FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Arabët
Luftërat në Gaza, Iran dhe rajon kanë dëmtuar rëndë reputacionin e Uashingtonit—ndoshta në mënyrë të pakthyeshme
Pothuajse çdo individ në Lindjen e Mesme është prekur nga zinxhiri i ngjarjeve të nisura pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023. Kjo sipas sondazheve të Arab Barometer.
Dhjetëra mijëra njerëz, kryesisht në Gaza, janë vrarë, miliona janë zhvendosur dhe dëmet arrijnë në miliarda dollarë. Si rrjedhojë, perceptimet e dhjetëra milionë njerëzve në rajon kanë ndryshuar ndjeshëm.
Sondazhet e kryera në muajt pas 7 tetorit tregojnë një ndryshim të thellë në opinionin publik. Ndërsa popullsitë në rajon kanë ndjekur luftën shkatërruese të Izraelit në Gaza, ato janë kthyer fuqishëm kundër Izraelit dhe aleatit të tij kryesor, Shteteve të Bashkuara. Të dhënat e mbledhura nga gushti deri në nëntor 2025 në Egjipt, Irak, Jordani, Liban, Marok, territoret palestineze, Siri dhe Tunizi tregojnë se ky ndryshim ka mbetur i qëndrueshëm. Besimi në një rend rajonal të udhëhequr nga SHBA është pothuajse zhdukur. Në vend të tij, Kina, Irani dhe Rusia perceptohen më pozitivisht se SHBA dhe shpesh edhe se Evropa.
Megjithatë, kjo nuk nënkupton mbështetje të plotë për politikat e Pekinit, Teheranit apo Moskës. Për shembull, publiku arab vazhdon ta shohë ndikimin rajonal dhe programin bërthamor të Iranit si kërcënim. Ndryshimi i qendrës së besimit politik nuk vjen nga një model alternativ bindës, por nga rënia e fortë e reputacionit të SHBA-së dhe, në një masë më të vogël, të Evropës.
Lufta me Iranin pritet të përkeqësojë më tej këto perceptime. Konflikti është nisur nga SHBA dhe Izraeli, ndërsa Izraeli ka rifilluar sulmet në Liban dhe vendet e Gjirit janë goditur nga raketa dhe dronë. Ndërkohë, nuk ka përparim të dukshëm në rindërtimin e Gazës. Si pasojë, opinioni publik arab mund të jetë edhe më kritik ndaj SHBA-së sesa në vitin 2025.
Nëse SHBA dhe vendet evropiane vazhdojnë të humbasin mbështetjen e popullsive në rajon, kjo mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet me qeveritë arabe. Edhe pse shumë prej tyre janë autoritare, ato shqetësohen për protestat masive dhe ndikimin e opinionit publik. Bashkëpunimi i hapur me SHBA-në po bëhet gjithnjë e më i rrezikshëm politikisht. Për të ruajtur partnerët, Uashingtoni duhet të përfundojë shpejt luftën me Iranin dhe të punojë për një zgjidhje të drejtë të konfliktit izraelito-palestinez. Në të kundërt, rrezikon të humbasë përfundimisht botën arabe në favor të rivalëve të tij.
Reputacioni i SHBA-së ka rënë ndjeshëm që nga fillimi i luftës në Gaza dhe nuk është rikuperuar. Në shumicën e vendeve të anketuara, vetëm një pjesë e vogël e popullsisë e vlerëson pozitivisht politikën e jashtme të presidentit Donald Trump. Vetëm në Marok dhe Siri vërehet një mbështetje më e konsiderueshme, kryesisht për shkak të vendimeve specifike politike në këto vende.
Edhe pse administrata Trump kontribuoi në arritjen e një armëpushimi në Gaza, ajo perceptohet më negativisht se administrata e Joe Biden. Në shumë vende arabe, shumica e të anketuarve besojnë se politikat e Trump janë më të dobëta se ato të paraardhësit të tij.
Bashkimi Evropian ka marrë vlerësime disi më të mira, por perceptimet ndryshojnë sipas qëndrimit të vendeve individuale ndaj konfliktit izraelito-palestinez. Spanja dhe Irlanda vlerësohen më pozitivisht për mbështetjen ndaj palestinezëve, ndërsa Gjermania shihet më negativisht për shkak të mbështetjes për Izraelin.
