FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Komisioni Evropian duhet të anulojë vendimin e tij për të liruar 10 miliardë euro për Hungarinë në vitin 2023, sipas një këshilltari të lartë ligjor në gjykatën më të lartë të Evropës.
Gjykata e Drejtësisë e BE-së po shqyrton një pretendim të Parlamentit Evropian se Komisioni shkeli rregullat e veta kur zhbllokoi fondet për Hungarinë në dhjetor 2023, fond që ishte mbajtur për shkak të shqetësimeve për sundimin e ligjit.
Eurodeputetët akuzojnë Komisionin për përshtatshmëri politike, duke argumentuar se vendimi erdhi në prag të një samiti vendimtar të liderëve të BE-së, në të cilin blloku kërkonte me dëshpërim nga kryeministri hungarez Viktor Orbán të bashkëpunonte për dërgimin e ndihmës në Ukrainë.
Mendimi ligjor nga Avokatja e Përgjithshme Tamara Ćapeta, për të anuluar vendimin e Komisionit për të shkrirë fondet, do t'i udhëheqë gjyqtarët në vendimin e tyre përfundimtar, i cili do të jepet brenda pak muajsh. Avokatët e përgjithshëm nuk janë gjyqtarë, por këshilltarë ligjorë që ndihmojnë gjykatën në raste të ndërlikuara ose të pashembullta.
Opinioni del në një kohë delikate, me Orbánin që është prapa në sondazhe përpara zgjedhjeve të prillit. Udhëheqësit e BE-së për disa muaj kanë shmangur me vendosmëri goditjen ndaj Budapestit ose thënien e ndonjë gjëje tepër kritike për kryeministrin, me mirëkuptimin në Komision dhe midis diplomatëve se çdo presion ndaj Orbánit do të shndërrohej në material fushate. Opinioni ligjor "nuk është ajo që na duhej" kaq afër votimit, tha një diplomat i BE-së, i cili mbeti anonim për të folur lirisht.
Komisioni refuzoi të komentonte mbi mendimin e këshilltarit ligjor. Gjithashtu, Orban nuk komentoi mbi vendimin, ndërsa mbërriti për një samit të liderëve të BE-së në fshatin belg.
Vlerësim i thelluar
Opinioni i Capetës thotë se Komisioni zbatoi “gabimisht” kërkesat e veta të sundimit të ligjit kur dorëzoi fondet përpara se reformat e qeverisë hungareze të ishin zbatuar plotësisht. Ajo tha gjithashtu se Komisioni dështoi të kryente “një vlerësim të duhur të reformave që lidhen me pavarësinë” e Gjykatës Supreme Hungareze dhe emërimin e anëtarëve në Gjykatën Kushtetuese Hungareze, dy çështje kyçe që Parlamenti tha se Komisioni nuk i kishte trajtuar siç duhet.
Avokati i Përgjithshëm kritikoi gjithashtu Komisionin për mungesë transparence, duke thënë se ai nuk arriti të ofrojë argumente të duhura për vendimin për të zhbllokuar fondet. “Komisioni i detyrohet një shpjegim jo vetëm Hungarisë, por edhe qytetarëve të BE-së në përgjithësi”, thuhet në një deklaratë nga gjykata.
Megjithatë, avokati i përgjithshëm nuk i mbështeti akuzat e Parlamentit se Komisioni abuzoi me pushtetet e tij.
Rene Repasi, një eurodeputet gjerman dhe profesor i së drejtës së BE-së në Universitetin Erasmus të Roterdamit dhe Universitetin e Gjenevës, tha se një anulim do të thoshte që Komisioni duhet të “kërkojë paratë mbrapsht”.
“Nëse Hungaria nuk i kthen mbrapsht shpenzimet, Komisioni mund të ulë shpenzimet e tjera, të cilat Hungaria ka të drejtë t’i marrë, me shumën që Hungaria është e detyruar të kthejë”, tha Repasi.
Kur të vijë momenti, vendimi i gjykatës do të krijojë një precedent në lidhje me shkallën e diskrecionit të Komisionit kur vlerëson shkeljet e sundimit të ligjit nga vendet e BE-së, veçanërisht në kontekstin e Rregullores së Dispozitave të Përbashkëta (CPR), e cila përcakton kushte të rrepta në lidhje me të drejtat themelore dhe pavarësinë gjyqësore për shpërndarjen e fondeve të BE-së.
Komisioni u mbrojt gjatë një seance dëgjimore në tetor 2025 , duke thënë se Budapesti kishte përmbushur zyrtarisht "piketa" specifike teknike të paracaktuara për adresimin e shqetësimeve për pavarësinë gjyqësore dhe për këtë arsye, Komisioni duhej të lironte fondet.
Por mendimi i avokatit të përgjithshëm pajtohet me argumentin e juristëve të Parlamentit se Komisioni duhet të kishte pasur një pikëpamje më të gjerë për mangësitë sistemike të sundimit të ligjit në Hungari dhe se ai e vlerësoi gabimisht përmbushjen e objektivave të reformës gjyqësore.
Eurodeputeti i Gjelbër, Daniel Freund, tha se mendimi i avokatit të përgjithshëm “ishte një qortim i ashpër për Komisionin. Nëse gjykata do të ndjekë këtë arsyetim në vendimin e saj përfundimtar, kjo do të shënonte një fitore për sundimin e ligjit në Evropë.”
Ai shtoi se opinioni “konfirmon atë që Parlamenti Europian e ka denoncuar prej kohësh: Lëshimi i 10 miliardë eurove për qeverinë hungareze ishte i paligjshëm dhe i motivuar politikisht. Duke vepruar në këtë mënyrë, Komisioni ka rrezikuar besueshmërinë e vet.”
“Fondet e BE-së duhet të shpërndahen vetëm kur përfituesi mbështet ligjin, vlerat evropiane dhe sundimin e ligjit. Ne presim që Komisioni Evropian t'i përmbahet këtyre parimeve në të ardhmen. Ai duhet të ndalojë së lejuari veten të manipulohet nga autokratë si Viktor Orbán.”
Lini një Përgjigje