FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë arritur një fitore ushtarake në Iran, por kanë pësuar një humbje strategjike.
Kështu shprehet Michael Ignatieff, ish-profesor i Historisë në Harvard dhe ish-kryetar i Partisë Liberale të Kanadasë, duke komentuar marrëveshjen e paqes të arritur pas konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit.
“Shtetet e Bashkuara kanë arritur një fitore ushtarake në Iran, falë epërsisë së padiskutueshme të forcave të tyre. Por, në të njëjtën kohë, kanë pësuar një humbje strategjike. E njëjta gjë vlen edhe për Izraelin në Liban. Kjo nuk do të thotë se Trump dhe Netanyahu e kanë humbur luftën, por as nuk mund të thuhet se e kanë fituar atë. Duhet të presim për të parë se çfarë do të ndodhë me regjimin iranian për të nxjerrë përfundime historike. Sepse, përtej narrativës së tyre, as ajatollahët nuk mund të pretendojnë ndonjë fitore: ekonomia e tyre është shkatërruar, popullsia po vuan jashtëzakonisht dhe të ardhurat nga nafta janë reduktuar ndjeshëm”, theksoi ai.
Në një intervistë për La Repubblica, Ignatieff thekson se as Uashingtoni dhe as Tel Avivi nuk mund të pretendojnë se e kanë fituar plotësisht luftën, ndërsa regjimi iranian përballet me një ekonomi të rrënuar, të ardhura të reduktuara nga nafta dhe një popullsi, e cila po vuan pasojat e konfliktit.
Sipas tij, marrëveshja e sapoarritur erdhi vetëm pasi pala iraniane u ndje e kënaqur me kushtet e negociatave. Ai vlerëson se iranianët janë ndër negociatorët më të fortë në botë dhe se administrata e Donald Trump ndryshoi shpesh strategjinë, duke mos arritur të sigurojë një marrëveshje të plotë si ajo e arritur nga Barack Obama për programin bërthamor iranian.
“Objektivi fillestar nuk është arritur. Uraniumi vazhdon të jetë në bunkerët nëntokësorë të Iranit dhe çështja bërthamore mbetet e pazgjidhur”, shprehet Ignatieff.
Duke analizuar pasojat globale të luftës, Ignatieff shprehet se Kina është përfituesja më e madhe e krizës, pasi mund të paraqitet si një faktor stabiliteti në arenën ndërkombëtare. Ai paralajmëron gjithashtu se Pekini mund të shqyrtojë forma të reja presioni ndaj Tajvanit, përfshirë një bllokadë detare.
Sa i përket Europës, ai nënvizon se kontinenti mbetet i varur nga energjia e importuar dhe duhet të përshpejtojë tranzicionin e gjelbër, të investojë në energjinë bërthamore dhe të rrisë shpenzimet për mbrojtjen.
Në fund, Ignatieff flet për një rënie të ndikimit amerikan në botë.
“Po shohim një dobësim dramatik të fuqisë amerikane. Besimi ndaj SHBA-së është dëmtuar si në Gjirin Persik, ashtu edhe në Europë, dhe kjo do të ketë pasoja afatgjata”, përfundon ai.
Memorandumi për t’i dhënë fund luftës tashmë është realitet. Marrëveshja e paqes është arritur.
“Ishte koha. Deri tani kemi parë aq shumë njoftime sa negociatat nisën të ngjanin me një ditë të pafundme që përsëritej vazhdimisht. Kjo ndodhi sepse Trump është mësuar të negociojë me biznesmenët e pasurive të paluajtshme në Nju Jork; një telefonatë i mjaftonte për të menduar se marrëveshja ishte afër. Nëse marrëveshja u arrit, kjo ndodhi sepse iranianët e konsiderojnë veten të kënaqur. Ata janë ndër negociatorët më të ashpër në botë dhe negociojnë me amerikanët që prej krizës së pengjeve në vitin 1979, e cila përfundoi me poshtërimin e Jimmy Carter. U desh kohë sepse palët flisnin ‘gjuhë’ të ndryshme: iranianët ishin të vendosur dhe me përvojë, ndërsa amerikanët kërkonin një marrëveshje sipërfaqësore.”
