FLASH
Shkruar nga PamfletiNdikimi i vdekjes së Larijanit, nuk lidhet vetëm me humbjen e një zyrtari të vetëm. Ai thellon një krizë udhëheqjeje që mund të ndikojë si në ecurinë e luftës, ashtu edhe në stabilitetin e vetë shtetit iranian.
Sulmi ajror izraelit që vrau shefin e sigurisë së Iranit, Ali Larijani, ka larguar një nga politikëbërësit më me përvojë dhe më me ndikim të Republikës Islamike në një moment kritik.
Larijani nuk ishte komandant ushtarak, por ai ishte një figurë qendrore në formësimin e vendimeve strategjike të Iranit.
Si sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare, ai qëndronte në zemër të vendimmarrjes për luftën, diplomacinë dhe sigurinë kombëtare.
Zëri i tij kishte peshë në gjithë sistemin, veçanërisht në menaxhimin e përballjes së Iranit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.
Pas vrasjes së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei më 28 shkurt, Larijani mbajti një ton sfidues, duke sinjalizuar se Irani ishte i përgatitur për një konflikt të gjatë.
Vdekja e tij, tashmë e konfirmuar nga mediat shtetërore, vjen në mes të një fushate më të gjerë ku disa zyrtarë dhe komandantë të lartë iranianë janë vrarë brenda pak javësh. Ky model sugjeron një përpjekje të qëndrueshme për të dobësuar strukturën e udhëheqjes së Iranit gjatë kohës së luftës.
Megjithëse kishte një qëndrim të ashpër ndaj Perëndimit, Larijani shpesh përshkruhej brenda Iranit si pragmatist. Ai kombinonte besnikërinë ideologjike me një qasje teknokratike, duke favorizuar strategjinë e llogaritur mbi retorikën.
Ai mbeti thellësisht skeptik ndaj angazhimit me fuqitë perëndimore, por ishte gjithashtu i përfshirë në përpjekje kyçe diplomatike, përfshirë rolin si i dërguar në marrëveshjen afatgjatë të bashkëpunimit të Iranit me Kinën.
Në kohën e vdekjes së tij, Larijani ishte përgjegjës për menaxhimin e tre krizave madhore:
–Lufta: Ai argumentonte se Irani duhej të përgatitej për një përballje të zgjatur dhe ta zgjeronte konfliktin në rajon e më gjerë, përfshirë mbylljen e Ngushticës së Hormuzit.
–Valë trazirash të brendshme. Filluan me pakënaqësi ekonomike, por shpejt u shndërruan në protesta më të gjera për rrëzimin e Republikës Islamike. Këto u përballën me një shtypje që vrau mijëra protestues në gjithë vendin.
–Programi bërthamor i Iranit dhe negociatat e ndërprera indirekte me Uashingtonin, të cilat tashmë ishin penguar nga sulmet ushtarake.
Largimi i tij i lë këto çështje të pazgjidhura dhe ia transferon një pasardhësi që ende nuk dihet kush do të jetë, i cili do të përballet me një situatë jashtëzakonisht të brishtë. Ndërsa Irani ka treguar rezistencë, pjesërisht duke trazuar tregjet globale të energjisë, hapësira e tij ajrore mbetet e ekspozuar ndaj sulmeve të vazhdueshme. Çdo figurë e re e lartë do të përballet menjëherë me rrezikun e të qenit objektiv.
Kjo mund ta zhvendosë pushtetin më tej drejt ushtrisë. Deklaratat e fundit të presidentit Masoud Pezeshkian sugjerojnë se njësitë e forcave të armatosura kanë marrë autoritet të gjerë për të vepruar nëse udhëheqja e lartë është e paaftë. Në praktikë, kjo mund të nënkuptojë marrjen e vendimeve më shpejt, por me më pak koordinim qendror.
Ka gjithashtu shenja se udhëheqja po has vështirësi në menaxhimin e pasardhjes. Irani ka vonuar shpalljet publike dhe ka mbajtur disa figura, përfshirë udhëheqësin e ri suprem Mojtaba Khamenei, kryesisht jashtë syve të publikut. Nuk është e qartë nëse kjo bëhet për arsye sigurie apo për shkak të pasigurisë së brendshme.
Në afat të shkurtër, rezultati i mundshëm është një situatë më e paqëndrueshme: një qëndrim më i ashpër ushtarak në luftë dhe një shtypje më e fortë brenda vendit.
Shefi i ushtrisë iraniane Amir Hatami ka kërcënuar gjithashtu se do të nisë një hakmarrje “vendimtare” për vdekjen e Larijanit.
Me kalimin e kohës, megjithatë, një sistem që vazhdon të humbasë figura të larta mund ta ketë gjithnjë e më të vështirë të funksionojë në mënyrë efektive, veçanërisht në një vend me mbi 90 milionë banorë.
Ndikimi i vdekjes së Larijanit, nuk lidhet vetëm me humbjen e një zyrtari të vetëm. Ai thellon një krizë udhëheqjeje që mund të ndikojë si në ecurinë e luftës, ashtu edhe në stabilitetin e vetë shtetit iranian./ BBC
Lini një Përgjigje