FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Takimi mes Kyriakos Mitsotakis dhe Recep Tayyip Erdogan u zhvillua në një klimë pozitive dhe ruajti kanalet e dialogut mes Greqisë dhe Turqisë. Megjithatë, palët nuk arritën zgjidhje konkrete për çështjet thelbësore që i ndajnë, ndërsa qëndrimet mbeten të pandryshuara. Për këtë arsye, ndonëse dialogu vlerësohet si hap konstruktiv, nuk ka bazë për entuziazëm apo festime të parakohshme.
Shumë analistë vlerësojnë se në shoqërinë greke mbizotëron perceptimi se kalimi i kohës pa zgjidhjen e problemeve të mëdha nuk përbën domosdoshmërisht shqetësim, për sa kohë që status quo-ja nuk prodhon pasoja të dëmshme. Sipas këtij këndvështrimi, çështjet e vështira shpesh shtyhen për më vonë.
Kjo qasje, sipas vlerësimeve të bëra në mediat greke, u reflektua edhe në çështjet greko-turke. Nga takimi i kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis me presidentin turk Recep Tayyip Erdogan në Ankara nuk rezultoi ndonjë ndryshim thelbësor në modelin bazë të marrëdhënieve mes dy vendeve. Të dyja palët përsëritën qëndrimet e tyre dhe zgjodhën të lënë mënjanë çështjet më të ndërlikuara për të ruajtur klimën e qetë në marrëdhënie.
Pala turke nuk ndryshoi asnjë nga pretendimet e saj dhe nuk tërhoqi axhendën që Athina e konsideron rishikuese ndaj sovranitetit grek. Presidenti Erdogan nuk iu referua interpretimit turk të Traktatit të Lozanës dhe marrëveshjes italo-turke për Dodekanezin, prej nga ka lindur teoria e “zonave gri”, sipas së cilës disa ishuj, ishuj të vegjël apo shkëmbinj në Egje konsiderohen me sovranitet të diskutueshëm. Sipas vlerësimeve të publikuara, qëndrimi i Ankarasë mbetet i pandryshuar.
Po ashtu, Erdogan nuk bëri asnjë deklaratë për tërheqje nga pretendimet për zona detare që Greqia i konsideron si pjesë të të drejtave të saj sovrane, përfshirë konceptin e “Atdheut Blu” dhe memorandumin turko-libian. Strategjia turke në këtë drejtim nuk ka pësuar ndryshim.
Presidenti turk deklaroi se në Egje dhe në Mesdheun Lindor ekzistojnë çështje të ndërlikuara, por jo të pazgjidhshme, nëse ka vullnet dhe nëse respektohet e drejta ndërkombëtare. Megjithatë, sipas analizave greke, kjo deklaratë nuk përbën ndryshim të qëndrimit të Ankarasë dhe nuk nënkupton përafrim me interpretimin grek të së drejtës ndërkombëtare.
Në të njëjtën kohë, në diskursin publik është forcuar perceptimi se rregullat ndërkombëtare po sfidohen dhe se në disa rajone po mbizotëron logjika e forcës.
Qëndrimi turk për ndarjen e përgjegjësive në Egje, me referencë ndaj meridianit të 25-të për çështjet e kërkim-shpëtimit, mbetet i njëjtë. Ankara nuk ka tërhequr as NAVTEX-et që rezervojnë zona në Egjeun qendror për periudha të gjata.
Në këtë kontekst, në Greqi është shtruar pyetja nëse vizita e Mitsotakis në Ankara ishte e nevojshme. Sipas analizës së publikuar, dialogu nuk sjell humbje, për sa kohë zhvillohet me sinqeritet dhe vetëbesim kombëtar. Kryeministri grek pranoi hapur ekzistencën e mospajtimeve dhe përsëriti se e vetmja çështje që mund t’i drejtohet një organi gjyqësor ndërkombëtar është delimitimi i shelfit kontinental dhe i Zonës Ekonomike Ekskluzive në Egje dhe Mesdheun Lindor, në bazë të së drejtës ndërkombëtare dhe veçanërisht të Konventës për të Drejtën e Detit.
Sipas interpretimit të publikuar, një diskutim “i sinqertë” nënkupton se secila palë përsëriti pozicionet e saj pa i fshehur dallimet. Megjithatë, as Athina dhe as Ankara nuk e ndërpresin përpjekjen për të ruajtur kanalet e komunikimit dhe një klimë pozitive.
Në debatin e brendshëm grek, disa figura politike kishin kërkuar informim paraprak mbi axhendën e bisedimeve, duke lënë të kuptohet se një dështim i mundshëm mund të kishte pasoja politike. Megjithatë, sipas analizës, takimi nuk solli asnjë lëshim territorial apo heqje dorë nga të drejtat sovrane të Greqisë.
Artikulli thekson se si Mitsotakis ashtu edhe Erdogan veprojnë në funksion të balancave dhe rrethanave. Si shembuj përmenden reagimi i Greqisë në kufirin e Evrosit, kur Turqia tentoi të shtyjë migrantë drejt territorit grek, si dhe kriza me anijen kërkimore “Oruc Reis” pranë Kastelorizos, pas marrëveshjes Greqi–Egjipt për delimitimin e pjesshëm të ZEE-së. Sipas vlerësimit të autorit, Athina mbrojti sovranitetin dhe të drejtat e saj përmes mobilizimit të forcave të armatosura dhe forcave të sigurisë, ndërsa vijon forcimin e kapaciteteve mbrojtëse me mjete të reja detare e ajrore.
Gjatë takimit në Ankara, Mitsotakis kërkoi heqjen e çdo kërcënimi formal dhe thelbësor në marrëdhëniet dypalëshe, duke iu referuar edhe “casus belli”-t të miratuar nga Turqia në rast të zgjerimit të ujërave territoriale greke në 12 milje detare. Sipas analizës, është e pamundur që Ankaraja ta tërheqë këtë kërcënim në këtë fazë, por mesazhi i kryeministrit grek synon të theksojë se retorika e luftës pengon objektivat që Turqia kërkon të arrijë në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian. /Përshtatur nga Newsbomb.gr
Lini një Përgjigje