FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në përshkallëzimin e tensioneve në Lindjen e Mesme, një realitet po bëhet gjithnjë e më i qartë: shtetet e Gjirit ndodhen të kapura në mes të një trekëndëshi të rrezikshëm gjeopolitik, Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit. Sipas Hasan Alhasan nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike, kjo situatë po i ekspozon këto vende ndaj rreziqeve të mëdha sigurie dhe tronditjeve ekonomike, pa pasur ndikim real në vendimmarrje.
Në thelb të problemit qëndron mungesa e konsideratës nga tre aktorët kryesorë për stabilitetin e rajonit të Gjirit. SHBA-të, tradicionalisht aleate të vendeve arabe të Gjirit, akuzohen se i kanë shtyrë këto shtete drejt një përplasjeje të drejtpërdrejtë me Iranin, një skenar që vetë vendet e Gjirit kanë kërkuar ta shmangin. Përpjekjet e tyre për ndërmjetësim diplomatik, sipas Alhasan, nuk janë marrë seriozisht nga Uashingtoni, duke lënë diplomacinë në hije përballë logjikës së përshkallëzimit.
Nga ana tjetër, Irani po përdor një strategji presioni të drejtpërdrejtë ekonomik dhe gjeostrategjik. Kufizimi i trafikut në Ngushticën e Hormuzit, një arterie jetike për furnizimin global me energji, përbën një mjet të fuqishëm ndikimi. Me rreth 20% të naftës botërore që kalon përmes kësaj rruge, çdo ndërhyrje iraniane reflektohet menjëherë në tregjet globale, siç u pa me rritjen e çmimeve të gazit në SHBA.
Alhasan e cilëson këtë qasje si “shantazh iranian”, duke theksuar se vendet e Gjirit nuk mund të funksionojnë në një realitet ku siguria e tyre ekonomike dhe tregtare varet nga vendime të njëanshme të Teheranit apo të Gardës Revolucionare (IRGC). Kontrolli selektiv i kalimit të anijeve në Hormuz jo vetëm që rrit pasigurinë, por minon edhe besimin në stabilitetin e rajonit si një nyje globale energjetike.
Ndërkohë, Izraeli mbetet një faktor tjetër që ndikon në balancën rajonale, veçanërisht përmes përplasjes së tij të vazhdueshme me Iranin dhe aleatët e këtij të fundit. Edhe pse jo drejtpërdrejt i lidhur me sigurinë e Gjirit në të njëjtën mënyrë si SHBA-të, veprimet e tij kontribuojnë në përshkallëzimin e përgjithshëm të tensioneve.
Në këtë kontekst, shtetet e Gjirit po përballen me një dilemë strategjike: si të ruajnë partneritetin me SHBA-të, të shmangin përplasjen me Iranin dhe njëkohësisht të mbrojnë interesat e tyre ekonomike dhe stabilitetin e brendshëm. Deri më tani, përgjigjja duket e paqartë.
Nëse diplomacia vazhdon të mbetet në plan të dytë dhe tensionet vijojnë të rriten, rreziku është që Gjiri të mos jetë më vetëm një spektator i krizës, por një nga viktimat kryesore të saj.
Lini një Përgjigje