FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Lideri i ri britanik nuk kërkon të zhbëjë Brexit-in, por pranon se e ardhmja e Mbretërisë së Bashkuar nuk mund të ndërtohet larg Evropës...
Kur britanikët votuan për Brexit në vitin 2016, miliona njerëz besuan se Mbretëria e Bashkuar do të hynte në një epokë të re. Premtimi ishte joshës: më shumë sovranitet, më shumë kontroll mbi kufijtë, më shumë liri ekonomike dhe një rol global edhe më i fuqishëm. Slogani "Global Britain" u shndërrua në simbolin e një vendi që do të çlirohej nga burokracia e Brukselit dhe do të rikthehej në skenën botërore me forcat e veta.
Sot, një dekadë më vonë, ky vizion po përballet me provën më të vështirë: realitetin.
Britania mbetet një nga ekonomitë më të mëdha të botës, një fuqi bërthamore, një anëtare kyçe e NATO-s dhe një nga qendrat më të rëndësishme financiare globale. Askush nuk e vë në dyshim peshën e saj ndërkombëtare. Megjithatë, gjithnjë e më shumë zëra në politikën britanike pranojnë se largimi nga Bashkimi Evropian nuk ka prodhuar përfitimet që u premtuan votuesve.
Në këtë klimë politike spikat Andy Burnham. Ai nuk kërkon të zhbëjë Brexit-in dhe nuk flet për rikthim të menjëhershëm në Bashkimin Evropian. Përkundrazi, ai respekton rezultatin e referendumit. Por mesazhi i tij është domethënës: Britania duhet të rindërtojë marrëdhëniet me Evropën, sepse sfidat e shekullit XXI nuk përballohen në izolim.
Ky nuk është një ndryshim i vogël në retorikë. Është një sinjal se edhe në politikën britanike po fiton terren një qasje më pragmatike ndaj Evropës.
Lufta në Ukrainë, tensionet me Rusinë, konkurrenca teknologjike me Kinën, pasiguria energjetike dhe fragmentimi i ekonomisë globale kanë dëshmuar se fuqia nuk matet vetëm me sovranitetin formal. Ajo matet me aftësinë për të ndërtuar aleanca, për të ndikuar në vendimmarrje dhe për të qenë pjesë e blloqeve që përcaktojnë rregullat e ekonomisë dhe sigurisë ndërkombëtare.
Në këtë kuptim, Evropa nuk është një kufizim për Britaninë. Është një hapësirë ku Britania mund të shumëfishojë ndikimin e saj.
Është e vështirë të imagjinohet një arkitekturë e qëndrueshme e sigurisë evropiane pa Londrën. Po aq e vështirë është të imagjinohet një Britani që arrin ndikimin maksimal në kontinent duke qëndruar politikisht në distancë nga partnerët e saj më të afërt.
Kjo nuk do të thotë se anëtarësimi në Bashkimin Evropian është zgjidhja e vetme apo se rikthimi është i afërt. Debati është shumë më kompleks. Por një gjë po bëhet gjithnjë e më e qartë: Brexit nuk e ndryshoi gjeografinë, historinë apo interesat strategjike të Mbretërisë së Bashkuar.
Për Ballkanin Perëndimor, kjo ka rëndësi të veçantë. Një Britani e angazhuar në Evropë do të thotë më shumë koordinim me Bashkimin Evropian për çështjet e sigurisë, më shumë mbështetje për zgjerimin euroatlantik dhe një qëndrim më i fortë ndaj aktorëve që kërkojnë të destabilizojnë rajonin. Shqipëria, Kosova dhe vendet e tjera të Ballkanit kanë interes që Londra të mbetet një aktor aktiv në arkitekturën politike dhe të sigurisë së Evropës.
Andy Burnham nuk po shpall fundin e Brexit-it. Por ai duket se po sinjalizon fundin e një iluzioni të madh: idenë se Britania mund të lulëzojë e vetme në një botë gjithnjë e më të ndërlidhur.
Historia e Britanisë nuk është historia e izolimit. Është historia e ndikimit përmes aleancave. Nga Lufta e Dytë Botërore te themelimi i NATO-s, nga mbështetja për zgjerimin euroatlantik deri te përballja me agresionin rus në Ukrainë, Londra ka qenë më e fortë kur ka vepruar krah aleatëve të saj.
Ndoshta ky është edhe mësimi më i madh i dekadës së Brexit-it. Sovraniteti është një vlerë e rëndësishme, por në shekullin XXI ai nuk mjafton për të garantuar ndikim. Në një botë të dominuar nga blloqe ekonomike, teknologjike dhe ushtarake, fuqia ndërtohet përmes partneriteteve.
Dhe pikërisht për këtë arsye, një Britani e fortë nuk është një Britani e vetmuar. Është një Britani që, duke ruajtur pavarësinë e saj, zgjedh të jetë në zemër të Evropës politike, ekonomike dhe strategjike./Pamfleti
Qe kur doli nga Europa, Britania mori tatepjeten. Filloi boshatisja e tregut me mallra Europiane, qe te produktet e ushqimeve e cdo gje. Cmimet u rriten ne stratosfere e perfituan vetem maskarenjte qe e nxiten shkepuitjen, batakcinjte hajdute te upper class.