Rusia po përgatitet për luftën e radhës, kush është objektivi

Një analizë e revistës "Foreign Affairs" argumenton se, pavarësisht humbjeve të mëdha në Ukrainë, Moska mund të rikthejë aftësitë e saj ushtarake brenda 5–7 vjetësh, me një ushtri më të madhe, më të mbështetur te dronët dhe me kapacitete të zgjeruara për goditje në thellësi.

Lufta në Ukrainë, e cila tashmë ka hyrë në vitin e saj të 5-të, ka arritur në një tjetër pikë kthese. Forcat ruse po përballen me vështirësi të dukshme në fushën e betejës, ndërsa strategjia e Kievit për ta bërë luftën të papërballueshme për Rusinë po jep rezultate. Megjithatë, e ardhmja e sigurisë evropiane nuk do të varet vetëm nga rezultati i kësaj lufte. Edhe nëse pëson humbje, Rusia do të mbetet kërcënimi kryesor për Evropën për shumë vite. Pavarësisht ekonomisë së saj në ngadalësim, sfidave demografike dhe një sistemi autoritar gjithnjë e më të ngurtësuar, Rusia mbetet fuqia kryesore që ka si aftësinë ashtu edhe interesin për të sfiduar arkitekturën e sigurisë në kontinent. Për më tepër, rindërtimi i fuqisë së saj ushtarake pas luftës nuk është çështje nëse do të ndodhë, por kur.

Planifikuesit e mbrojtjes dhe analistët janë të ndarë në vlerësimin e rrezikut që do të paraqesë ushtria ruse në të ardhmen dhe sa shpejt ky kërcënim mund të rikthehet. Disa besojnë se Moska mund të jetë në gjendje të vazhdojë agresionin menjëherë pas përfundimit të luftës në Ukrainë. Të tjerë mendojnë se do të duhen shumë vite për të rindërtuar një ushtri që është dobësuar dhe degraduar rëndë. Ekziston gjithashtu bindja se humbjet e mëdha në personel dhe pajisje kanë lënë forcat ruse në gjendje të mjerueshme dhe se një ushtri që nuk arrin të bëjë përparim të rëndësishëm në Ukrainë nuk mund të përbëjë kërcënim serioz për Evropën.

Megjithatë, zhvillimet aktuale tregojnë se Rusia mund ta rindërtojë potencialin e saj ushtarak mjaftueshëm për të përbërë një kërcënim madhor më shpejt nga sa parashikohej në vitin 2022. Me shumë gjasa, këtij procesi do t'i duhen pesë deri në shtatë vjet, ndërsa Rusia mund të jetë në gjendje të përdorë forcën ushtarake për të kërcënuar anëtarët e NATO-s ose Ukrainën në mënyra më të kufizuara menjëherë pas përfundimit të luftës aktuale. Edhe nëse rindërtimi i plotë kërkon disa vite më shumë, një afat i tillë mbetet shumë i shkurtër sipas standardeve të planifikimit ushtarak.

Në të ardhmen, Rusia pritet të ketë një ushtri më të madhe se ajo që kishte përpara luftës, me më shumë dronë, kapacitete më të avancuara për goditje në thellësi të territorit armik dhe më shumë personel. Moska do të vazhdojë t'i japë përparësi shpenzimeve për mbrojtjen dhe të mbajë në nivele të larta prodhimin industrial ushtarak. Megjithatë, ky proces nuk do të jetë i lehtë. Historikisht, zhvillimi i forcave të armatosura ruse është karakterizuar nga kompromise, plane tepër ambicioze, mungesë burimesh dhe zbatim i dobët. Shpesh ai ka ndjekur logjikën e "dy hapave përpara dhe një hapi pas".

Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende evropiane janë të përqendruara në mbështetjen e Ukrainës, ato duhet të shohin përtej kësaj lufte dhe të përgatiten për sfidën afatgjatë që do të vazhdojë të paraqesë Rusia. Ushtria ruse do të mbetet mjaftueshëm e fuqishme për të kërcënuar territorin e vendeve anëtare të NATO-s dhe për të minuar kohezionin e aleancës, veçanërisht nëse angazhimi amerikan në Evropë dobësohet.

Në vend që të luftojë sipas modelit të dy viteve të fundit në Ukrainë, ku beteja është karakterizuar nga mbrojtje të fortifikuara dhe luftë pozicionale, Moska synon të rindërtojë aftësinë për të zhvilluar operacione të mëdha sulmuese me manovra të shpejta. Ushtria ruse do të vazhdojë të mbështetet te fuqia e zjarrit, përfshirë artilerinë dhe armët me goditje precize, por njëkohësisht do të integrojë një numër shumë më të madh njësish të specializuara me dronë. Edhe pse NATO mbetet superiore në tërësi, aleanca ende nuk është përshtatur plotësisht me këto zhvillime, gjë që mund të çojë në humbje më të mëdha gjatë ditëve të para të një konflikti të mundshëm me Rusinë.

