FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kryeministrja italiane thotë se synon të përshpejtojë sistemin e drejtësisë; kritikët e akuzojnë se po dobëson balancat demokratike…
Si magjistrat italian në vitet 1990, Gherardo Colombo ishte një nga prokurorët pas hetimit tronditës “Duart e Pastra”, i cili zbuloi një rrjet ryshfetesh dhe financimesh të paligjshme partiake aq të përhapura sa shkatërruan besueshmërinë e establishmentit politik italian.
I njohur gjerësisht si tangentopoli (“qyteti i ryshfeteve”), skandali shkaktoi shembjen e partive kryesore politike dhe hapi rrugën për hyrjen në politikë të manjatit të medias Silvio Berlusconi. Ai shënoi gjithashtu fillimin e viteve të përplasjes mes Berlusconit dhe magjistratëve, të cilët ai i denonconte si “gjyqtarë komunistë” që synonin ta shkatërronin.
Sot, Colombo, tashmë 79 vjeç, shpreh shqetësim për ndryshimet kushtetuese që, sipas tij, mund ta bëjnë më të vështirë për brezat e ardhshëm të magjistratëve ndjekjen e rasteve të korrupsionit.
Në bastin më të madh të mandatit të saj deri tani, kryeministrja Giorgia Meloni po u kërkon votuesve të miratojnë ndryshime kushtetuese që riorganizojnë gjyqësorin italian, i njohur për pavarësinë e tij të fortë, përmes një referendumi dyditor që nis të dielën.
Meloni këmbëngul se reforma është e nevojshme për të korrigjuar “mosfunksionimin e sistemit të drejtësisë”, i cili në Europë njihet për ritmin e ngadaltë dhe rezultatet e paparashikueshme. “Nëse drejtësia nuk funksionon, nëse është e ngadaltë, joefikase dhe e padrejtë, atëherë e gjithë makina ndalon dhe të gjithë vuajnë”, tha ajo në një tubim në Milano javën e kaluar.
Megjithatë, perspektiva që një kryeministre me rrënjë politike neo-fashiste të ndryshojë rendin juridik të kushtetutës antifashiste të Italisë ka shkaktuar debat të fortë.
Kundërshtarët paralajmërojnë se ndryshimet do të dobësojnë balancat demokratike dhe sugjerojnë se Meloni synon ta çojë Italinë në rrugën e ndjekur nga Viktor Orban në Hungari, i cili mori kontroll më të madh mbi gjykatat për të konsoliduar pushtetin.
Colombo ka kritikuar publikisht atë që ai e sheh si një përpjekje të hapur për të kufizuar autonominë e gjykatave. “Sa më shumë e analizoj, aq më i bindur jam se kjo ndryshesë shërben vetëm për të dobësuar gjyqësorin”, tha ai duke shtuar “do t’u lejojë pushteteve të tjera të shtetit, veçanërisht qeverisë, të kenë ndikim shumë më të madh mbi vetë gjyqësorin”.
Vendimi i votuesve pritet të ketë pasoja përtej sistemit ligjor, në një kohë kur Meloni përgatitet për zgjedhjet parlamentare të vitit të ardhshëm, ku sondazhet tregojnë se ajo ka gjasa të fitojë.
Një fitore do ta inkurajonte të vijojë me ndryshime të tjera kushtetuese, si zgjedhja e drejtpërdrejtë e kryeministrit. Një humbje do ta dobësonte, pavarësisht kohëzgjatjes së saj në pushtet, e konsiderueshme për standardet italiane.
Kjo mund të ndikojë edhe në profilin e saj ndërkombëtar. Në detyrë, Meloni është distancuar nga e kaluara e saj si populiste e djathtë e ashpër dhe është pranuar si një konservatore pragmatike. Por nëse reforma perceptohet si nënshtrim i gjyqësorit, mund të rikthejë shqetësimet për një agjendë joliberale.
