FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në një intervistë për “El Pais”, udhëheqësi brazilian Lula da Silva analizon krizën e institucioneve ndërkombëtare dhe rreziqet e një rendi të ri gjeopolitik. Ai bën thirrje të hapur për reformimin e menjëhershëm të OKB-së dhe ndalimin e shpenzimeve marramendëse për armatime...
Në katin e tretë të Pallatit Planalto, aty ku dikur turmat e irrituara tentuan të gjymtonin demokracinë braziliane, Luiz Inácio na pret me energjinë e një njeriu që refuzon të dorëzohet para moshës apo krizave globale.
Mes kujtimeve të sulmit të 8 janarit dhe përgatitjeve për një mandat të katërt, lideri brazilian shfaqet pasionant dhe i drejtpërdrejtë. Në prag të vizitës së tij në Spanjë, Lula analizon me shqetësim një botë që po shpenzon triliona dollarë për armatime, ndërsa institucionet si OKB-ja lëngojnë në pafuqinë e tyre përballë hegjemonisë dhe konflikteve.
Si do ta përshkruanit Trumpin?
Ai po luan një lojë shumë të rrezikshme. Po vepron me premisën se fuqia ekonomike, ushtarake dhe teknologjike amerikane dikton rregullat e lojës. Por kjo nuk mund të jetë e vërtetë, sepse tek e fundit kjo do të krijojë probleme për vetë Shtetet e Bashkuara.
Kur ai vendosi të sulmonte Iranin, nuk e di nëse e kuptoi se çmimet e karburantit do të rriteshin dhe se do të ishte populli ai që do të paguante çmimin. Kur dikush është kreu i shtetit, duhet të respektojë sovranitetin e vendeve të tjera.
Më shqetëson shumë që Këshilli i Sigurimit i OKB-së, i krijuar për të ruajtur paqen, bën luftë. Duket sikur bota është një anije në det të hapur, pa asnjë institucion për të udhëhequr sjelljen e qytetëruar të kombeve.
Po përballemi me një situatë shumë, shumë delikate. Që nga Lufta e Dytë Botërore nuk ka pasur kurrë kaq shumë konflikte të njëkohshme. Vetëm vitin e kaluar u shpenzuan 2.7 trilionë dollarë për luftëra.
Me gjysmën e kësaj shume, ne mund t'i japim fund analfabetizmit, të zgjidhim krizën globale të energjisë dhe të japim fund urisë për 630 milionë njerëz. Kur do t’i thërrasim mendjes...?
A mos ndoshta institucionet që ngritëm dikur për të parandaluar konfliktet janë të vjetruara?
Sigurisht që po. Ka ardhur koha e reformimit të OKB-së për të rivendosur besueshmërinë e saj. Përndryshe, Trump ka të drejtë. Institucionet ndërkombëtare nuk po e përmbushin rolin për të cilin u krijuan. Dhe pse?
Sepse pesë vendet në Këshillin e Sigurimit, të cilat duhet të vendosin një standard shembullor, nuk e bëjnë këtë. As pushtimi i Irakut nga SHBA-ja, ai i Libisë nga Franca dhe Britania, as pushtimi i Ukrainës nga Putini dhe as masakra e Izraelit në Gaza nuk kaluan nëpër Këshillin e Sigurimit.
Zotërinjtë e paqes janë bërë zotërit e luftës. Në Afrikë ka vende me mbi 120 milionë banorë dhe asnjë prej tyre nuk ka një vend në Këshillin e Sigurimit. As Brazili, Gjermania apo India... Dhe ne duhet të heqim dorë nga e drejta e vetos. Gjeopolitika e vitit 1945 nuk vlen për vitin 2026.
Disa besojnë se kjo krizë nuk do të zgjidhet në një afat të shkurtër apo të mesëm dhe se është e këshillueshme të riarmatosemi për të parandaluar abuzimin nga superfuqitë...
Ky është problemi. Të gjithë ndihen të detyruar të riarmatosen. Në Brazil, ne besuam në çarmatim dhe miratuam një Kushtetutë në vitin 1988 që ndalon prodhimin e armëve bërthamore. Çfarë ndodhi? Shtetet e Bashkuara nuk u çarmatosën, as Rusia.
Kina i ndërtoi ato. Edhe India, Pakistani apo Koreja e Veriut. Dhe ja ku jemi, pothuajse të pambrojtur, me një kufi tokësor prej 16.800 kilometrash dhe 8.500 kilometra të tjera vijë bregdetare.
Por unë nuk dua të investoj në armë; dua të investoj në libra, në ushqim, në vende pune. Problemi është se Bashkimi Evropian sapo ka propozuar 800 miliardë euro për mbrojtjen, Mbretëria e Bashkuar po riarmatoset, Japonia gjithashtu...
Dikush duhet të marrë nismën. Unë i kam telefonuar presidentit kinez Xi Jinping, kryeministrit indian Modi, Putinit, Macronit - të gjithëve - duke u kërkuar të takohen me ne për të diskutuar këtë. Sepse Trump nuk ka të drejtë të zgjohet në mëngjes dhe të kërcënojë një vend.
Ai nuk u zgjodh për këtë, dhe Kushtetuta e vendit të tij nuk ia lejon këtë. Është thelbësore që të fuqishmit të marrin më shumë përgjegjësi për ruajtjen e paqes.
Në këtë kontekst lufte, pas asaj që ndodhi në Venezuelë dhe doktrinës së re të sigurisë amerikane, a nuk keni frikë nga ndërhyrje të mëtejshme në Amerikën Latine? A ndihet Brazili i sigurt?
Po. Për herë të parë në histori, ndodhet në burg një ish-president dhe katër gjeneralë me katër yje. Demokracia në Brazil funksionon dhe ky është një shembull për Shtetet e Bashkuara. Lufta ime është një luftë debatesh dhe dua ta zhvilloj atë në tryezën e negociatave.
Dua më shumë tregti të lirë. BE-ja dhe Mercosur i dhanë botës një mësim me marrëveshjen që hyn në fuqi më 1 maj. Gati 750 milionë njerëz, një PBB prej 22 trilionë dollarësh - është një fillim shumë i suksesshëm. OKB-ja jonë e dashur nuk ka absolutisht asnjë pushtet. Për hir të Zotit, një Luftë e Tretë Botërore do të ishte një tragjedi 10 herë më e keqe se e Dyta!
A mendoni se kjo gjë është e mundur?
Mund të ndodhë nëse ata vazhdojnë të besojnë se mund të zgjohen në mëngjes dhe të qëllojnë mbi këdo. Mënyra e vetme për ta parandaluar këtë është forcimi i multilateralizmit dhe demokracisë.
Cili është parashikimi juaj në lidhje me Kubën? A do të bjerë regjimi atje?
Shtatëdhjetë vjet bllokadë është diçka e pashpjegueshme. Nëse ata që nuk e simpatizojnë regjimin kubanez ishin vërtet të shqetësuar për popullin, pse nuk shqetësohen për Haitin, i cili nuk ka një regjim komunist? Kubës i duhet dhënë një shans. Si mund të mbijetojë një vend pa ushqim dhe energji?/Në shqip: Pamfleti
Lini një Përgjigje