FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Marrëveshja e re bërthamore mes SHBA-së dhe Arabisë Saudite mund të shënojë një kthesë në politikën amerikane të mospërhapjes së armëve bërthamore. Ndërsa Uashingtoni i mohon Iranit të drejtën për të pasuruar uranium, gatishmëria për t'ia lejuar këtë një aleati si Arabia Saudite ngre pikëpyetje mbi standardet e dyfishta dhe rrezikun e një gare të re bërthamore në Lindjen e Mesme.
Për më shumë se dy dekada, politika amerikane ndaj Iranit është mbështetur mbi një parim të qartë: Teheranit nuk duhet t'i lejohet pasurimi i uraniumit, sepse kjo teknologji mund të shndërrohet në rrugën më të shkurtër drejt armës bërthamore.
Ky argument ka justifikuar sanksione ekonomike, izolim diplomatik, negociata të gjata dhe, së fundmi, edhe përdorimin e forcës ushtarake kundër objekteve bërthamore iraniane.
Tani, i njëjti Uashington duket se është gati t'i japë Arabisë Saudite të drejtën për të zhvilluar një kapacitet të ngjashëm.
Nëse marrëveshja konfirmohet, nuk ndryshon vetëm marrëdhënia SHBA-Arabi Saudite. Ndryshon edhe logjika mbi të cilën është ndërtuar regjimi i mospërhapjes bërthamore në Lindjen e Mesme.
Nga këndvështrimi amerikan, ekziston një dallim i madh: Arabia Saudite është aleate strategjike, ndërsa Irani konsiderohet kundërshtar. Por teknologjia nuk bën dallim mes aleatëve dhe rivalëve. Uraniumi i pasuruar mbetet i njëjti, pavarësisht se kush e prodhon. Njohuritë teknike të fituara sot për qëllime civile mund të krijojnë nesër kapacitete ushtarake, nëse ndryshojnë rrethanat politike.
Kjo është arsyeja pse marrëveshja po shkakton shqetësim. Sepse vendos një precedent: nëse një shteti të Lindjes së Mesme i njihet e drejta për të pasuruar uranium, do të jetë shumë më e vështirë t'u mohohet i njëjti pretendim të tjerëve.
Paradoksi është i dukshëm. SHBA ka bombarduar objektet bërthamore iraniane me argumentin se nuk mund të lejojë zgjerimin e kapaciteteve të pasurimit të uraniumit. Në të njëjtën kohë, po negocion që një fuqi tjetër rajonale të fitojë pikërisht këtë teknologji.
Kjo mund t'i japë Iranit një argument të fortë politik dhe diplomatik. Teherani mund të pretendojë se nuk po zbatohen standarde të njëjta për të gjitha shtetet, por dy standarde të ndryshme: një për aleatët e Uashingtonit dhe një tjetër për rivalët e tij.
Në planin afatgjatë, pasoja mund të jetë edhe më e gjerë. Nëse Arabia Saudite zhvillon ciklin e saj të karburantit bërthamor, vende të tjera si Turqia apo Egjipti mund të kërkojnë të njëjtën gjë. Kjo do ta kthente Lindjen e Mesme nga një rajon me një program të kontestuar bërthamor në një rajon me disa shtete që zotërojnë teknologji të avancuara të pasurimit të uraniumit.
Pyetja që ngrihet nuk është nëse Arabia Saudite synon të ndërtojë armë bërthamore sot. Pyetja është nëse vendimi amerikan dobëson parimin që ka mbrojtur prej dekadash: se sa më pak shtete të zotërojnë teknologjinë e pasurimit të uraniumit, aq më i ulët është rreziku i përhapjes së armëve bërthamore.
Lini një Përgjigje