FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pesëdhjetë vjet më parë, në vitin 1976, përfundoi fushata "kundër Konfucit" e nisur nga Mao Ce Duni. Po atë vit vdiq themeluesi i Republikës Popullore të Kinës, duke shënuar edhe fundin e Revolucionit Kulturor. Për një dekadë u luftuan "katër të vjetrat": idetë, kultura, zakonet dhe traditat e vjetra. Gardat e Kuqe shkatërruan tempujt kushtuar Konfucit, ndërsa në universitete mendimi konfucian u akuzua si mbështetës i skllavërisë, feudalizmit, pabarazisë, shtypjes së grave dhe prapambetjes së Kinës së lashtë.
Pas vdekjes së Maos, nën udhëheqjen e Deng Xiaoping-ut, nisi një kapitull i ri. Fillimisht konfucianizmi pushoi së stigmatizuari, ndërsa më pas figura e filozofit u rehabilitua gradualisht, deri në atë që studiuesi Maurizio Scarpari e ka quajtur "rikthimi te Konfuci" në Kinën bashkëkohore.
Jeta
Konfuci jetoi rreth pesë shekuj para Krishtit, në të njëjtën epokë me Budën dhe filozofët parasokratikë të Greqisë së lashtë. Ishte periudha e njohur në historinë kineze si Pranverat dhe Vjeshtat, kur vendi ishte i ndarë në principata rivale.
Sipas traditës, ai lindi në shtetin Lu, në provincën e sotme Shandong. Legjenda thotë se u braktis nga nëna në një shpellë dhe u mbrojt nga një tigër dhe një shqiponjë. Që në fëmijëri shfaqi aftësi të jashtëzakonshme dhe u ngjit shpejt në administratën shtetërore, duke mbajtur poste si këshilltar, ministër dhe guvernator. Në moshën 50-vjeçare arriti në majat e pushtetit, por përballë kundërshtarëve dhe intrigave u largua nga vendi. Pas dymbëdhjetë vitesh mërgimi u kthye për t'iu përkushtuar mësimdhënies dhe vdiq në vitin 479 para Krishtit, në moshën 73-vjeçare.
Megjithatë, kufiri mes historisë dhe legjendës mbetet i paqartë. Siç shkruan Pietro Citati në parathënien e Dialogëve, nuk dihet me siguri kush ishte Konfuci, çfarë bëri dhe nëse shkroi vetë ndonjë libër; shumica e rrëfimeve për jetën e tij i përkasin traditës legjendare.
Mendimi
Në shekujt pas vdekjes së tij, kulti i Konfucit dhe studimi i mësimeve të tij u përhapën në të gjithë Kinën. Mësimet e tij u përmblodhën në katër veprat themelore: Studimi i Madh, Mesatarja e Artë, Dialogët dhe Menciu. Deri në rënien e dinastisë Qing, më 1912, këto tekste ishin baza e provimeve për ata që synonin të bëheshin funksionarë perandorakë. Gjatë shekujve u hartuan versione, përkthime dhe interpretime të shumta, ndërsa edhe emri i tij ndryshoi nga Kong, në Kǒng Fūzǐ e më pas në Confucius, sipas latinizimit të jezuitëve në shekullin XVII.
Përballë pasigurive të kohës së tij, Konfuci e shihte studimin si urën që lidhte urtësinë e së kaluarës me ndërtimin e së ardhmes, përmes besnikërisë ndaj vetes dhe traditës. Ai predikonte rrugën e ekuilibrit dhe harmonisë, duke vlerësuar njëkohësisht artet, muzikën dhe ceremonitë.
Për Konfucin, arsimi kishte vlerë vetëm kur shoqërohej me veprim. Prandaj Dialogët hapen me fjalët: "Të mësosh dhe ta vësh vazhdimisht në praktikë atë që ke mësuar, a nuk është kjo një gëzim?"
Njeriu i virtytshëm
Për Konfucin, njeriu fisnik, junzi, formohet përmes studimit dhe edukimit, duke ndjekur Rrugën (Dao). Ai zhvillon aftësinë për të gjykuar me mençuri, guximin për të vepruar, si edhe virtytet e besnikërisë ndaj vetes, të tjerëve dhe fjalës së dhënë. Fisnikëria nuk buron nga lindja, por fitohet me përkushtim. Prandaj, njeriu i virtytshëm synon ren – njerëzinë dhe dashamirësinë – duke mësuar si nga shembujt e mirë, ashtu edhe nga gabimet e të tjerëve. Siç thuhet në Dialogë: "Ajo që kërkon njeriu i virtytshëm është brenda vetes; ajo që kërkon njeriu i vogël është te të tjerët."
Për Konfucin zgjedhja është e qartë: ose zhvillon veten dhe aftësitë e tua, ose mbetesh i varur nga të tjerët. Kush kufizohet në një funksion të vetëm, pa kultivuar veten, mbetet një njeri me horizont të ngushtë.
Trashëgimia
Konfuci paraqitet shpesh si një figurë madhështore; tradita thotë se ishte rreth 1.90 metra i gjatë dhe njihej si "gjiganti". Në fillim të vitit 2011 një statujë e tij u vendos në Sheshin Tiananmen, pranë mauzoleumit të Maos, por u hoq pas vetëm katër muajsh, pa shpjegime. Kjo pasqyron vendin e dyfishtë që ai zë në Kinën moderne: njëkohësisht pjesë e diskursit zyrtar dhe figurë me ngarkesë politike. Që nga viti 2004, Instituti Konfuci është bërë një nga instrumentet kryesore të diplomacisë publike kineze.
Në vitin 2016, në vendlindjen e tij, përballë tempullit më të vjetër kushtuar Konfucit, u ngrit statuja më e lartë e tij në botë, 72 metra e lartë, simbolikisht një metër për secilin nga 72 dishepujt e traditës.
Trashëgimia e Konfucit ka ndryshuar vazhdimisht sipas kohës dhe interpretimeve të mendimit të tij. Mësimet e tij janë përdorur herë për të justifikuar tiraninë dhe pabarazinë, e herë për të nxitur zhvillimin moral të individit dhe të shoqërisë.
Era dhe bari
Brenda tempullit Dacheng, pranë statujës më të lartë të Konfucit, ndodhet një tjetër statujë e tij ulur në fron, me mbishkrimin që e përshkruan si mësuesin e përjetshëm.
Kur e pyetën nëse duhej të vriteshin ata që nuk ndiqnin Rrugën, Konfuci u përgjigj: "Për të qeverisur, pse duhet vrarë? Nëse ti kërkon të mirën, edhe populli do të bëhet i mirë." Më pas shtoi: "Virtyti i sundimtarit është si era; virtyti i popullit është si bari. Kur fryn era, bari përkulet."
Edhe sot këto fjalë mund të interpretohen në mënyra të ndryshme: mund të shërbejnë për të legjitimuar pushtetin e fortë, por edhe për të theksuar përgjegjësinë personale dhe nevojën që secili të edukojë veten përpara se të kërkojë të ndryshojë të tjerët. Për Konfucin, çdokush mund të bëhet një njeri i virtytshëm. Çdokush mund të jetë era. /Corriere Della Sera
Lini një Përgjigje