FLASH
Shkruar nga Paolo Lepri
Një botë pa OKB do të ishte më e keqe. Por nuk mund ta lëmë të jetojë kështu.
"OKB-ja duhet të festojë faktin që është gjallë dhe jo e vdekur", thotë studiuesi i gjeopolitikës Kishore Mahbubani, dy herë ambasador i Singaporit në Pallatin e Qelqtë. Por nuk mjafton të kënaqemi me kaq, Me një frymë që duket si ajo e të mbijetuarve të një fatkeqësie, në Nju Jork u ekspozua drafti i Kartës së nënshkruar më 26 qershor 1945 në San Francisko nga përfaqësuesit e pesëdhjetë shteteve (sot anëtarët e Kombeve të Bashkuara janë 193), dokumenti që ndalon përdorimin e forcës në marrëdhëniet ndërkombëtare, duke riafirmuar besimin në të drejtat themelore të njeriut dhe duke promovuar progresin shoqëror.
Tani, pas tetëdhjetë vitesh, me korrigjimet e saj me stilolaps dhe fshirjet e vogla, preambula solemne ngjall të njëjtin efekt si një mesazh i gjetur në një shishe, i lënë në mëshirën e valëve të pamëshirshme të detit. Siç rikujtojnë në një artikull për The Economist ish-sekretari i përgjithshëm Ban Ki-moon dhe Helen Clark, kryeministre e Zelandës së Re nga 1999 deri në 2008, suedezët Dag Hammarskjöld (një nga paraardhësit historikë të diplomatit jugkorean) tha në vitin 1954 se institucioni i krijuar atë ditë, kur metropoli kalifornian ishte i mbuluar nga mjegulla nuk i pengoi delegatët të shihnin qartë horizontin, "nuk u krijua për të na çuar në parajsë, por për të na shpëtuar nga ferri".
Megjithatë, luftërat e ditëve tona po e afrojnë gjithnjë e më shumë kufirin e asaj që Italo Calvino e quante ferri i të gjallëve. Ishte një mëngjes i kthjellët veror, përkundrazi, kur kohët e fundit një grup diplomatësh dhe zyrtarësh të lartë vrapuan nëpër Manhattan, duke ndjekur një itinerar që në hartë vizatonte logon e projektit të rishikimit të nisur në prill nga sekretari i përgjithshëm aktual, António Guterres, pikërisht për të shënuar 80-vjetorin.
Vizioni i tij është mjaft i thjeshtë: "Kombet e Bashkuara kanë parandaluar gjatë këtyre dekadave Luftën e Tretë Botërore".
Por për konfliktet e sotme ato janë treguar krejtësisht të inekzistent. Fjalët kanë humbur forcën e tyre. Ne presim diçka më shumë. Duhet të merren shpejt vendime konkrete për reformat, duke lënë mënjanë pa keqardhje, për shembull, ceremoninë e zhvilluar në Asamblenë e Përgjithshme dhe dokumentet e shumta të prodhuara për këtë rast, mes të cilave spikat ajo e misionit të Uashingtonit, ku thuhet se "si tetëdhjetë vjet më parë, Shtetet e Bashkuara janë edhe sot gati të angazhohen për kauzën e paqes, ashtu siç bëri presidenti Trump këtë javë duke garantuar armëpushimin mes Iranit dhe Izraelit".
Reforma duhet të përfshijë edhe nenin e pamundur për tu prekur: atë të drejtës së vetos, që ka paralizuar aftësinë e Këshillit të Sigurimit për të ndalur konfliktet dhe për të hartuar apo imponuar zgjidhje paqeje aty ku flasin armët. Në këtë skenar, duket shumë e përshtatshme të ringjallet roli ndërmjetësues i sekretarit të përgjithshëm.
Sëmundja e Këshillit të Sigurimit dobëson më tej një organ që nuk përfaqëson më realitetin aktual. Diskutimet për zgjerimin e tij, duke e hapur ndaj Afrikës dhe Amerikës Latine, po ecin ngadalë prej gati gjysmë shekulli. Arritja e kësaj sipërmarrjeje do të ishte një hap i rëndësishëm përpara.
Procesi, vërejnë sërish Ban Ki-moon dhe Helen Clark, duhet të udhëhiqet nga Asambleja e Përgjithshme, jo nga Këshilli vetë.
Më gjerësisht, duke bërë llogaritë me një organizatë që punëson gati 150,000 njerëz dhe që po kalon një krizë dramatike financiare, detyra e Guterres-it nuk mund të jetë veçse ajo e nisjes së një revolucioni strukturor të sistemit dhe mënyrave të tij të funksionimit.
Duket parësore, vetëm për të përmendur një aspekt, nevoja për të shmangur mbivendosjet mes agjencive të angazhuara në ndihmën humanitare dhe ndihmat për zhvillim. Më pas, do të duhet të vazhdojë pasardhësi i tij, i cili do të marrë detyrën në 2027, por manovrat e mëdha për përzgjedhjen pritet të fillojnë së shpejti.
Gjithçka të çon të mendosh se më në fund mund të vijë momenti i një gruaje. Megjithatë, nuk mund të mohohet se problemi kryesor është vullneti politik. Gjithçka lidhet me ndjenjën e përgjegjësisë së anëtarëve të veçantë. Por është gjithashtu në interesin e secilit të ndalojë një veprimtari deklarative që vetëm sa radikalizon pozicionet e të cilës Izraeli, pavarësisht gabimeve të tij të shumta, ka qenë shpesh një shënjestër e privilegjuar. Një e ardhme ndryshe duhet të flasë gjuhën e një organizate me gjeometri të ndryshueshme, si vendi kryesor për nisjen e iniciativave që mund të lëkundin ujërat e ndenjura të egoizmave, siç mund të kishte ndodhur, për shembull, me konferencën për çështjen palestineze dhe zgjidhjen e dy shteteve, e shtyrë javët e fundit për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme.
Bëhet fjalë për të qenë realistë, duke menduar se legjitimiteti dhe besueshmëria e Kombeve të Bashkuara qëndron në aftësinë për të folur në emër të tetë miliardë njerëzve, për çështje si varfëria, mjedisi, shëndeti, arsimi, komunikimet. Edhe misionet e paqes, pavarësisht dënimit më të ashpër të veprimeve të forcave paqeruajtëse gjatë masakrës së Srebrenicës. Një botë pa OKB do të ishte më e keqe. Por nuk mund ta lëmë të jetojë kështu./Përshtati "Pamfleti" nga "Corriere della Sera"
Lini një Përgjigje