FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Marrëveshja e re që administrata e Presidentit Donald Trump po negocion me Iranin ka hapur një debat të fortë brenda kampit konservator amerikan. Në qendër të kritikave ndodhet ideja që Teheranit mund t’i jepet qasje në një fond rindërtimi me vlerë deri në 300 miliardë dollarë, nëse respekton kushtet e një marrëveshjeje paqeje.
Diskutimi mori hov pasi zëvendëspresidenti JD Vance deklaroi në një intervistë për CBS News se Irani mund të përfitojë nga investime të mëdha ndërkombëtare në të ardhmen. Më pas, administrata sqaroi se fondet nuk do të vijnë nga taksapaguesit amerikanë, por nga vende të Gjirit Persik dhe se ato do të vihen në dispozicion vetëm në rast se Irani ndryshon sjelljen e tij dhe i përmbahet marrëveshjes.
Vance theksoi në Fox News dhe më vonë në një intervistë me Megyn Kelly se Shtetet e Bashkuara nuk do të mbështesnin investime nga vende si Emiratet e Bashkuara Arabe nëse Irani nuk respekton kushtet e vendosura. Sipas tij, fondet do të shërbenin si një stimul ekonomik për të nxitur ndryshimin e politikave iraniane.
Megjithatë, kjo qasje ka rikthyer në vëmendje deklaratat e shumta që Donald Trump ka bërë ndër vite kundër marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, të arritur nga administrata Obama. Ajo marrëveshje i dha Iranit qasje në rreth 50 miliardë dollarë asete të veta të ngrira në bankat e huaja si rezultat i sanksioneve ndërkombëtare.
Në atë kohë, Trump e kundërshtoi ashpër marrëveshjen. Ai pretendonte vazhdimisht se Irani po përfitonte 150 miliardë dollarë dhe se këto para do të përdoreshin për të financuar terrorizmin ndërkombëtar. Në artikuj, intervista dhe aktivitete elektorale, ai e përshkroi marrëveshjen si një shembull të dobësisë së udhëheqjes amerikane dhe të negociatave të këqija.
Gjatë fushatës presidenciale të vitit 2016 dhe më pas gjatë mandatit të tij të parë, Trump përsëriti shpesh argumentin se lirimi i fondeve iraniane përbënte një rrezik të madh sigurie. Ai deklaronte se Shtetet e Bashkuara po i jepnin një “dhuratë financiare” një shteti që e konsideronte sponsor të terrorizmit.
Një nga argumentet kryesore të republikanëve në atë periudhë ishte se fondet ishin “të zëvendësueshme”. Sipas kësaj logjike, edhe nëse paratë nuk përdoreshin drejtpërdrejt për aktivitete ushtarake apo terroriste, ato mund të çlironin burime të tjera financiare që regjimi iranian do t’i përdorte për këto qëllime.
Trump e riktheu këtë temë edhe gjatë tensioneve me Iranin në vitet 2019 dhe 2020. Pas vrasjes së gjeneralit iranian Qasem Soleimani, ai akuzoi administratën Obama se kishte fuqizuar regjimin iranian duke i dhënë akses në miliarda dollarë. Në shumë raste ai pretendoi se Irani kishte marrë 150 miliardë dollarë, megjithëse vlerësimet zyrtare e vendosnin shumën reale dukshëm më poshtë.
Gjatë fushatës së vitit 2020, Trump paralajmëroi se një fitore e Joe Biden do të sillte rikthimin e marrëveshjeve të ngjashme me Iranin. Ai deklaroi vazhdimisht se administrata demokrate do t’i jepte Teheranit edhe më shumë para dhe e cilësoi marrëveshjen e vitit 2015 si “marrëveshjen më të keqe” që kishte parë ndonjëherë.
Edhe pas largimit nga detyra, Trump vazhdoi të paralajmëronte për mundësinë e një marrëveshjeje të re me Iranin, duke pretenduar se shumat financiare mund të rriteshin edhe më tej. Në një aktivitet elektoral në Xhorxhia, ai tha se një administratë demokrate mund t’i jepte Iranit jo 150 miliardë, por 250 miliardë dollarë.
Pikërisht këtu qëndron sfida politike për administratën aktuale të Trump. Edhe pse fondi i propozuar prej deri në 300 miliardë dollarë do të financohej nga vende të tjera dhe jo nga Shtetet e Bashkuara, kritikët argumentojnë se rezultati praktik mbetet i ngjashëm: Irani do të përfitonte qasje në burime të mëdha financiare si pjesë e një marrëveshjeje diplomatike.
Mbështetësit e marrëveshjes theksojnë se ekziston një ndryshim i rëndësishëm mes aseteve të ngrira iraniane dhe investimeve të huaja të kushtëzuara nga sjellja e Teheranit. Sipas tyre, fondet do të aktivizohen vetëm nëse Irani respekton angazhimet e marra dhe kontribuon në stabilitetin rajonal.
Megjithatë, kundërshtarët vënë në dukje se argumentet e përdorura sot nga administrata Trump ngjajnë me ato që republikanët i refuzuan një dekadë më parë. Për këtë arsye, debati nuk përqendrohet vetëm te përmbajtja e marrëveshjes, por edhe te koherenca e politikës së jashtme republikane ndaj Iranit.
Në përfundim, polemika rreth fondit të mundshëm prej 300 miliardë dollarësh rrezikon të bëhet një nga çështjet më të debatueshme të marrëveshjes së re me Iranin. Ndërsa administrata argumenton se bëhet fjalë për investime të kushtëzuara dhe jo për fonde amerikane, kritikët kujtojnë se Trump ka ndërtuar për vite të tëra një pjesë të rëndësishme të retorikës së tij politike mbi kundërshtimin e marrëveshjeve që i japin Iranit qasje në burime të mëdha financiare./CNN
Lini një Përgjigje