Ushtria ruse ndodhet në një fazë tranzicioni. Në vitet e ardhshme ajo do të mbajë një këmbë në të ardhmen dhe tjetrën në të kaluarën. Një konflikt midis NATO-s dhe Rusisë do të zhvillohej pa dyshim ndryshe nga lufta në Ukrainë, por performanca e dobët dhe dobësitë e dukshme të forcave ruse nuk duhet të krijojnë vetëkënaqësi në vendet e NATO-s. Kërcënimi afatgjatë që vjen nga Moska nuk është një problem që Uashingtoni mund ta injorojë ose t'ua lërë thjesht evropianëve. Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre evropianë kanë nevojë për një debat më realist mbi kërcënimin që do të paraqesë ushtria ruse në të ardhmen dhe mbi mënyrën se si ai mund të frenohet.

Kriza e rindërtimit ushtarak

Rindërtimi ushtarak nuk është një proces që ndodh vetëm pas një lufte intensive. Forcat e armatosura të çdo vendi janë vazhdimisht në transformim. Siç ka shpjeguar analistja ushtarake Dara Massicot, rindërtimi nuk duhet të matet vetëm me rikthimin e numrit të personelit dhe pajisjeve që ekzistonin para luftës. Ai është një proces përmes të cilit rikthehen funksionet luftarake, aftësitë profesionale dhe kapacitetet për të kryer misione ushtarake.

Për më tepër, fuqia ushtarake nuk mund të vlerësohet në mënyrë abstrakte; ajo varet nga skenari konkret që merret në konsideratë. Kur vendet e NATO-s paraqesin afate të ndryshme për rindërtimin e ushtrisë ruse, ato mund të jenë duke analizuar situata të ndryshme. Forca e nevojshme për një inkursion të kufizuar në një shtet baltik është shumë e ndryshme nga ajo që do të kërkohej për një pushtim në shkallë të gjerë të Polonisë.

Pikënisja për analizimin e rindërtimit të ushtrisë ruse duhet të jenë operacionet luftarake në shkallë të gjerë, pasi ato përbëjnë kërcënimin më serioz për NATO-n dhe sfidën më të madhe për forcat amerikane në Evropë. Për të zhvilluar operacione të tilla, Rusia nuk duhet të rikuperojë vetëm numrin e ushtarëve dhe pajisjeve, por edhe aftësinë për të komanduar dhe mbështetur formacione të mëdha, si ushtri, korpuse dhe divizione, si dhe për të integruar degët e ndryshme të forcave të armatosura.

Aftësia për të zhvilluar operacione të ndërlikuara është një nga elementët që dallon ushtritë moderne. Pikërisht në këtë aspekt Rusia hasi vështirësi të mëdha në fillim të pushtimit të Ukrainës. Megjithatë, NATO duhet të marrë parasysh edhe forma të tjera kërcënimi, si një fushatë tokësore më e kufizuar e shoqëruar me sulme intensive me raketa dhe dronë.

Analistët duhet të kenë parasysh gjithashtu se ushtria ruse nuk do të rikthehet thjesht në madhësinë dhe strukturën që kishte para vitit 2022. Përkundrazi, ajo po synon një riorganizim të gjerë që do të krijojë një forcë më të madhe, të përbërë nga artileri tradicionale, njësi të motorizuara këmbësorie, forca tankesh dhe formacione të specializuara me dronë.

Në të ardhmen, ushtria ruse pritet të ketë më shumë këmbësori, duke përmbysur shkurtimet e viteve të mëparshme, si dhe shumë më tepër njësi të pajisura me sisteme pa pilot për mbështetje zjarri dhe goditje precize. Ajo do të vazhdojë të kërkojë një ekuilibër midis aftësive, kapacitetit dhe gatishmërisë luftarake, duke u mbështetur në një kombinim të rekrutëve, ushtarakëve me kontratë dhe mobilizimit të pjesshëm të rezervistëve.

Një pjesë e formacioneve të përhershme do të jetë në gjendje të dislokohet menjëherë pa përdorur rekrutët, ndërsa njësitë e tjera do të kenë nevojë për mobilizimin e rezervistëve për të arritur kapacitetin e plotë luftarak. Gjithashtu, fakti nëse Rusia do të detyrohet të mbajë një forcë të madhe përgjatë vijës së frontit prej rreth 1.300 kilometrash me Ukrainën edhe pas përfundimit të luftës do të ndikojë drejtpërdrejt në numrin e trupave që mund të dislokojë në drejtime të tjera.

Një nga arsyet pse ekziston pasiguri për mënyrën se si do të zhvillohen forcat ruse është se drejtimin e reformave e kanë përcaktuar gjeneralët e brezit të vjetër, si shefi i Shtabit të Përgjithshëm, Valery Gerasimov. Ai arriti në përfundimin se dështimet fillestare në Ukrainë nuk lidhen me konceptet ushtarake, por me faktin se ushtria nuk ishte mjaftueshëm "sovjetike", pra, nuk kishte mjaftueshëm trupa, pajisje, rezerva dhe formacione të afta për të përballuar një luftë të gjatë konsumimi.

Në fund të vitit 2022, përpara se lufta të hynte në fazën ku dronët do të merrnin një rol vendimtar, drejtuesit ushtarakë shpallën një plan për zgjerimin e ndjeshëm të forcave të armatosura. Ata synuan gjithashtu të zhbënin një pjesë të reformave të mëparshme dhe të eliminonin disa struktura komanduese që ishin krijuar për të përmirësuar bashkërendimin ndërmjet degëve të ushtrisë. Në disa raste, kjo nënkuptonte diagnostikimin e gabuar të problemeve.

