FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kjo strategji synon zgjerimin gjeografik të konfliktit përmes sulmeve ndaj shteteve të Gjirit dhe rritjen e kostos ekonomike për SHBA-në dhe ekonominë globale, veçanërisht në sektorin e energjisë.
Në fazën aktuale, lufta mes SHBA-së dhe Izraelit nga njëra anë dhe Iranit me aleatët e tij nga ana tjetër po shndërrohet në një provë të dy qasjeve të ndryshme të përshkallëzimit ushtarak. Sipas analistëve, secila prej tyre mund të kthehet në një kurth strategjik.
Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu nuk kanë arritur ende objektivat e tyre strategjikë, të cilët sipas vëzhguesve mbeten të paqartë dhe në zhvillim. Edhe pse sulmi fillestar i fushatës eliminoi udhëheqës të rëndësishëm iranianë, përfshirë udhëheqësin suprem Ali Khamenei, regjimi në Teheran vazhdon të funksionojë, ndërsa rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit mbeten të pasigurta. Në të njëjtën kohë, sulmet ajrore po intensifikohen dhe po godasin gjithnjë e më shumë objektiva.
Në përgjigje, Irani ka zgjedhur një strategji të ashtuquajtur të “përshkallëzimit horizontal”, të përgatitur prej kohësh. Kjo strategji synon zgjerimin gjeografik të konfliktit përmes sulmeve ndaj shteteve të Gjirit dhe rritjen e kostos ekonomike për SHBA-në dhe ekonominë globale, veçanërisht në sektorin e energjisë.
Ditët dhe javët në vijim pritet të tregojnë më qartë efektet e kësaj dinamike, përfshirë edhe kufijtë e fuqisë ushtarake amerikane në një botë gjithnjë e më shumëpolare dhe të brishtë.
Historiani amerikan Robert Pape, i cili ka studiuar përdorimin e fuqisë ajrore dhe ka këshilluar disa administrata amerikane, paralajmëron për rrezikun e një “kurthi përshkallëzimi”. Sipas tij, kjo ndodh kur një sulmues përfshihet gradualisht në një konflikt më kompleks, më të gjatë dhe më të kushtueshëm sesa ishte parashikuar fillimisht.
Pape thekson se sulmi fillestar ishte pothuajse plotësisht i suksesshëm në nivel taktik. Megjithatë, sipas tij, problemi lind kur sukseset taktike nuk përkthehen në arritje strategjike, pra në përmbushjen e objektivave politike dhe të sigurisë kombëtare.
“Nëse dominimi ushtarak nuk sjell rezultat strategjik, atëherë sulmuesi priret të rrisë intensitetin e veprimeve, duke hyrë në një fazë të re përshkallëzimi”, tha Pape. Ai vlerëson se konflikti ndodhet aktualisht në fazën e dytë dhe mund të afrohet drejt një faze edhe më të rrezikshme.
Sipas tij, administrata Trump u ndikua nga suksesi i sulmit fillestar dhe krijoi një “iluzion kontrolli”, të bazuar në saktësinë e armëve të përdorura. Kjo situatë, argumentojnë ai dhe kritikë të tjerë, e shtyu Iranin të aktivizojë strategjinë e vet të përshkallëzimit, e cila mund të ketë pasoja më të gjera ekonomike dhe politike në nivel global.
Duke goditur objektiva në shtetet e Gjirit dhe duke kërcënuar transportin detar në ngushticën e Hormuzit, Teherani synon të rrisë kostot e luftës për Uashingtonin përtej dimensionit të përplasjes direkte ushtarake.
Pape thotë se këto veprime synojnë edhe krijimin e tensioneve politike midis SHBA-së dhe vendeve të Gjirit, si dhe presionin ndaj qeverive të rajonit nga opinionet publike të tyre.
Ndërkohë, Izraeli ka sinjalizuar mundësinë e një përshkallëzimi tjetër. Ministri i Mbrojtjes Israel Katz deklaroi se ushtria izraelite është urdhëruar të përgatitet për zgjerimin e operacioneve në Liban kundër Hezbollahut, grupit të mbështetur nga Irani, dhe paralajmëroi mundësinë e marrjes së territorit nëse sulmet me raketa vazhdojnë.
Robert Malley, ish-i dërguar amerikan për Iranin dhe negociator në bisedimet bërthamore me Teheranin, vlerëson se zhvillimi i mëtejshëm i konfliktit mund të ndikohet më shumë nga vendimet politike sesa nga një strategji e qartë afatgjatë.
Ai paralajmëron se përshkallëzimi mund të marrë forma të ndryshme, përfshirë dërgimin e trupave në terren, kontrollin e pjesëve të territorit iranian ose bashkëpunimin me grupe etnike në rajon.
Analisti Jack Watling nga Instituti Mbretëror i Shërbimeve të Bashkuara thekson se dinamika e konfliktit ndikohet nga debate të shumta: brenda politikës amerikane të sigurisë, mes SHBA-së dhe Izraelit, si dhe midis strukturave politike dhe ushtarake në Iran, përfshirë Gardën Revolucionare.
Sipas tij, një pjesë e komunitetit strategjik në SHBA është e përqendruar në rrezikun e një konflikti të mundshëm me Kinën dhe kërkon shmangien e përfshirjes në disa kriza të mëdha njëkohësisht.
Ndërkohë, për Iranin, veprimet në Gjirin Persik synojnë jo vetëm hakmarrje, por edhe rivendosjen e parandalimit në rajon. Watling paralajmëron se edhe nëse intensiteti i sulmeve me raketa dhe dronë bie, Teherani mund të vazhdojë presionin përmes kërcënimeve afatgjata ndaj transportit detar në ngushticën e Hormuzit.
Nga ana tjetër, analisti amerikan Robert D. Kaplan thekson një rrezik tjetër: përshkallëzimin gradual të konfliktit. Në një analizë për revistën Foreign Affairs, ai paralajmëron se një destabilizim i brendshëm në Iran mund të shtyjë SHBA-në të ndërhyjë më thellë në konflikt.
Kaplan e krahason këtë mundësi me evolucionin e luftës në Vietnam, e cila u përshkallëzua gradualisht gjatë disa viteve./Përshtatur nga The Guardian
Kur ka jetuar Bota ndonjehere pa luftra!? Luftrat jane motorri i levizjes se planetit. Por me e mira eshte larg bythes time sic tha i madhi Nastradin Hoxha.