FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga pilot luftarak në lider dominues politik, me një agjendë nacionaliste dhe një kurs që shqetëson Brukselin
Rumen Radev ka dalë fitues i qartë në zgjedhjet parlamentare në Bullgari, duke shënuar një kthesë të fortë në skenën politike të vendit dhe duke u pozicionuar si figura më e fuqishme në politikën bullgare. Me një avantazh të dukshëm ndaj rivalëve, koalicioni i tij “Bulgaria Progressiste” ka marrë drejtimin e procesit politik, duke lënë pas epokën e gjatë të dominimit të Boyko Borisov.
Fitorja e Radevit nuk është vetëm një rotacion pushteti, por një zhvendosje strukturore e balancave politike. Borisov, i cili që nga viti 2009 kishte ndërtuar një sistem të qëndrueshëm pushteti përmes partisë GERB, për herë të parë bie ndjeshëm në mbështetje, duke rrezikuar të mbetet jashtë lojës politike kryesore. Ndërkohë, Radev arrin të konsolidojë një front të gjerë elektoral, duke tërhequr votues nga spektri nacionalist, nga segmentet pro-ruse dhe nga qytetarët e zhgënjyer me establishmentin.
Profili i tij është i pazakontë për një lider politik tradicional. Radev vjen nga ushtria, ku ndërtoi karrierën si pilot luftarak dhe më pas komandant i forcave ajrore, duke u formuar në periudhën e tranzicionit nga sistemi komunist drejt demokracisë. Ai hyri në politikë në vitin 2016 si kandidat për president me mbështetjen e socialistëve, duke u paraqitur si figurë jashtë sistemit dhe e pakorruptuar. Këtë imazh e ka ruajtur dhe forcuar, duke e përdorur si bazë për rikthimin e tij të fuqishëm në politikë.
Në fushatë, ai shfrytëzoi pakënaqësinë e gjerë ndaj korrupsionit dhe krizave të njëpasnjëshme politike, duke premtuar luftë kundër “shtetit mafioz” dhe një drejtim më të pavarur për Bullgarinë. Ai arriti të pozicionohet si një outsider, pavarësisht se ka qenë pjesë e elitës politike për më shumë se një dekadë.
Në planin ndërkombëtar, qëndrimet e Radevit kanë ngritur shqetësime në Bashkimin Evropian. Ai ka mbajtur një linjë skeptike ndaj politikave të Brukselit, ka kundërshtuar ndihmën ushtarake për Ukrainën dhe ka kërkuar rikthimin e marrëdhënieve energjetike me Rusinë. Ai ka kritikuar hapur BE-në për qasje ideologjike dhe për mungesë pragmatizmi ekonomik.
Megjithëse ai e përkufizon veten si “pro-bullgar” dhe jo pro-rus, lidhjet e tij me Moskën mbeten në qendër të debatit. Raporte të ndryshme kanë përmendur kontakte të hershme me figura të lidhura me shërbimet ruse, ndërsa analistët vërejnë një mbështetje të fortë në rrjetet sociale që ka favorizuar ngritjen e tij. Kjo ka çuar në krahasime me Viktor Orbán në Hungari, duke e cilësuar si një “Orban i vogël” në Ballkan.
Megjithatë, ndryshe nga modeli hungarez, Radev pritet të përballet me kufizime të forta institucionale. Sistemi politik bullgar mbetet i fragmentuar dhe ai nuk ka gjasa të sigurojë një shumicë absolute, çka e detyron të kërkojë kompromise ose të qeverisë në minorancë. Kjo e bën më të vështirë zbatimin e një agjende të fortë dhe të njëanshme.
Fitorja e tij vjen gjithashtu në një moment kur ndikimi rus në rajon është në vëmendje të shtuar, dhe disa analistë sugjerojnë se Moska mund të shohë te Radev një mundësi për të kompensuar humbjen e ndikimit në vende të tjera si Hungaria. Megjithatë, mbështetja direkte nga Kremlini nuk është konfirmuar zyrtarisht.
Në fund, Rumen Radev përfaqëson një kombinim të rrallë: një lider me rrënjë ushtarake, një figurë anti-establishment dhe një politikan me vizion nacionalist në një vend anëtar të BE-së. Fitorja e tij hap një kapitull të ri për Bullgarinë dhe vendos në provë drejtimin strategjik të saj mes Brukselit dhe ndikimeve të tjera gjeopolitike. /Pamfleti
Pse kur nuk ka qene Bulgaria pro ruse? Të ardhur janë edhe keta si sllavet e tjere ne Gadishullin Ilirik.