Megjithatë, autorët vlerësojnë se këta drejtues nuk do të jenë ata që do të formësojnë ushtrinë ruse të së ardhmes. Me kalimin e kohës, oficerët që kanë fituar përvojë të drejtpërdrejtë në Ukrainë do të ngjiten në hierarki dhe ka gjasa të ndryshojnë vizionin mbi mënyrën se si duhet të organizohen forcat e armatosura.

Sasia mbi cilësinë

Analistët e mbrojtjes duhet të shqyrtojnë me kujdes tezën se ushtria ruse është dobësuar aq shumë nga lufta, sa do t'i duhen shumë vite për t'u rikuperuar. Edhe pse humbjet kanë qenë jashtëzakonisht të mëdha, forcat e armatosura ruse janë zgjeruar gjatë luftës dhe prodhimi i municioneve dhe sistemeve kryesore të armëve është rritur ndjeshëm.

Në disa fusha, sidomos për sa i përket cilësisë së oficerëve dhe personelit, ushtria është degraduar dukshëm. Megjithatë, ajo ka treguar gjithashtu aftësi për t'u përshtatur dhe për të evoluar.

Të paktën 400.000 ushtarë rusë janë vrarë në Ukrainë. Një raport i inteligjencës britanike, i publikuar në fund të majit, e çon këtë shifër pranë 500.000. Ndërkohë, midis 600.000 dhe 800.000 ushtarë të tjerë kanë pësuar plagë të rënda.

Pavarësisht këtyre humbjeve, madhësia e ushtrisë është rritur nga rreth 850.000 efektivë aktivë para luftës në rreth 1,3 milionë sot. Shumë formacione janë dyfishuar ose trefishuar dhe pothuajse të gjitha kanë shtuar njësi dronësh, zbulimi, sulmi dhe lufte elektronike. Duke ndjekur shembullin e Ukrainës, Rusia ka krijuar edhe një degë të re të forcave të armatosura të dedikuar ekskluzivisht luftës me sisteme pa pilot, të quajtur Forcat e Sistemeve Pa Pilot.

Edhe pse një pjesë e njësive të krijuara gjatë luftës do të reduktohen pas përfundimit të konfliktit dhe disa formacione rezervë ose sulmuese do të shpërbëhen, autorët vlerësojnë se ushtria ruse nuk do të rikthehet më në përmasat që kishte para vitit 2022.

Në të njëjtën kohë, humbjet në pajisje ushtarake kanë qenë kolosale. Sipas burimeve të hapura, deri në fillim të majit 2026 Rusia kishte humbur mbi 14.000 mjete të blinduara luftarake, rreth 2.100 sisteme artilerie dhe mijëra pajisje të tjera ushtarake.

Goditjet gjithnjë e më efektive të Ukrainës kanë rritur ndjeshëm edhe humbjet në sistemet e mbrojtjes ajrore, duke ngritur pikëpyetje mbi aftësinë e Rusisë për të zëvendësuar sistemet më të sofistikuara dhe më të kushtueshme. Humbjet në avionë, raketa kundërajrore dhe sisteme mbrojtjeje po e dobësojnë ndjeshëm ushtrinë ruse dhe, në afat të shkurtër, e bëjnë atë më të ekspozuar ndaj epërsisë ajrore dhe kapaciteteve të goditjes me rreze të gjatë të NATO-s.

Megjithatë, gjatë katër viteve të fundit, ushtria ruse ka nxjerrë nga depot e saj mijëra automjete të blinduara dhe sisteme artilerie. Ajo ka rikonstruktuar ose prodhuar rishtazi mijëra mjete luftarake, ndërsa Koreja e Veriut ka furnizuar Rusinë me më shumë se 300 sisteme artilerie.

Sot, ushtria ruse ka të ngjarë të disponojë po aq ose edhe pak më shumë mjete të blinduara, përfshirë tanket, sesa kishte në fillim të pushtimit të Ukrainës. Ndonëse një pjesë e tyre nuk janë aq moderne sa pajisjet e vitit 2022, Rusia vazhdon të rrisë prodhimin e automjeteve të reja.

Vlerësimet tregojnë se industria ruse prodhon çdo vit mbi 200 tanke T-90M, modeli më modern në arsenalin e saj. Nëse ky ritëm vazhdon, brenda shtatë ose tetë viteve rreth gjysma e flotës së tankeve ruse mund të përbëhet nga T-90M. Paralelisht, Rusia vazhdon të prodhojë me ritëm të lartë sisteme të mbrojtjes ajrore dhe ka shumë gjasa që modelet e ardhshme t'i përshtatë sipas përvojës së fituar në luftën në Ukrainë.

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me prodhimin e dronëve. Rusia prodhon tashmë miliona dronë taktikë çdo vit dhe ka shumëfishuar kapacitetin për prodhimin e raketave lundruese dhe balistike krahasuar me fillimin e luftës.

