës.
Në skenarin e kundërt, nëse Irani do të mbetej armiqësor pas luftës, vendet e Gjirit mund t’i drejtoheshin Pekinit për të ushtruar presion mbi Teheranin në mënyrë që të garantohen rrjedha të qëndrueshme të naftës përmes Hormuzit. Në këtë rast, ndikimi i Kinës në rajon do të rritej.
Zhvillimet e fundit në rajon përshtaten me këtë kontekst strategjik. Gjysmë-paraliza aktuale e Ngushticës së Hormuzit besohet se ka bllokuar rreth 200 milionë fuçi naftë, ekuivalente me rreth dy ditë konsum global.
Për vendet perëndimore, mundësia e hedhjes në treg të 300–400 milionë fuçive nga rezervat strategjike konsiderohet më shumë një sinjal për tregjet sesa një zgjidhje afatgjatë. Ekspertët vlerësojnë se këto rezerva nuk do të mjaftonin për të kompensuar efektet e një mbylljeje të Hormuzit që do të zgjaste më shumë se një muaj.
Edhe rihapja e tubacionit saudit “East–West” nuk e zgjidh plotësisht problemin. Ky sistem mund të transportojë vetëm rreth një të katërtën e naftës së Gjirit drejt Detit të Kuq përmes rrugëve tokësore.
Në këtë kontekst, çështja e kontrollit të infrastrukturës kryesore të naftës së Iranit mbetet thelbësore për ekuilibrin energjetik dhe strategjik në rajon. Pekini do të vazhdojë ta ndjekë nga afër çdo zhvillim që lidhet me këtë skenar./ Corriere della Serra
Lini një Përgjigje