Referendumet kushtetuese kanë rrëzuar kryeministra edhe më parë. Një dekadë më parë, Matteo Renzi dha dorëheqjen pasi votuesit refuzuan reformat e tij. Edhe pse Meloni thotë se nuk do të dorëhiqet, aleatët e saj pranojnë se një fitore e kampit “Jo” mund të ndryshojë dinamikën politike.
“Nëse fiton ‘Jo’, atmosfera do të ndryshojë,” thotë Alessandro Sallusti, duke shtuar “sot sondazhet tregojnë fitore të qendrës së djathtë, por nëse ndryshon klima, loja rihapet.”
Referendumi i 22-23 marsit është kulmi i një fushate të tensionuar që ka nxjerrë në pah konfliktin mes qeverisë dhe magjistratëve. Sondazhet tregojnë një garë të ngushtë.
“Marrëdhëniet mes pushtetit politik dhe atij gjyqësor kanë qenë konfliktuale për 30 vjet”, thotë Lorenzo Pregliasco nga YouTrend. Sipas tij, të dyja palët e shohin këtë votim si përcaktues për balancën e pushteteve.
Në qendër të debatit është kushtetuta antifashiste e Italisë, e hartuar pas diktaturës së Mussolinit, ku gjyqësori ishte mjet shtypjeje. Për të garantuar pavarësinë, u krijua Këshilli i Lartë i Magjistraturës, një organ vetëqeverisës.
Megjithatë, disa analistë mendojnë se izolimi i madh i gjyqtarëve ka krijuar mungesë përgjegjshmërie dhe një sistem joefikas. Në Itali, një çështje civile zgjat mesatarisht 2,217 ditë, mbi gjashtë vjet, krahasuar me mesataren e BE-së prej 795 ditësh.
Kritikë të tjerë thonë se aktivizmi gjyqësor ka tejkaluar kufijtë, duke ndikuar në debatet politike dhe dëmtuar reputacionin e figurave publike që më pas shpallen të pafajshme.
Që nga ardhja në pushtet në vitin 2022, Meloni është përplasur shpesh me gjykatat, të cilat kanë bllokuar politika të saj për emigracionin dhe projekte infrastrukturore.
Opozita argumenton se reforma i jep qeverisë më shumë liri veprimi pa adresuar problemet reale si mungesa e stafit dhe mbingarkesa e gjykatave.
Qeveria, nga ana tjetër, thotë se ndryshimet janë një evolucion drejt një sistemi më konkurrues, ku gjyqtarët janë arbitra neutralë.
Reforma parashikon ndarjen e Këshillit të Magjistraturës në tre organe dhe përzgjedhjen e anëtarëve me short, një element shumë i diskutueshëm.
Kritikët thonë se shorti dobëson përfaqësimin dhe pavarësinë. Mbështetësit e mohojnë këtë, duke thënë se nuk sjell kontroll politik.
Fushata është shoqëruar me tone të ashpra dhe akuza reciproke mes politikës dhe gjyqësorit. Presidenti Sergio Mattarella ka ndërhyrë për të theksuar rëndësinë e respektit institucional.
Pavarësisht tensioneve, mbështetësit e reformës thonë se ajo do të rikthejë ekuilibrin mes pushteteve. Kritikët mbeten skeptikë nëse kjo është zgjidhja e duhur. /Përshtatur nga Financial Times/
Eshte fakt i vertetuar tashme dhe i pranuar, sigurisht nga ata qe nuk jane neopatronazhiste, qe i gjithe procesi "Mani pulite" ose "Duart e pastra" ishte nje agresion pseudojuridik dhe kryesisht politik vetem e vetem per te shkaterruar te djathten ne Itali. Ju si jo komuniste qe jeni publikoni 1 po vetem 1 emer te ndonje politikani te majte te kohes ne Itali qe u hetua dhe denua. Ne internet ka mjaftueshem materiale te faktuara per ate agresion te komunisteve ne Itali
Jeni komuniste te shemtuar dhe te qelbur dhe i sherbeni me shemtin me te ndyer