FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Regjisorja e dokumentareve Monika Borgmann, një gjermano-libaneze, thotë se Hezbollah është një strukturë shumë më komplekse se sa një organizatë terroriste dhe se Libani përballet me një krizë të thellë politike dhe shoqërore.
Monika Borgmann, regjisore dokumentarësh dhe gazetare gjermano-libaneze e vlerësuar me çmime, nuk heziton të thotë atë që mendon. Edhe pse në vitin 2021 grupi Hezbollah vrau me armë zjarri bashkëshortin e saj, Lokman Slim, intelektual dhe gazetar nga komuniteti laik shiit në Liban, zëri kritik i të cilit shqetësonte këtë grup pro-iranian që në vend funksionon edhe si parti politike, ajo vazhdon të flasë hapur.
Në një intervistë për gazetën LA NACION, në studion e saj në lagjen Badaro, Borgmann shpjegon se asgjë nuk është bardhë e zi në një vend jashtëzakonisht kompleks si Libani. Ajo vetë është detyruar të largohet nga shtëpia e saj në lagjen Dahiyeh, në jug të Bejrutit, e cila është bërë shpesh objekt bombardimesh izraelite. Sipas saj, Hezbollah nuk është vetëm një organizatë terroriste, por diçka shumë më komplekse: “është një mafie e madhe e infiltruar në një shtet që praktikisht mungon”.
Ndërsa në sfond dëgjohen shpërthime, Borgmann, duke pirë kafe dhe duke tymosur, shpreh shqetësimin për “çmendurinë” e kësaj lufte që e ka futur sërish Libanin në një spiral dhune edhe më të rëndë se konfliktet e mëparshme. Pas një bombardimi të enjten e kaluar në lagjen Burj Hammud, në zemër të Bejrutit, ajo u detyrua të mbyllte një ekspozitë fotografike të organizuar nga fondacioni Lokman Slim, që ajo drejton, me titull “Remaining”. Ekspozita i kushtohej 21 viktimave të vrasjeve politike në Liban gjatë njëzet viteve të fundit. “Kjo nuk na kishte ndodhur kurrë më parë”, thekson ajo.
Kur pyetet se çfarë e dallon këtë luftë nga ato të mëparshme, Borgmann thotë se ndryshimi kryesor është mungesa e një perspektive për fundin e konfliktit. Sipas saj, gjatë luftërave të viteve 2006 dhe 2024 ekzistonte bindja se në një moment lufta do të përfundonte. “Tani nuk arrijmë të imagjinojmë as kur dhe, mbi të gjitha, si do të përfundojë”, thotë ajo.
Sipas Borgmann, Hezbollah aktualisht është në “modalitet mbijetese” dhe do të përpiqet të rezistojë deri në fund. Edhe Irani ndodhet në një situatë të ngjashme. Ajo shton se pas vrasjes së Hassan Nasrallah, udhëheqësit kryesor të Hezbollahut në shtator 2024, organizata ndodhet plotësisht nën kontrollin e Iranit, ndërsa më parë kishte një dimension më të theksuar libanez. Në të njëjtën kohë, Izraeli është i vendosur ta mposhtë këtë grup.
Shumë libanezë menduan se pas vrasjes së Nasrallah dhe liderëve të tjerë në vitin 2024, Hezbollah ishte dobësuar ndjeshëm. Borgmann pranon se një perceptim i tillë ekzistonte, por shton se organizata nuk reagoi menjëherë ndaj sulmeve selektive izraelite sepse po përgatitej për një luftë të re, gjë që sipas saj edhe ndodhi.
Ajo rrëfen gjithashtu përvojën e saj personale pas kthimit në fund të vitit 2024 në lagjen Dahiyeh. Për herë të parë, shumë banorë kritikonin hapur Iranin sepse nuk kishte ndihmuar Hezbollah. Në muajt që pasuan u rrit zemërimi, pasi shumë njerëz prisnin ndihmë financiare për të pastruar rrënojat dhe për të rindërtuar shtëpitë e shkatërruara nga sulmet izraelite. Sipas saj, ndryshe nga viti 2006, kompensimet nuk erdhën dhe Hezbollah nuk mori përsipër rindërtimin.