Ndërkohë, Kina gëzon një nivel më të lartë mbështetjeje në shumicën e vendeve arabe, ndërsa Rusia gjithashtu tejkalon SHBA-në dhe aleatët e saj në disa prej tyre. Irani paraqet një situatë më të përzier, por mbështetja për të është rritur në vitet e fundit dhe në shumë vende ka tejkaluar atë për SHBA-në.
Mbështetja për liderët e Kinës, Rusisë dhe Iranit është rritur gjithashtu. Politikat e Xi Jinping, Vladimir Putin dhe Ali Khamenei kanë fituar më shumë mbështetje në disa vende arabe, edhe pse qëndrimet ndaj Iranit mbeten të ndara.
Megjithatë, perceptimi ndaj Iranit është përmirësuar kryesisht për shkak të qëndrimit të tij kundër Izraelit dhe mbështetjes për çështjen palestineze. Në të kundërt, SHBA perceptohet gjerësisht si e njëanshme në favor të Izraelit, një pikëpamje e përhapur në të gjithë rajonin.
Shumë qytetarë arabë besojnë gjithashtu se Organizata e Kombeve të Bashkuara është e njëanshme në favor të Izraelit. Kjo ka çuar në një krizë më të gjerë besimi ndaj sistemit ndërkombëtar dhe rendit ligjor global.
Izraeli mbetet vendi më pak i pëlqyer në rajon. Mbështetja për normalizimin e marrëdhënieve me të është shumë e ulët, por rritet ndjeshëm nëse Izraeli do të njihte një shtet palestinez.
Shumica e popullsive arabe mbështesin zgjidhjen me dy shtete si rrugën më të mirë për zgjidhjen e konfliktit. Megjithatë, zhvillimet në terren, veçanërisht zgjerimi i vendbanimeve në Bregun Perëndimor, e bëjnë këtë zgjidhje gjithnjë e më të vështirë.
Një nga gjetjet më të rëndësishme është rënia e legjitimitetit të SHBA-së në arenën ndërkombëtare. Në shumë vende arabe, Kina perceptohet si më e përkushtuar ndaj ligjit ndërkombëtar dhe mbrojtjes së të drejtave, ndërsa SHBA shihet si selektive në zbatimin e këtyre parimeve.
Në çështjet e sigurisë rajonale dhe mbrojtjes së të drejtave, shumica e të anketuarve preferojnë politikat kineze mbi ato amerikane. Kjo reflekton një ndryshim të thellë në perceptimet globale në rajon.
Sipas analizës, SHBA dhe Evropa nuk po humbasin vetëm ndikimin politik, por edhe besimin si mbrojtëse të të drejtave të njeriut dhe rendit ndërkombëtar. Lufta me Iranin pritet ta përkeqësojë më tej këtë situatë.
Nëse këto tendenca vazhdojnë, vendet arabe mund të afrohen më shumë me Kinën dhe Rusinë, si në aspektin ekonomik ashtu edhe në atë të sigurisë. Disa qeveri tashmë po rishikojnë marrëdhëniet me SHBA-në dhe po konsiderojnë ndryshime strategjike.
Megjithatë, kjo situatë nuk është e pakthyeshme. Franca ka përmirësuar ndjeshëm imazhin e saj në rajon pas njohjes së shtetit palestinez në vitin 2025, duke treguar se politika konkrete mund të ndikojë në opinionin publik.
E ardhmja e rolit të SHBA-së dhe Evropës në Lindjen e Mesme do të varet nga veprimet e tyre. Menaxhimi i konfliktit me Iranin, trajtimi i situatës në Gaza dhe përpjekjet për një zgjidhje të qëndrueshme të konfliktit izraelito-palestinez do të jenë vendimtare. Për të rikthyer besimin, SHBA duhet të harmonizojë veprimet me parimet që deklaron: respektimin e ligjit ndërkombëtar, mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe mbështetjen për një rend të drejtë ndërkombëtar. /Përshtatur nga ForeignAffairs/
Lini një Përgjigje