Çfarë nënkuptoni me këtë?
“Obamës iu deshën dy vite për të arritur marrëveshjen bërthamore. U diskutua çdo presje dhe çdo klauzolë. Kjo është e vetmja mënyrë për të siguruar marrëveshje të qëndrueshme. Trump, përkundrazi, e ndryshoi strategjinë shumë herë. Ai u mashtrua nga Netanyahu, i cili i kishte thënë se rrëzimi i regjimit do të ishte i lehtë. Më pas u përfshi në një luftë pa parashikuar mbylljen e Ngushticës së Hormuzit. Rezultati është se një fuqi më e dobët luftoi me dronë me kosto të ulët kundër armëve të sofistikuara, por shumë të shtrenjta, duke krijuar ngërçin aktual. Ky është një mësim shumë i rëndësishëm që do të ndryshojë mënyrën se si shtetet blejnë armë dhe pajisin ushtritë e tyre.”
Dje Izraeli bombardoi sërish Bejrutin. Ishte një përpjekje e fundit për të sabotuar marrëveshjen?
“Izraeli po përpiqet ta shtyjë situatën deri në kufijtë ekstremë, por nuk do t’i kundërvihet një urdhri të drejtpërdrejtë nga Trump. Megjithatë, derisa ai urdhër të jepet, do të vazhdojë të imponojë vullnetin e tij përmes forcës. Kjo ndodh edhe pse problemi i Libanit mund të zgjidhet përmes diplomacisë – një rrugë që Netanyahu nuk duket i gatshëm ta ndjekë.”
Nuk i dimë ende detajet, por nga sa dihet deri tani, si e vlerësoni marrëveshjen?
“Më e dobët se ajo që arriti Obama. Në atë kohë, çështja bërthamore ishte pjesë e marrëveshjes; sot nuk është. Flitet vetëm për një armëpushim dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Për çështjen bërthamore do të diskutohet më vonë. Ndërkohë, uraniumi vazhdon të mbetet në bunkerët nëntokësorë të Iranit. Pra, objektivi fillestar nuk është arritur.”
A i ka ndryshuar lufta ekuilibrat globalë të pushtetit?
“Pa dyshim, Kina është ajo që ka përfituar më shumë. Ajo mund të paraqitet para botës si një faktor stabiliteti. Mendoj se Pekini po shqyrton seriozisht mundësinë e marrjes nën kontroll të Tajvanit. Jo përmes një pushtimi në shkallë të gjerë – sepse kanë nxjerrë mësime nga rezistenca e shteteve të vogla – por përmes një bllokade detare që do ta izolonte ishullin derisa ta detyronte të pranonte një marrëveshje.”
Po Europa?
“Europa është tepër e varur nga nafta e Lindjes së Mesme dhe tashmë burimet e saj të sigurta të energjisë mbeten Norvegjia dhe Shtetet e Bashkuara. Por varësia energjetike është edhe varësi gjeopolitike. Për këtë arsye, Europa duhet të investojë më shumë, të përshpejtojë tranzicionin e gjelbër dhe të rikthejë në qendër të vëmendjes energjinë bërthamore, sepse nuk mund të përballojë të mbetet kaq e cenueshme ndaj krizave të furnizimit. Si një kontinent i pasur dhe teknologjikisht i avancuar, ajo do të duhet gjithashtu të shpenzojë më shumë për mbrojtjen. Kjo do të vërë në provë sistemet e saj politike, pasi do të shtohen konfliktet ekonomike dhe sociale: njerëzit kërkojnë mirëqenie, jo armë.”
Çfarë e ardhme na pret?
“Po dëshmojmë një rënie jashtëzakonisht dramatike të fuqisë amerikane; si në Gjirin Persik – ku besimi ndaj Shteteve të Bashkuara është dëmtuar rëndë – ashtu edhe në Europë, ku aleatët nuk i besojnë më Uashingtonit si më parë. Dhe kjo do të ketë pasoja të rëndësishme.”/ La Repubblica
Lini një Përgjigje