Veçanërisht i rëndësishëm është zgjerimi i prodhimit të dronëve sulmues njëpërdorimësh. Gjatë vitit 2025, industria ruse prodhoi më shumë se 70.000 të tillë, ndërsa për vitin 2026 janë nënshkruar kontrata për të paktën 100.000 njësi të tjera.

Në Ukrainë, ushtria ruse lëshon mesatarisht rreth 6.500 dronë të këtij tipi çdo muaj. Përveç numrit, është rritur edhe cilësia e tyre. Forcat ruse kanë përmirësuar ndjeshëm aftësinë për të identifikuar objektivat dhe për t'i goditur ato në kohë shumë më të shkurtër sesa në fillim të luftës.

Autorët vlerësojnë se Rusia mund ta përfundojë luftën me një sasi të ngjashme pajisjesh ushtarake, por me më shumë personel dhe me kapacitete shumë më të mëdha për goditje precize dhe përdorim masiv të dronëve sesa kishte kur nisi pushtimin në vitin 2022.

Nëse ritmet aktuale të prodhimit vazhdojnë, vetëm pak vite pas përfundimit të luftës Rusia mund të disponojë miliona dronë taktikë dhe qindra mijëra dronë sulmues me rreze më të gjatë veprimi.

Sipas analizës, çdo vlerësim mbi aftësinë ushtarake ruse duhet të marrë parasysh këtë zgjerim të madh të kapaciteteve për goditje në thellësi të territorit armik dhe kërcënimin që ato paraqesin ndaj bazave ushtarake, njësive luftarake dhe infrastrukturës kritike.

Dy hapa përpara, një hap pas

Megjithëse sasia e pajisjeve është treguesi më i lehtë për t'u matur, autorët theksojnë se cilësia e forcave të armatosura mbetet po aq vendimtare. Historiani ushtarak Stephen Biddle ka argumentuar prej kohësh se mënyra se si një ushtri përdor forcat e saj është më e rëndësishme për efektivitetin luftarak sesa numri i ushtarëve apo armëve që zotëron.

Në këtë aspekt, ushtria ruse mbetet një strukturë e pabarabartë, me nivele shumë të ndryshme aftësish dhe profesionalizmi.

Megjithatë, gjatë luftës në Ukrainë ajo ka bërë përparime të dukshme në disa fusha kyçe. Forcat ruse janë bërë më efikase në identifikimin dinamik të objektivave, në kryerjen e goditjeve precize, në integrimin e dronëve në operacionet luftarake dhe në përdorimin e armëve me precizion të lartë në mënyrë më të koordinuar.

Po ashtu, është përmirësuar aftësia për të zbatuar konceptet e njohura si "recon-fire" dhe "recon-strike", të cilat konsistojnë në lidhjen në kohë reale të sistemeve të zbulimit me artilerinë dhe armët precize. Përvoja luftarake, investimet organizative dhe ndryshimet në strukturën e forcave kanë bërë që Rusia të jetë shumë më e aftë të përdorë dronët dhe armët precize në shkallë të gjerë.

Ushtria ruse ka evoluar gjithashtu në mënyrën se si kundërvepron ndaj teknologjive perëndimore të përdorura nga Ukraina. Në disa raste ajo ka zhvilluar metoda efektive për t'i neutralizuar ato.

Një shembull është riorganizimi i logjistikës dhe i sistemeve të komandës, i cili ka ulur ndjeshëm efektivitetin e goditjeve me raketa amerikane me rreze të gjatë, si HIMARS. Me kalimin e kohës, Ukraina ka shfrytëzuar pothuajse të gjithë efektin surprizë që këto sisteme kishin në fazat e para të luftës.

Nga ana tjetër, dronët e lirë njëpërdorimësh me sisteme automatike drejtimi po shkaktojnë aktualisht dëme të mëdha në logjistikën ruse. Megjithatë, shumica e vendeve të NATO-s ende nuk i kanë futur këto sisteme në inventar në shkallën e nevojshme.

Një nga mësimet kryesore të luftës është aftësia e Rusisë për t'u përshtatur. Sipas autorëve, cikli i përshtatjes në këtë konflikt zgjat zakonisht tre deri në katër muaj: njëra palë zhvillon një taktikë ose teknologji të re, ndërsa pala tjetër e kopjon ose zhvillon kundërmasa brenda pak muajsh.

Edhe pse Rusia ka qenë më e ngadaltë se Ukraina në inovacionin taktik, ajo ka treguar se është shumë më e aftë të shtrijë zgjidhjet e reja në të gjithë një ushtri të madhe.

Përveç përshtatjes në fushën e betejës, Moska ka bërë përparim edhe në procesin më afatgjatë të mësimit institucional. Siç ka vënë në dukje analistja Dara Massicot, deri në fillim të vitit 2023 Rusia kishte ndërtuar në heshtje një ekosistem të gjerë mësimi që përfshin industrinë ushtarake, universitetet, institucionet kërkimore dhe ushtarët në të gjitha nivelet e komandës.

Sot, ky proces po institucionalizohet përmes bashkëpunimit midis industrisë së mbrojtjes, qendrave kërkimore dhe kompanive teknologjike, me mbështetjen e shtetit.

Megjithatë, ushtria ruse ka vuajtur tradicionalisht nga një problem i vazhdueshëm: ajo ka investuar shumë më tepër në teknologji sesa në zhvillimin e personelit. Stërvitjet ushtarake shpesh janë të planifikuara paraprakisht deri në detaje, ndërsa testet e gatishmërisë dhe programet e trajnimit trajtohen më shumë si procedura formale sesa si mjete reale për përmirësimin e aftësive luftarake. Për pasojë, rezultatet kanë qenë shpesh më të dobëta nga sa pretendojnë autoritetet ruse.

Në shumë raste, forcat e armatosura nuk kanë pasur nivelin e nevojshëm profesional për të zbatuar në praktikë konceptet që vetë doktrina ushtarake ka zhvilluar. Kjo ka bërë që mësimet e nxjerra nga konfliktet të mos përkthehen gjithmonë në përmirësime konkrete.

Një shembull është ndërhyrja ushtarake ruse në Siri në vitin 2015. Pas këtij operacioni, Moska deklaroi se kishte fituar përvojë të çmuar luftarake dhe rotacioni i pilotëve dhe oficerëve të lartë në Siri u paraqit si një sukses i madh. Në disa fusha kjo përvojë solli përmirësime reale, por në përgjithësi efektet pozitive mbi ushtrinë u ekzagjeruan nga drejtuesit politikë dhe ushtarakë.

Po ashtu, Rusia ka nxjerrë edhe përfundime të gabuara nga përvoja e saj në Ukrainë.

Gjatë reformave të viteve para luftës, ushtria kishte krijuar Komandat Strategjike të Përbashkëta, struktura të projektuara për të koordinuar degët e ndryshme të forcave të armatosura në operacione të përbashkëta. Mirëpo, pasi këto komanda nuk u përdorën siç ishte planifikuar gjatë fazave të para të pushtimit, Shtabi i Përgjithshëm vendosi t'i shpërbënte dhe t'ua kthente kompetencat degëve tradicionale të ushtrisë.

Sipas autorëve, ky ishte një shembull klasik i identifikimit të gabuar të problemit. Në vend që të përmirësonte funksionimin e komandave të përbashkëta, Rusia i eliminoi ato, duke e bërë ushtrinë edhe më pak të integruar dhe duke e detyruar të mbështetet në struktura të improvizuara komandimi gjatë kohës së luftës.

Megjithëse ka bërë përparime në disa fusha, ushtria ruse ka humbur dukshëm aftësinë për të zhvilluar operacione të mëdha të armëve të kombinuara, ku këmbësoria, tanket, artileria, aviacioni dhe njësitë e tjera veprojnë në mënyrë të koordinuar.

Shumë nga oficerët me përvojë dhe personeli i trajnuar që zotëronte aftësitë për të drejtuar operacione të tilla janë vrarë gjatë luftës.

Në vend të tyre, Rusia është mbështetur kryesisht te ushtarët e kontraktuar rishtazi, të cilët në shumë raste marrin jo më shumë se dy javë stërvitje përpara se të dërgohen në front.

Që nga viti 2024, mënyra e luftimit të forcave ruse ka ndryshuar ndjeshëm. Fillimisht ato përdornin grupe sulmi prej gjashtë deri në tetë ushtarësh. Më pas, në shumë sektorë të frontit, kanë filluar të dërgojnë vetëm një ose dy ushtarë njëherësh për të depërtuar në pozicionet ukrainase.

Në vend të ofensivave të mëdha, Rusia po zhvillon një numër të madh operacionesh të vogla përgjatë gjithë vijës së frontit, duke fituar terren shumë ngadalë dhe me kosto jashtëzakonisht të lartë në njerëz.

Moska ka krijuar një mekanizëm të qëndrueshëm për zëvendësimin e humbjeve në këmbësori, por autorët vlerësojnë se do të duhen vite për të rikthyer nivelin e përvojës që kishin komandantët e batalioneve dhe regjimenteve para luftës.

Ushtria ruse ka mësuar të përdorë dronët për të drejtuar ushtarët individualisht, por edhe grupet e vogla të sulmit, në kohë reale. Megjithatë, kjo nuk mund të zëvendësojë përvojën operacionale të komandantëve që dinin të organizonin ofensiva në shkallë të gjerë.

Si pasojë, edhe pse Rusia po forcon vazhdimisht kapacitetet e saj me dronë dhe armë precize, ajo do ta ketë të vështirë t'i përdorë këto avantazhe për të mbështetur operacione të mëdha tokësore.

Kostot e një lufte të gjatë

Rindërtimi i ushtrisë ruse përballet edhe me pengesa serioze që lidhen me kapacitetet e brendshme të vendit. Problemi më i madh është mungesa e burimeve njerëzore.

Presidenti Vladimir Putin ka rritur kufirin maksimal të moshës për shërbimin ushtarak nga 27 në 30 vjeç dhe ka ngritur sërish objektivin zyrtar të forcave të armatosura në rreth 1,5 milionë ushtarakë aktivë.

Megjithatë, autorët dyshojnë se Rusia do të jetë në gjendje ta arrijë këtë shifër.

Profili demografik i vendit është përkeqësuar edhe më shumë pas pandemisë COVID-19 dhe humbjeve të mëdha në Ukrainë. Në të njëjtën kohë, Rusia po përballet me mungesë të fuqisë punëtore të kualifikuar. Papunësia është vetëm rreth 2,2 për qind, ndërsa industria ushtarake konkurron me vetë ushtrinë për të njëjtët specialistë.

Siç ka vërejtur analisti Alexander Kolyandr, "ushtria ka nevojë për njerëz për të luftuar, ndërsa fabrikat e armëve kanë nevojë për njerëz për të prodhuar armët. Rezultati është një treg pune aq i ngjeshur, sa shumë sektorë civilë kanë vështirësi të funksionojnë normalisht."

Ekonomia ruse është militarizuar në mënyrë të konsiderueshme, por ende nuk është kaluar në një mobilizim të plotë ekonomik të ngjashëm me ekonominë e luftës.

Sipas ekonomistes Alexandra Prokopenko, Rusia shpenzon rreth 40 për qind të buxhetit shtetëror ose afërsisht tetë për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen.

Kjo është rreth dy herë më shumë se para pushtimit të Ukrainës, por mbetet dukshëm më pak se niveli i shpenzimeve ushtarake të Bashkimit Sovjetik gjatë fazës së fundit të Luftës së Ftohtë.

Që prej vitit 2022, Rusia ka zgjeruar ndjeshëm prodhimin e industrisë së saj ushtarake. Megjithatë, ky zgjerim nuk ka qenë i njëtrajtshëm. Rritja më e madhe është regjistruar në prodhimin e municioneve, raketave me goditje precize dhe dronëve, ndërsa prodhimi i sistemeve të mëdha të armëve ka avancuar me ritme më të kufizuara.

Pas rritjes së shpejtë gjatë viteve 2022–2024, kapacitetet prodhuese kanë filluar të stabilizohen. Në të njëjtën kohë, sanksionet perëndimore dhe kontrollet mbi eksportet vazhdojnë të kufizojnë aksesin e Rusisë në makineri industriale moderne dhe komponentë të teknologjisë së lartë.

Megjithatë, Moska ka ngritur një sistem efikas për riparimin dhe rikonstruksionin e pajisjeve ushtarake. Problemi kryesor është se një pjesë e madhe e arsenalit aktual mbështetet ende te rezervat e trashëguara nga Bashkimi Sovjetik. Këto rezerva nuk janë të pafundme. Sa më shumë që përdoren për të pajisur forcat që luftojnë në Ukrainë, aq më shumë zvogëlohet potenciali i mobilizimit të ardhshëm të ushtrisë ruse.

Nga ana tjetër, NATO nuk mund të shpërfillë investimet që Rusia ka bërë gjatë këtyre viteve. Moska ka financuar zgjerimin e industrisë së mbrojtjes dhe ka transferuar qindra mijëra punonjës drejt sektorit ushtarak. Edhe pas përfundimit të luftës, këto kapacitete pritet të ruhen në nivele të larta, edhe nëse shpenzimet bien nga ritmet e kohës së luftës.

Pavarësisht përpjekjeve të Perëndimit për të kufizuar furnizimin me teknologji, Rusia vazhdon të sigurojë komponentë elektronikë dhe makineri të mjaftueshme për një pjesë të konsiderueshme të prodhimit ushtarak.

Për vitin 2026, shpenzimet ruse për mbrojtjen parashikohen të arrijnë rreth 180 miliardë dollarë. Megjithatë, autorët theksojnë se kjo shifër nuk pasqyron plotësisht fuqinë reale të investimit ushtarak. Për shkak se pjesa më e madhe e kontratave paguhet në rubla, fuqia blerëse reale e këtyre fondeve vlerësohet të jetë ekuivalente me rreth 400–500 miliardë dollarë.

Kjo është arsyeja pse Rusia ka arritur të financojë njëkohësisht luftën, të zgjerojë industrinë ushtarake dhe të rekrutojë më shumë se 400.000 ushtarë çdo vit që nga viti 2023.

E kaluara nuk përcakton domosdoshmërisht të ardhmen

Historikisht, problemi kryesor i ushtrisë ruse nuk ka qenë konceptimi i forcave, por zhvillimi i tyre praktik. Projektet ambicioze dhe doktrinat moderne kanë hasur vazhdimisht në mungesë burimesh, trajnim të pamjaftueshëm dhe kapacitete të dobëta organizative.

Me fjalë të tjera, konceptet strategjike kanë qenë shpesh të arsyeshme, por zbatimi i tyre ka mbetur i mangët.

Mendimi ushtarak rus vazhdon të mbështetet te ideja e një ushtrie të përhershme, me gatishmëri të lartë dhe me kapacitete të mëdha për goditje precize. NATO vazhdon të konsiderohet kërcënimi kryesor strategjik dhe objektivi mbetet aftësia për të zhvilluar një luftë rajonale ose edhe një konflikt në shkallë të gjerë.

Nga përvoja në Ukrainë, udhëheqja ushtarake ruse nuk ka nxjerrë përfundimin se doktrina ishte e gabuar. Përkundrazi, ajo beson se dështimi lidhej me faktin se forcat nuk kishin aftësinë ta zbatonin atë.

Ajo që ka ndryshuar është perceptimi për natyrën e fushëbetejës. Në të kaluarën mendohej se lufta moderne do të zhvillohej në një hapësirë të fragmentuar dhe me një shpërndarje të madhe të forcave. Përvoja në Ukrainë ka rikthyer theksin te lufta pozicionale dhe mbajtja e vijave të fortifikuara.

Megjithatë, aspekti më i vështirë për t'u ndryshuar nuk është organizimi apo doktrina, por kultura ushtarake.

Ushtria ruse vazhdon të vuajë nga vendimmarrja tepër e centralizuar, e cila pengon iniciativën e komandantëve në terren. Disiplina mbështetet më shumë te detyrimi sesa te profesionalizmi. Marrëdhëniet midis ushtarëve dhe komandantëve karakterizohen shpesh nga mungesa e besimit. Raportet nga fusha e betejës falsifikohen jo rrallë për të kënaqur eprorët, ndërsa mungesa e një korpusi të fortë nënoficerësh e dobëson menaxhimin e përditshëm të forcave.

Korrupsioni mbetet një problem i përhapur. Në disa raste janë raportuar situata ku ushtarët kanë paguar ryshfet për të shmangur pjesëmarrjen në sulmet më të rrezikshme.

Për këto arsye, autorët argumentojnë se Rusia vazhdon të mbetet pas ushtrive perëndimore, sepse nuk investon mjaftueshëm te njerëzit, trajnimi dhe kultura organizative. Megjithatë, këto dobësi nuk duhet të çojnë në nënvlerësimin e kërcënimit që paraqet ushtria ruse.

Komandantët ukrainas e marrin seriozisht këtë kundërshtar. Historia ka treguar se analistët kanë gabuar si duke nënvlerësuar, ashtu edhe duke mbivlerësuar kapacitetet ushtarake të Rusisë. Pas luftës me Gjeorgjinë në vitin 2008, shumë ekspertë nuk e kuptuan ritmin e reformave ushtarake ruse, gjë që i la të papërgatitur për aneksimin e Krimesë në vitin 2014 dhe ndërhyrjen në Siri në vitin 2015.

Më pas ndodhi e kundërta: suksesi relativ në Siri krijoi përshtypjen se ushtria ruse ishte modernizuar plotësisht, ndërsa problemet e saj të thella u nënvlerësuan. Lufta në Ukrainë tregoi se shumë prej këtyre dobësive vazhdonin të ekzistonin.

Por, është e rrezikshme të nxirren përfundime të drejtpërdrejta nga performanca e Rusisë në Ukrainë për të parashikuar mënyrën se si do të zhvillohej një konflikt i mundshëm mes NATO-s dhe Rusisë.

Kjo për faktin se mënyra se si lufton Ukraina nuk është domosdoshmërisht modeli sipas të cilit do të luftonte NATO në një konflikt të ardhshëm me Rusinë, aleanca përballet me sfidat e veta.

Një pjesë e madhe e aftësive ushtarake që i atribuohen NATO-s mbështeten në kontributin e Shteteve të Bashkuara, jo vetëm për sa u përket forcave luftarake, por edhe logjistikës, inteligjencës, komandës dhe mbështetjes teknike. Ushtritë evropiane janë zhvilluar për dekada të tëra duke vepruar në bashkëpunim të ngushtë me SHBA-në dhe, në shumë raste, nuk janë të organizuara për të zhvilluar në mënyrë të pavarur operacione të mëdha luftarake.

Kjo nuk është një çështje që zgjidhet thjesht duke rritur buxhetet ushtarake. Planet aktuale të mbrojtjes së NATO-s mbështeten ende në një rol qendror amerikan dhe në udhëheqjen e Uashingtonit për sigurinë evropiane. Megjithatë, gjatë viteve të fundit, Shtetet e Bashkuara kanë sinjalizuar se synojnë të reduktojnë gradualisht këtë angazhim.

Nga pikëpamja ushtarake, NATO gëzon avantazhe të rëndësishme në fuqinë ajrore dhe detare, në armët me goditje precize dhe në sistemet e inteligjencës. Megjithatë, aleanca nuk ka përvojën praktike që ka fituar Ukraina në përballjen me një fushëbetejë të dominuar nga dronët, mbikëqyrja e vazhdueshme dhe goditjet precize në kohë reale.

Në të kundërt, Rusia ka përshtatur strukturën e saj ushtarake, organizimin, teknologjinë dhe taktikat pikërisht për të përdorur këto mjete në shkallë të gjerë kundër forcave që mund të përballet në një konflikt me NATO-n.

Për më tepër, Rusia mbetet një nga fuqitë më të mëdha bërthamore në botë dhe gëzon epërsi në arsenalin e armëve bërthamore taktike, të cilat janë projektuar për të kompensuar avantazhin konvencional të NATO-s.

Pas skadimit të marrëveshjes New START, e cila kufizonte arsenalet strategjike bërthamore, Rusia zotëron tashmë një arsenal strategjik të pakufizuar nga marrëveshje ndërkombëtare, i cili, së bashku me armët taktike, përbën një faktor të rëndësishëm në çdo skenar të ardhshëm sigurie.

Lufta e së ardhmes nuk do të ngjajë me luftërat e së kaluarës

Planifikuesit ushtarakë duhet të marrin seriozisht mënyrën se si mund të luftojë ushtria ruse në të ardhmen. Ata paralajmërojnë se dronët dhe teknologjitë e reja mund të rezultojnë më vendimtare sesa tanket moderne apo sistemet tradicionale të armëve.

Fuqia ajrore do të vazhdojë të jetë një element thelbësor, por NATO mund të ketë nevojë për kohë për t'u përshtatur me sfidat që paraqesin zhvillimet e fundit në ushtrinë ruse. Shtetet anëtare të aleancës mund ta kenë të vështirë të neutralizojnë grupe të vogla dronësh të shpërndarë në terren ose të përballojnë valë të mëdha dronësh sulmues me kosto të ulët, të aftë për të mbingarkuar sistemet tradicionale të mbrojtjes ajrore.

Po ashtu, forcat tokësore të NATO-s nuk disponojnë ende sisteme të mjaftueshme të mbrojtjes ajrore dhe kundërdronëve për të garantuar lëvizshmërinë dhe mbrojtjen e njësive në një fushëbetejë të tillë.

Mbetet e paqartë se sa efektive do të rezultojnë avantazhet tradicionale të NATO-s përballë një ushtrie ruse që tashmë ka integruar në shkallë të gjerë dronët, luftën elektronike dhe goditjet precize në doktrinën e saj.

Si pasojë, autorët paralajmërojnë se në ditët e para të një konflikti të mundshëm NATO mund të pësojë humbje shumë më të mëdha nga sa parashikohet aktualisht.

Shumë ushtri evropiane janë relativisht të vogla dhe nuk kanë kapacitet të përballojnë humbje të larta njerëzore në fazat e para të një lufte.

Gjatë vitit të fundit, njësi ukrainase të specializuara në përdorimin e dronëve kanë marrë pjesë në stërvitje me ushtritë e NATO-s. Përfundimi ka qenë i njëjtë në pothuajse të gjitha rastet: forcat e aleancës nuk janë ende të përgatitura për të operuar në një mjedis ku fushëbeteja dominohet nga sisteme të shumta pa pilot që kryejnë njëkohësisht zbulim dhe goditje me precizion të lartë.

Problemi nuk qëndron vetëm te fakti që armët janë bërë më të sakta, por te fakti se ushtri si ajo ruse kanë investuar në organizimin, strukturat dhe procedurat që u lejojnë t'i përdorin këto sisteme në masë.

Prandaj, edhe pse performanca e përgjithshme e Rusisë në Ukrainë ka qenë larg objektivave fillestare, ushtria ruse e vitit 2026 paraqet një kërcënim shumë të ndryshëm nga ai që përfaqësonte në fillim të pushtimit në vitin 2022.

SHBA-ja dhe aleatët evropianë duhet të nxjerrin mësimet e duhura nga lufta në Ukrainë. NATO ka reaguar me ngadalësi ndaj ndryshimeve që kanë sjellë dronët, lufta elektronike dhe përdorimi masiv i armëve me precizion të lartë.

Një gabim i zakonshëm është përqendrimi te teknologjia si qëllim në vetvete, pa ndryshuar strukturën e forcave dhe organizimin e ushtrive për ta shfrytëzuar atë në mënyrë efektive.

Strategjia ushtarake kërkon zgjedhje konkrete. Nëse ushtritë kanë nevojë për më shumë dronë, më shumë njësi të luftës elektronike ose sisteme më të lira të mbrojtjes ajrore, atëherë duhet të vendosin se cilat struktura tradicionale do të reduktojnë për të liruar burime.

Në përgjithësi ushtritë e NATO-s duhet të zmadhohen dhe të ndërtojnë një ekosistem të ri mbrojtjeje ajrore që kombinon sensorë dhe sisteme goditëse me kosto të ulët dhe të lartë, në mënyrë që të përballojnë kërcënimin në rritje nga dronët sulmues.

Drejtuesit ushtarakë dhe politikë flasin gjithnjë e më shpesh për nevojën e forcimit të mbrojtjes, por ende nuk kanë ndërmarrë vendimet e vështira që kërkon një transformim i tillë. Rusia mbetet një fuqi në rënie, ky ishte realiteti edhe para pushtimit të Ukrainës dhe, do të mbetet i tillë pavarësisht mënyrës se si përfundon lufta.

Megjithatë, kjo rënie është graduale dhe jo e menjëhershme. Dobësimi ekonomik dhe demografik mund ta ngadalësojë rindërtimin e ushtrisë, por nuk do ta pengojë domosdoshmërisht atë.

Historia tregon se Rusia ka arritur shpesh të rikuperojë fuqinë e saj ushtarake më shpejt sesa kanë parashikuar kundërshtarët.

Për këtë arsye, edhe nëse Ukraina, me mbështetjen e Perëndimit, arrin një fitore vendimtare, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e NATO-s nuk duhet ta nënvlerësojnë kërcënimin që mund të paraqesë një ushtri ruse e rindërtuar.

Përgatitjet për t'u përballur me këtë sfidë duhet të fillojnë që tani, sepse rindërtimi i forcave të armatosura ruse nuk është çështje nëse do të ndodhë, por kur do të ndodhë. /Përshtati Pamfleti nga ForeignAffairs/

 

putin rusia nato