Situata u përkeqësua kur Hezbollah lëshoi raketa drejt Izraelit për t’u hakmarrë për vrasjen e ajatollahut Khamenei në Iran. Sipas Borgmann, banorët e Dahiyeh mbetën të tronditur, pasi rindërtimi i dëmeve nga lufta e mëparshme nuk kishte nisur ende dhe vendi u përball sërish me shkatërrime nga kundërpërgjigjja izraelite.
Në komunitetet e tjera libaneze, shumë njerëz fajësojnë Hezbollah për përfshirjen e vendit në një konflikt të ri. Borgmann vëren se solidariteti ndaj të zhvendosurve është më i ulët se në vitin 2024. Në disa lagje të krishtera, sunite ose druze, banorët nuk janë të gatshëm të presin refugjatë shiitë nga frika se prania e tyre mund të sjellë bombardime të reja. Sipas saj, kjo po krijon tensione të reja shoqërore.
Kur pyetet nëse ekziston rreziku i një lufte civile, Borgmann thotë se nuk e di se çfarë mund të ndodhë, por shton se do ta preferonte një konflikt të brendshëm sesa një pushtim izraelit. Ajo thekson edhe rolin e ushtrisë libaneze, rreth 40% e së cilës përbëhet nga shiitë, por jo domosdoshmërisht mbështetës të Hezbollahut. Pyetja kryesore, sipas saj, është nëse ushtria është e gatshme të përballet me këtë grup për ta çarmatosur.
Sipas Borgmann, nëse Libani nuk e zgjidh vetë këtë çështje, Izraeli do ta bëjë. Ajo paralajmëron se përplasja mes ushtrisë libaneze dhe Hezbollah mund të bëhet e pashmangshme, nëse vendi dëshiron të shmangë një shkatërrim edhe më të madh.
Regjisorja e përshkruan Hezbollah si një strukturë të ngjashme me një mafie: një aktor jo-shtetëror i infiltruar në një shtet të dobët. Për këtë arsye, sipas saj, problemi nuk është vetëm çarmatosja e grupit, por edhe kryerja e reformave që do t’i bënin qytetarët më pak të varur nga shërbimet që ofron organizata.
Ajo thekson se Hezbollah nuk mund të reduktohet thjesht në një organizatë terroriste, pasi ka një sistem shëndetësor, banka, përfaqësues në parlament dhe një prani të thellë në strukturën e shoqërisë libaneze. Sipas saj, kjo e bën realitetin shumë më kompleks.
Borgmann shprehet skeptike për aftësinë e shtetit libanez për të kryer reformat e nevojshme strukturore, por mendon se kjo është e vetmja rrugë për të dalë nga kriza. Në afat të shkurtër, ajo thotë se nuk mund të parashikojë zhvillimet, por shpreson që lufta të mos zgjasë dhe të mos shkatërrojë plotësisht vendin.
Ajo shton se niveli i shkatërrimit është i paprecedentë për Libanin dhe se duket qartë se po përdoren armë që shkaktojnë dëme shumë më të mëdha se në konfliktet e mëparshme.
Sa i përket reagimit ndërkombëtar, Borgmann vlerëson se komuniteti ndërkombëtar është kryesisht i munguar, edhe pse sekretari i përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, ka vizituar vendin. Sipas saj, nëse ushtria libaneze do ta kishte çarmatosur Hezbollah më herët, shteti do të kishte pasur mbështetje ndërkombëtare dhe financime për reformat e nevojshme.
Ajo përfundon se vëmendja ndërkombëtare tani është përqendruar kryesisht te Irani, ndërsa Libani mbetet në një situatë shumë të vështirë. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje